Rig Veda 3.20.2: Mandala 3, Sukta 20, Mantra 2

Sukta 3.20

Devata: Agni

Samhita Patha (Devanagari)

अग्ने त्री ते वाजिना त्री षधस्था तिस्रस्ते जिह्वा ऋतजात पूर्वीः । तिस्र उ ते तन्वो देववातास्ताभिर्नः पाहि गिरो अप्रयुच्छन् ॥

Transliteration

agne trī́ te vā́jinā trī́ ṣadhásthā tisrás te jihvā́ ṛtajāta pūrvī́ḥ | tisrá u te tanvò devávātās tā́bhir naḥ pāhi gíro áprayucchan ||

Translation

ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମର ତିନି ବାଜିନ (ସମୃଦ୍ଧିର ଶକ୍ତି) ଅଛି, ତିନି ଷଧସ୍ଥା (ସ୍ଥାପନା-ଆସନ) ଅଛି; ହେ ଋତଜାତ, ତୁମର ତିନି ଜିହ୍ୱା—ସତ୍ୟରୁ ଜନ୍ମିତ, କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରାଚୀନ। ତୁମର ତିନି ତନୁ ଦେବବାତ (ଦେବମାନଙ୍କ ଶ୍ୱାସରେ ଚାଳିତ) ଅଟେ; ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ପାଳନ କର—ଯେପରି ଆମ ଗିରଃ (ବାଣୀ) ଅପ୍ରୟୁଚ୍ଛନ, କେବେ ନ ଅସଫଳ ହେଉ, ନ ମାର୍ଗରୁ ଖସିଯାଉ।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: अग्नि-

• त्री: three
• त्री: विशेषण (कर्म/कर्तृ-सम्बन्धी)
• Type: Numeral (adjective)
• Root: त्रि-

• ते: of you / your
• ते: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Pronoun
• Root: त्वद्- (युष्मद्- सर्वनाम)

• वाजिनः: (your) vigorous/strong ones; racers
• वाजिनः: कर्तृ (अस्ति/सन्ति इत्यर्थे)
• Type: Adjective/Noun
• Root: वाजिन्-

• त्री: three
• त्री: विशेषण
• Type: Numeral (adjective)
• Root: त्रि-

• षधस्थानि: seats/abodes (ritual stations)
• षधस्थानि: कर्तृ (अस्ति/सन्ति इत्यर्थे)
• Type: Noun
• Root: षध-स्थान- (समासः)

• तिस्रः: three
• तिस्रः: विशेषण
• Type: Numeral (adjective)
• Root: त्रि-

• ते: of you / your
• ते: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Pronoun
• Root: त्वद्- (युष्मद्- सर्वनाम)

• जिह्वाः: tongues (flames)
• जिह्वाः: कर्तृ (अस्ति/सन्ति इत्यर्थे)
• Type: Noun
• Root: जिह्वा-

• ऋतजात: O truth-born / born of ṛta
• ऋतजात: सम्बोधन-विशेषण
• Type: Adjective (vocative)
• Root: ऋत-जात- (समासः; √जन्)

• पूर्वीः: many/ancient (former)
• पूर्वीः: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: पूर्वी-

• तिस्रः: three
• तिस्रः: विशेषण
• Type: Numeral (adjective)
• Root: त्रि-

• उ: indeed / and
• उ: सम्बन्ध-निपात
• Type: Particle
• Root: उ

• ते: of you / your
• ते: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Pronoun
• Root: त्वद्- (युष्मद्- सर्वनाम)

• तन्वः: bodies/forms
• तन्वः: कर्तृ (अस्ति/सन्ति इत्यर्थे)
• Type: Noun
• Root: तनू-

• देववाताः: god-impelled / driven by the gods
• देववाताः: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: देव-वात- (समासः)

• ताभिः: with those
• ताभिः: करण
• Type: Pronoun
• Root: तद्- सर्वनाम

• नः: us
• नः: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्- सर्वनाम

• पाहि: protect
• पाहि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √पा (पालने)

• गिरः: songs/utterances
• गिरः: कर्म (पाहि इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: गिर्-

• अप्रयुच्छन्: not letting (them) fail; unceasing
• अप्रयुच्छन्: सम्बोधन-विशेषण (क्रियाविशेषणवत्: ‘अविच्छिन्नः’)
• Type: Adjective (present participle used adverbially)
• Root: अ-प्र-√युज्/√युच्छ् (विच्छेदे/वियोजने) — वैदिक रूपम्