Rig Veda 5.57.2 — Mandala 5, Sukta 57, Mantra 2

Sukta 5.57

Rishi: Atri (Ātreya tradition) (traditional attribution for RV 5.57)

Devata: Maruts

Chandas: Triṣṭubh (probable; requires verification)

Samhita Patha (Devanagari)

वाशीमन्त ऋष्टिमन्तो मनीषिणः सुधन्वान इषुमन्तो निषङ्गिणः । स्वश्वाः स्थ सुरथाः पृश्निमातरः स्वायुधा मरुतो याथना शुभम् ॥

Transliteration

vāśī́manta ṛṣṭí-manto manīṣíṇaḥ su-dhánvāna íṣu-manto niṣaṅgíṇaḥ | sv-áśvāḥ stha su-ráthāḥ pṛ́śni-mātaraḥ sv-āyudhā maruto yāthanā́ śúbham ||

Translation

କୁହାଡ଼ିଧାରୀ, ବାଣ-ଭାଲାଧାରୀ—ମନନରେ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ; ସୁଧନୁଷ୍ୟଧାରୀ, ଇଷୁଧାରୀ, ନିଷଙ୍ଗଧାରୀ। ହେ ପୃଶ୍ନିମାତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ମରୁତମାନେ, ତୁମେ ସୁଅଶ୍ୱା, ସୁରଥା। ନିଜ ଆୟୁଧ-ଶକ୍ତିରେ ସଜ୍ଜ ହୋଇ, ମଙ୍ଗଳ ଓ ଦୀପ୍ତ ଶୁଭ ପଥକୁ ଅଗ୍ରସର ହୁଅ।

Word by Word

• वाशीमन्तः: having axes/blades (weaponed)
• वाशीमन्तः: विशेषण (कर्तृ-पदस्य)
• Type: Adjective
• Root: वाशी- (प्रातिपदिक; ‘वाशी’ = कुलिश/वज्र/कुठारादि-शस्त्र) + -मन्त्

• ऋष्टिमन्तः: having spears
• ऋष्टिमन्तः: विशेषण (कर्तृ-पदस्य)
• Type: Adjective
• Root: ऋष्टि- (प्रातिपदिक; भाला/लांस) + -मन्त्

• मनीषिणः: the wise (Maruts)
• मनीषिणः: कर्तृ
• Type: Noun/Adjective
• Root: मनीषिन्- (प्रातिपदिक; ‘बुद्धिमान्/विवेकी’)

• सुधन्वानः: having good bows / good-archered
• सुधन्वानः: विशेषण (कर्तृ-पदस्य)
• Type: Adjective
• Root: सु- (उपसर्ग) + धन्वन्- (प्रातिपदिक; धनुष्/धनुर्धर)

• इषुमन्तः: having arrows
• इषुमन्तः: विशेषण (कर्तृ-पदस्य)
• Type: Adjective
• Root: इषु- (प्रातिपदिक; बाण) + -मन्त्

• निषङ्गिणः: bearing quivers / armed with scabbards
• निषङ्गिणः: विशेषण (कर्तृ-पदस्य)
• Type: Adjective
• Root: निषङ्गिन्- (प्रातिपदिक; ‘निषङ्ग’ = तरकश/खड्गादि-शस्त्र-धारक)

• स्वश्वाः: having good horses
• स्वश्वाः: विशेषण (कर्तृ-पदस्य)
• Type: Adjective
• Root: सु- (उपसर्ग) + अश्व- (प्रातिपदिक) → स्वश्व-

• स्थ: be (you are/you should be)
• स्थ: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु) — लोट्/आज्ञार्थे 2पुरुष

• सुरथाः: having good chariots
• सुरथाः: विशेषण (कर्तृ-पदस्य)
• Type: Adjective
• Root: सु- (उपसर्ग) + रथ- (प्रातिपदिक) → सुरथ-

• पृश्निमातरः: sons of Pṛśni / whose mother is Pṛśni
• पृश्निमातरः: कर्तृ (सम्बोधनार्थ-स्तुति)
• Type: Noun
• Root: पृश्नि- (प्रातिपदिक; पृश्नि = मरुतां माता) + मातृ- (प्रातिपदिक) → पृश्निमातृ-

• स्वायुधाः: well-armed
• स्वायुधाः: विशेषण (कर्तृ-पदस्य)
• Type: Adjective
• Root: सु- (उपसर्ग) + आयुध- (प्रातिपदिक) → स्वायुध-

• मरुतः: the Maruts
• मरुतः: कर्तृ/सम्बोधन (स्तुत्यर्थे)
• Type: Noun
• Root: मरुत्- (प्रातिपदिक)

• याथन: go / come forth
• याथन: क्रिया
• Type: Verb
• Root: या (धातु; ‘गच्छति’)

• शुभम्: auspiciously; to good fortune / the good (goal)
• शुभम्: कर्म/क्रियाविशेषण
• Type: Noun/Adjective
• Root: शुभ- (प्रातिपदिक; ‘शोभन/कल्याण’)