Rig Veda 6.35.5: Mandala 6, Sukta 35, Mantra 5

Sukta 6.35

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (Bharadvāja family)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable; not mechanically verified here)

Samhita Patha (Devanagari)

तमा नूनं वृजनमन्यथा चिच्छूरो यच्छक्र वि दुरो गृणीषे । मा निररं शुक्रदुघस्य धेनोराङ्गिरसान्ब्रह्मणा विप्र जिन्व ॥

Transliteration

támā nūnáṃ vṛ́janam anyáthā cit chū́ro yác chakra ví dúro gṛṇī́ṣe | mā nír araṃ śukrádughasya dhénoḥ āṅgirasā́n bráhmaṇā vipra jinva ||

Translation

ହେ ଶକ୍ର, ହେ ଶୂର, ତୁମେ ଏବେ ମଧ୍ୟ—ଯେପରି ହେଉ—ଦବାଇ ରଖାଯାଇଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଭେଦି ତାହାର ଦ୍ୱାରଗୁଡ଼ିକୁ ଖୋଲିଦେଉଛ; ତେଣୁ ଆମେ ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରୁ। ଆମ ପାଇଁ ଶୁକ୍ରଦୁଘା—ତେଜକୁ ଦୁଧ ଭଳି ଝରାଉଥିବା—ପ୍ରକାଶ-ଧେନୁ ଶୁଷ୍କ ନ ହେଉ। ହେ ବିପ୍ର, ବ୍ରହ୍ମ (ବାଣୀ-ଶକ୍ତି) ଦ୍ୱାରା ଭିତରର ଆଙ୍ଗିରସ ବଳମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ବୁଦ୍ଧ କର; ଯେପରି ଗୁପ୍ତ ଦୀପ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ବାହାରି ପ୍ରକାଶିତ ହୁଅନ୍ତୁ।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तमा: him/that one (as object)
• तमा: कर्म
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: तम (सर्वनाम-प्रातिपदिक; तद्-श्रृंखला) अथवा तम (विशेषण-प्रातिपदिक ‘अन्धकार/तम’)—यहाँ सर्वनाम-रूप

• नूनम्: now, indeed
• नूनम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: नूनम् (अव्यय) < नु (निपात) + ऊनम्

• वृजनम्: distress, hardship
• वृजनम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वृजन (प्रातिपदिक) ‘कष्ट/संकट/दुर्गति; भीड़/समूह’

• अन्यथा: otherwise, in another way
• अन्यथा: —
• Type: Indeclinable
• Root: अन्यथा (अव्यय) < अन्य + था

• चित्: even
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (अव्यय/निपात) ‘even, indeed’

• शूरः: the hero, the mighty one
• शूरः: कर्तृ
• Type: Noun/Adjective
• Root: शूर (प्रातिपदिक) ‘वीर’

• यत्: what/that which
• यत्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• शक्र: O Śakra (Indra)
• शक्र: सम्बोधन
• Type: Noun (epithet)
• Root: शक्र (प्रातिपदिक) ‘शक्तिमान्’ (इन्द्र-विशेषण)

• वि: apart, asunder
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• दुरः: doors, gates
• दुरः: कर्म
• Type: Noun
• Root: दुर्/द्वार (प्रातिपदिक) ‘द्वार’—वैदिक रूप दुरः

• गृणीषे: you praise/sing
• गृणीषे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: गॄ/गृ (धातु) ‘स्तु/गाय’

• मा: do not
• मा: —
• Type: Indeclinable
• Root: मा (निषेध-अव्यय) तथा ‘मा’ (सम्बोधन) — यहाँ निषेध

• निः: out, away
• निः: —
• Type: Indeclinable
• Root: निस्/निः (उपसर्ग/अव्यय) ‘out, away’

• अरम्: enough; in vain/unduly (contextual)
• अरम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: अरम् (अव्यय) ‘पर्याप्तम्/शीघ्रम्/सम्यक्’

• शुक्रदुघस्य: of the bright-milking (cow)
• शुक्रदुघस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Adjective (compound)
• Root: शुक्र-दुघ (समास-प्रातिपदिक) ‘उज्ज्वल/शुद्ध दुग्ध देने वाली’

• धेनोः: of the cow
• धेनोः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: धेनु (प्रातिपदिक) ‘दूध देने वाली गाय’

• आङ्गिरसान्: the Aṅgirases
• आङ्गिरसान्: कर्म
• Type: Noun
• Root: आङ्गिरस (प्रातिपदिक) ‘अङ्गिरस्-वंशज/ऋषि-समूह’

• ब्रह्मणा: with/through sacred hymn (brahman)
• ब्रह्मणा: करण
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) ‘ब्रह्म/स्तोत्र/मन्त्र-शक्ति’

• विप्र: O inspired sage
• विप्र: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक) ‘कवि/ऋषि; प्रेरित’

• जिन्व: impel, quicken, strengthen
• जिन्व: क्रिया
• Type: Verb
• Root: जिव्/जिन्व् (धातु) ‘प्रेरय/वर्धय/तृप्तय’