Rig Veda 4.2.13 — Mandala 4, Sukta 2, Mantra 13
Sukta 4.2
Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Agni
Chandas: Tr̥ṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
त्वमग्ने वाघते सुप्रणीतिः सुतसोमाय विधते यविष्ठ । रत्नं भर शशमानाय घृष्वे पृथु श्चन्द्रमवसे चर्षणिप्राः ॥
Transliteration
tvám agne vāgháte su-práṇītiḥ sutá-somāya vidhaté yaviṣṭha | rátnam bhara śaśamānā́ya ghṛ́ṣve pṛthú ś candrám ávase carṣaṇi-prā́ḥ ||
Translation
ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ବାଘତ (ଅର୍ପଣକାରୀ) ପାଇଁ ସୁପ୍ରଣୀତି—ସର୍ବୋତ୍ତମ ନେତୃତ୍ୱ; ସୋମ ପିଷୁଥିବା ଯଜମାନ ପାଇଁ, ହେ ଯବିଷ୍ଠ! ପ୍ରୟାସୀ ଓ ଦୀପ୍ତ ସାଧକ ପାଇଁ ରତ୍ନ (ଧନ/ବରଦାନ) ଆଣ। ଚର୍ଷଣିପ୍ରାଃ—ଆଗେଇଯାଉଥିବା ଜନମାନଙ୍କ—ପାଇଁ ତୁମ ସହାୟତା ବିଶାଳ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର (ପ୍ରକାଶମୟ) ହେଉ।
Word by Word
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
वाघतेto the singer/worshipper
वाघते:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootवाघत् (प्रातिपदिक; ‘स्तुतिकर्तृ/यजमान’)
सुप्रणीतिःgood guidance/leading
सुप्रणीतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसु-प्र-नीति (प्रातिपदिक; ‘सु’ उपसर्ग + ‘प्र’ + √नी ‘ने’ → नीति)
सुतसोमायto him whose Soma is pressed
सुतसोमाय:
सम्प्रदान
TypeAdjective (used substantively)
Rootसुतसोम (प्रातिपदिक; सुत + सोम)
विधतेto the worshipper/ordainer
विधते:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootविधत् (प्रातिपदिक; ‘विधि/विधान’—यजमान/विधाता)
यविष्ठO youngest (Agni)
यविष्ठ:
सम्बोधन
TypeAdjective
Rootयविष्ठ (प्रातिपदिक; ‘युव’/‘यव’ आधार + इष्ठ-तम प्रत्यय; अग्नेः विशेषण)
रत्नम्treasure, gift
रत्नम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरत्न (प्रातिपदिक)
भरbring
भर:
क्रिया
TypeVerb
Root√भृ (भरणे)
शशमानायto the striving/zealous one
शशमानाय:
सम्प्रदान
TypeParticiple (adjectival)
Root√शम् (शमने/शान्तौ) → शशमान (कृदन्त-प्रातिपदिक; परिपक्व/शान्त/परिश्रान्त ‘striving/zealous’)
घृष्वेto the shining one
घृष्वे:
सम्प्रदान
TypeAdjective
Rootघृष्वि/घृष्व (प्रातिपदिक; ‘उज्ज्वल/दीप्त’)
पृथुbroad, abundant
पृथु:
कर्म
TypeAdjective
Rootपृथु (प्रातिपदिक)
चन्द्रम्bright, shining
चन्द्रम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक)
अवसेfor help, for protection
अवसे:
प्रयोजन/सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअवस् (प्रातिपदिक; ‘सहायता/रक्षा’)
चर्षणिप्राःleaders/forwarders of men (the peoples)
चर्षणिप्राः:
कर्तृ (स्तुत्य-विशेषणरूपेण)
TypeNoun/Adjective
Rootचर्षणि-प्र (प्रातिपदिक; ‘चर्षणि’ = जन/मनुष्य + ‘प्र’ = अग्रगामी/प्रेरक)
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.