Rig Veda 4.19.6: Mandala 4, Sukta 19, Mantra 6

Sukta 4.19

Rishi: Vāmadeva Gautama

Devata: Indra

Chandas: Trishtubh

Samhita Patha (Devanagari)

त्वं महीमवनिं विश्वधेनां तुर्वीतये वय्याय क्षरन्तीम् । अरमयो नमसैजदर्णः सुतरणाँ अकृणोरिन्द्र सिन्धून् ॥

Transliteration

tváṁ mahī́m avániṁ viśvá-dhenāṁ turvī́taye vayyā́ya kṣárantīm | áramayo námasā́ ejád árṇaḥ su-taraṇā́ṁ akṛṇor indra síndhūn ||

Translation

ହେ ଇନ୍ଦ୍ର! ତୁମେ ସମସ୍ତ ପ୍ରଚୁରତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମହା ପୃଥିବୀକୁ ସର୍ବତ୍ର ବ୍ୟାପି, ତ୍ୱରିତ ଗତି ଓ ବିଶାଳ ବିହାର ପାଇଁ ପ୍ରବାହମାନ କରି ସ୍ଥାପନ କଲ। ନମସ୍କାରପୂର୍ବକ ତୁମେ ଉଦ୍ଧତ ପ୍ରଳୟ-ପ୍ରବାହର ବେଗକୁ ଶାନ୍ତ କଲ; ଏବଂ ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ସିନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ—ନଦୀମାନଙ୍କୁ—ସହଜରେ ପାର ହେବାଯୋଗ୍ୟ କରିଦେଲ।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• महीम्: the great (earth/one), the mighty one
• महीम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: मही (स्त्री-प्रातिपदिक)

• अवनिम्: earth, ground
• अवनिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अवनि (स्त्री-प्रातिपदिक)

• विश्वधेनाम्: all-nourishing, having all streams of milk (i.e., richly yielding)
• विश्वधेनाम्: कर्म
• Type: Adjective (compound)
• Root: विश्व-धेन (बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास; प्रातिपदिक)

• तुर्वीतये: for victory/for overcoming
• तुर्वीतये: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: तुर्वीति (स्त्री-प्रातिपदिक; ‘overcoming/impetuous advance’)

• वय्याय: to be sought/aimed at (as a goal)
• वय्याय: सम्प्रदान
• Type: Adjective
• Root: वय्य (विशेषण-प्रातिपदिक; ‘to be pursued/desired’, ‘fit to be sought’)

• क्षरन्तीम्: flowing, streaming
• क्षरन्तीम्: कर्म
• Type: Participle
• Root: क्षर् (धातु) → क्षरन्ती (वर्तमान-कृदन्त, शतृ)

• अरम्: enough, adequately, readily
• अरम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: अरम् (अव्यय)

• अयः: metal, iron
• अयः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अयस् (नपुं-प्रातिपदिक)

• नमसा: with reverence, by homage
• नमसा: करण
• Type: Noun
• Root: नमस् (नपुं-प्रातिपदिक)

• एजत्: shook, trembled
• एजत्: क्रिया
• Type: Verb/Participle (finite-like Vedic usage)
• Root: एज् (धातु) → एजत् (वर्तमान-प्रत्ययान्त; शतृ/लट्-रूपसदृश प्रयोगः)

• अर्णः: the flood, the surge (waters)
• अर्णः: कर्म
• Type: Noun
• Root: अर्ण (नपुं/पुं-प्रातिपदिक; ‘flood, wave, sea’)

• सुतरणान्: easy to cross
• सुतरणान्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: सु-तरण (विशेषण-प्रातिपदिक; ‘easy to cross’)

• अकृणोः: you made
• अकृणोः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: इन्द्र (पुं-प्रातिपदिक)

• सिन्धून्: rivers, streams
• सिन्धून्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सिन्धु (पुं-प्रातिपदिक)