Rig Veda 2.33.14 — Mandala 2, Sukta 33, Mantra 14

Sukta 2.33

Rishi: Gṛtsamada

Devata: Rudra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

परि णो हेती रुद्रस्य वृज्याः परि त्वेषस्य दुर्मतिर्मही गात् । अव स्थिरा मघवद्भ्यस्तनुष्व मीढ्वस्तोकाय तनयाय मृळ ॥

Transliteration

pári no hetī́ rudrásya vṛjyā́ḥ pári tvéṣasya durmatír mahī́ gāt | áva sthirā́ maghávadbhyas tanuṣva mī́ḍhvas tokā́ya tánayāya mṛḷa ||

Translation

ରୁଦ୍ରଙ୍କ ହେତି (ଶସ୍ତ୍ର) ଆମଠାରୁ ଦୂରେ ଫେରିଯାଉ; ତ୍ୱେଷ (ତୀବ୍ର) ଦେବଙ୍କ ମହା ଦୁର୍ମତି ମଧ୍ୟ ଦୂରେ ଚାଲିଯାଉ। ହେ ମୀଢ୍ୱସ୍ତ (ଉଦାର ଦାତା) ରୁଦ୍ର, ମଘବଦ୍ଭ୍ୟଃ (ଦାନଶୀଳମାନଙ୍କ) ପାଇଁ ସ୍ଥିର ରକ୍ଷା ପ୍ରସାର କର; ଆମ ତୋକ (ଶିଶୁ) ଓ ତନୟ (ସନ୍ତାନ) ପାଇଁ—ଅନ୍ତଃକର୍ମର ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନତା ପାଇଁ—ମୃଳ (କୃପା କର)।

Word by Word

• परि: around, away from
• परि: —
• Type: Indeclinable
• Root: परि

• णः: of us, our
• णः: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्

• हेती: missile, weapon, shaft
• हेती: कर्तृ (of the verbal idea ‘go/turn away’) / subject
• Type: Noun
• Root: हेति-

• रुद्रस्य: of Rudra
• रुद्रस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: रुद्र-

• वृज्याः: avoidance, turning-aside, warding-off
• वृज्याः: कर्तृ (co-subject with हेती)
• Type: Noun
• Root: वृज्या-

• परि: around, away from
• परि: —
• Type: Indeclinable
• Root: परि

• त्वेषस्य: of the fierce one / of fierceness
• त्वेषस्य: सम्बन्ध
• Type: Adjective (substantivized)
• Root: त्वेष-

• दुर्मतिः: ill-will, evil intent, bad thought
• दुर्मतिः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: दुर्मति- (दुर् + मति)

• मही: great, mighty
• मही: विशेषण (of दुर्मतिः)
• Type: Adjective
• Root: मही-

• गात्: may it go away / went away
• गात्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: गम्

• अव: down, away, off
• अव: —
• Type: Indeclinable
• Root: अव

• स्थिराः: firm, steady (ones)
• स्थिराः: कर्म (object of तनुष्व)
• Type: Adjective
• Root: स्थिर-

• मघवद्भ्यः: to the bountiful ones / to the generous worshippers
• मघवद्भ्यः: सम्प्रदान
• Type: Noun/Adjective
• Root: मघवत्-

• तनुष्व: stretch out, extend, spread
• तनुष्व: क्रिया
• Type: Verb
• Root: तन्

• मीढ्वः: O bountiful one, O giver (Rudra)
• मीढ्वः: सम्बोधन
• Type: Noun (epithet)
• Root: मीढ्वस्-

• तोकाय: for the child, for offspring
• तोकाय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: तोक-

• तनयाय: for the son, for progeny
• तनयाय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: तनय-

• मृळ: be gracious, show mercy
• मृळ: क्रिया
• Type: Verb
• Root: मृळ्