Rig Veda 5.18.4 — Mandala 5, Sukta 18, Mantra 4

Sukta 5.18

Rishi: Atri (Ātreya)

Devata: Agni (address implied; vocative svaḥ-nare can function as epithet of a luminous divine power, here aligned to Agni as carrier to svah)

Chandas: Tristubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

चित्रा वा येषु दीधितिरासन्नुक्था पान्ति ये । स्तीर्णं बर्हिः स्वर्णरे श्रवांसि दधिरे परि ॥

Transliteration

citrā́ vā yéṣu dī́dhitir āsánn ukthā́ pā́nti yé | stīrṇáṃ bárhiḥ svàr-nare śrávāṃsi dadhire pári ||

Translation

ଯେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଚିତ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଆଲୋକ-ଦୀପ୍ତି ସ୍ଥାପିତ, ଯେମାନେ ଉକ୍ଥା—ପ୍ରେରିତ ସ୍ତୁତିଗୀତ—କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ଯେମାନେ ବର୍ହିଃ (ପବିତ୍ର ଆସନ) ପତିଆଇଛନ୍ତି, ହେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣର (ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ଦ୍ୟୁଲୋକର ଅଧିପତି), ଏବଂ ଯେମାନେ ଶ୍ରବାଂସି—ଶ୍ରବଣ-ଯଶ—କୁ ସବୁଦିଗରେ ପରିବେଷ୍ଟିତ ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି।

Word by Word

• चित्राः: bright, splendid
• चित्राः: विशेषण (कर्तृ/अधिकरण-सम्बद्ध)
• Type: Adjective
• Root: चित्र (प्रातिपदिक)

• वा: or / indeed
• वा: —
• Type: Indeclinable
• Root: वा (निपात)

• येषु: in whom / among whom
• येषु: अधिकरण
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• दीधितिः: radiance, shining light
• दीधितिः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: दीधिति (स्त्री. प्रातिपदिक; √धा/√धि-सम्बद्ध ‘दीप्ति/कान्ति’ भाव)

• आसत्: were
• आसत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √अस् (भू/अस्)

• नु: now, indeed
• नु: —
• Type: Indeclinable
• Root: नु (निपात)

• उक्थाः: hymns of praise, recitations
• उक्थाः: कर्तृ (द्वितीय-पादे क्रियायाः)
• Type: Noun
• Root: उक्थ (नपुंसक प्रातिपदिक)

• पान्ति: protect, guard
• पान्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √पा (पालने/रक्षणे)

• ये: who
• ये: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• स्तीर्णम्: spread out, strewn
• स्तीर्णम्: कर्म (दधिरे इत्यस्य)
• Type: Participle (Adjectival)
• Root: √स्तॄ (स्तरणे) → स्तीर्ण (कृदन्त-भूतकृदन्त)

• बर्हिः: sacrificial grass (barhis)
• बर्हिः: कर्म (दधिरे इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: बर्हिस् (नपुंसक प्रातिपदिक)

• स्वर्णरे: O golden(-hued) one / golden-maned (epithet)
• स्वर्णरे: सम्बोधन/विशेषण
• Type: Adjective (epithet)
• Root: स्वर्णर (प्रातिपदिक; ‘सु-’ + ‘अर्ण/नर’ इत्यादि समास-आधारः; देवविशेष-विशेषण)

• श्रवांसि: fames, glories
• श्रवांसि: कर्म (दधिरे इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: श्रवस् (नपुंसक प्रातिपदिक)

• दधिरे: they have placed/established
• दधिरे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √धा (धारणे/स्थापने)

• परि: around, all around
• परि: —
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)