Rig Veda 3.53.6: Mandala 3, Sukta 53, Mantra 6

Sukta 3.53

Rishi: Viśvāmitra (Kauśika)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

अपाः सोममस्तमिन्द्र प्र याहि कल्याणीर्जाया सुरणं गृहे ते । यत्रा रथस्य बृहतो निधानं विमोचनं वाजिनो दक्षिणावत् ॥

Transliteration

apā́ḥ sómam ástam indra prá yāhi kalyāṇī́r jāyā́ su-ráṇaṃ gṛhé te | yátrā rathásya bṛható nidhā́naṃ vimócanam vājíno dakṣiṇā́vat ||

Translation

ସୋମ ପାନ କରି, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଅସ୍ତଂ—ତୁମ ଘରକୁ—ଆଗକୁ ଯାଅ; ସେଠାରେ ତୁମର କଲ୍ୟାଣୀ ଜାୟା, ଆନନ୍ଦ-ସମୃଦ୍ଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ତୁମ ଗୃହରେ ବସୁଛି। ସେଠାରେ ମହାନ୍ ରଥର ନିଧାନ (ସ୍ଥାପନ) ଅଛି ଏବଂ ବାଜିନ୍ (ବଳବାନ)ର ବିମୋଚନ—ମୁକ୍ତି—ଅଛି, ଦକ୍ଷିଣାବତ୍—ଯଥୋଚିତ ଦାନ (ଦକ୍ଷିଣା) ସହିତ।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अपाः: the waters
• अपाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक) अप्- ‘जल’

• सोमम्: Soma (drink)
• सोमम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• अस्तम्: homeward, to the house
• अस्तम्: अधिकारण
• Type: Indeclinable
• Root: अस्त (प्रातिपदिक) ‘गृह/निवास’ (अव्ययीभाव-प्रयोग) अथवा अव्यय ‘अस्तम्’

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• प्र: forth, onward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग)

• याहि: go
• याहि: —
• Type: Verb
• Root: या (धातु) ‘गच्छ’

• कल्याणीः: the auspicious/beautiful (ones)
• कल्याणीः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: कल्याणी (प्रातिपदिक) ‘सुन्दर/शुभ’

• जायाः: wives
• जायाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: जाया (प्रातिपदिक)

• सुरणम्: delight, joy
• सुरणम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सुरण (प्रातिपदिक) ‘आनन्द/हर्ष’ (RV-प्रयोग)

• गृहे: in the house
• गृहे: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)

• ते: of you, your
• ते: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• यत्र: where
• यत्र: अधिकारण
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)

• रथस्य: of the chariot
• रथस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)

• बृहतः: of the great
• बृहतः: सम्बन्ध
• Type: Adjective
• Root: बृहन्त् (प्रातिपदिक)

• निधानम्: the placing, the resting-place
• निधानम्: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: निधान (प्रातिपदिक) ‘स्थापन/निक्षेप’

• विमोचनम्: the unyoking, release
• विमोचनम्: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: विमोचन (प्रातिपदिक) ‘मुक्ति/उन्मोचन’

• वाजिनः: of the steed (race-horse)
• वाजिनः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: वाजिन् (प्रातिपदिक) ‘वेगवान्/अश्व’

• दक्षिणावत्: accompanied by a gift (dakṣiṇā)
• दक्षिणावत्: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: दक्षिणावत् (प्रातिपदिक) ‘दक्षिणा-युक्त’