HomeRig VedaMandala 5Sukta 43Mantra 15
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 15

Sukta 5.43

Rishi: Atri (Ātreya tradition) (attribution for RV 5.43 generally)
Devata: Agni (primary); with Earth (Pṛthivī) as secondary invoked power
Chandas: Trishtubh (probable)

बृहद्वयो बृहते तुभ्यमग्ने धियाजुरो मिथुनासः सचन्त । देवोदेवः सुहवो भूतु मह्यं मा नो माता पृथिवी दुर्मतौ धात् ॥

बृ॒हद्वयो॑ बृह॒ते तुभ्य॑मग्ने धिया॒जुरो॑ मिथु॒नास॑: सचन्त । दे॒वोदे॑वः सु॒हवो॑ भूतु॒ मह्यं॒ मा नो॑ मा॒ता पृ॑थि॒वी दु॑र्म॒तौ धा॑त् ॥

bṛhádváyo bṛhaté túbhyam agne dhiyājúro mithunā́saḥ sacanta | devódevaḥ suhávo bhūtu máhyaṃ mā́ no mātā́ pṛthivī́ durmatáu dhāt ||

ହେ ଅଗ୍ନି, ବିଶାଳ ଓ ମହତ୍ ପ୍ରାଣଶକ୍ତିକୁ ଆମେ ତୁମ ସହ ଯୋଗ କରୁଛୁ; ଧୀ (ଧ୍ୟାନ)ର ଯୁଗଳ କର୍ମୀ ପରସ୍ପର ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇ ତୁମ ସହ ଚାଲନ୍ତି। ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବ, ମୋ ପାଇଁ ସୁହବ—ସହଜେ ଆହ୍ୱାନଯୋଗ୍ୟ—ହେଉ; ଆମ ମାତା ପୃଥିବୀ ଆମକୁ ବକ୍ରମତିରେ ନ ଧାରୁନ୍ତୁ।

बृ॒हत् । वयः॑ । बृ॒ह॒ते । तुभ्य॑म् । अ॒ग्ने॒ । धि॒या॒ऽजुरः॑ । मि॒थु॒नासः॑ । स॒च॒न्त॒ । दे॒वःऽदे॑वः । सु॒ऽहवः॑ । भू॒तु॒ । मह्य॑म् । मा । नः॒ । मा॒ता । पृ॒थि॒वी । दुः॒ऽम॒तौ । धा॒त् ॥बृहत् । वयः । बृहते । तुभ्यम् । अग्ने । धियाजुरः । मिथुनासः । सचन्त । देवःदेवः । सुहवः । भूतु । मह्यम् । मा । नः । माता । पृथिवी । दुःमतौ । धात् ॥bṛhat | vayaḥ | bṛhate | tubhyam | agne | dhiyājuraḥ | mithunāsaḥ | sacanta | devaḥ-devaḥ | su-havaḥ | bhūtu | mahyam | mā | naḥ | mātā | pṛthivī | duḥ-matau | dhāt

बृहत्great, lofty
बृहत्:
Karma (स्तुत्यर्थं कर्मवत्) / विशेषण
TypeAdjective
Rootबृह् (वृद्धौ) / प्रातिपदिक: बृहत्
वयःvital strength; vigor
वयः:
Karma (स्तुत्य/अर्प्य वस्तु) / विशेष्य
TypeNoun
Rootवयस् (प्रातिपदिक)
बृहतेto the great one
बृहते:
Sampradāna
TypeAdjective (used substantively)
Rootबृहन्त् (प्रातिपदिक)
तुभ्यम्to you
तुभ्यम्:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
(सम्बोधन)
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
धियाजुरःthose swift with thought; inspired worshippers
धियाजुरः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootधियाजु (प्रातिपदिक; धिया + आजु ‘शीघ्र/प्रेरित’)
मिथुनासःpaired together; in pairs
मिथुनासः:
Kartā (धियाजुरः इत्यस्य विशेषण) / सहकर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootमिथुन (प्रातिपदिक)
सचन्तthey accompany; they join
सचन्त:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootसच् (समवाये/अनुसरणे)
देवःthe god
देवः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
देवः(the) god indeed; god among gods
देवः:
Kartā (विशेषणवत् पुनरुक्ति)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
सुहवःeasy to invoke; well-invoked
सुहवः:
Kartā (देवः इत्यस्य विशेषण) / विशेषण
TypeAdjective
Rootसु-हव (प्रातिपदिक; सु + हव ‘आह्वान’)
भूतुlet him be; may he become
भूतु:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (सत्तायाम्)
मह्यम्for me; to me
मह्यम्:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
माdo not
मा:
(निषेध)
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-अव्यय)
नःfor us; of us
नः:
Sampradāna/Adhikaraṇa (प्रार्थनायाम्) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
माdo not
मा:
(निषेध)
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-अव्यय)
माताmother
माता:
Kartā
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
पृथिवीEarth
पृथिवी:
Kartā (माता इत्यस्य समनाधिकरण) / विशेष्य
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
दुर्मतौin ill-will; in evil intent
दुर्मतौ:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootदुर्मति (प्रातिपदिक; दुर् + मति)
धात्may she place; may she put
धात्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootधा (धारणे/स्थापने)