Rig Veda 2.24.6: Mandala 2, Sukta 24, Mantra 6

Sukta 2.24

Rishi: Gṛtsamada

Devata: Brahmaṇaspati (implied guide of the knowers in the cave-quest)

Chandas: Triṣṭubh (probable; needs verification)

Samhita Patha (Devanagari)

अभिनक्षन्तो अभि ये तमानशुर्निधिं पणीनां परमं गुहा हितम् । ते विद्वांसः प्रतिचक्ष्यानृता पुनर्यत उ आयन्तदुदीयुराविशम् ॥

Transliteration

abhí-nákṣanto abhí yé tám ānaśúr nidhíṃ paṇīnā́ṃ paramáṃ gúhā hitám | té vidvā́ṃsaḥ prati-cákṣyānṛ́tā púner yáta u ā́yan tád úd īyur ā́viśam ||

Translation

ଯେମାନେ ଆଗକୁ ଧାଇ ଗଲେ ଏବଂ ଗୁହାରେ ଲୁଚିଥିବା ପଣିମାନଙ୍କ ପରମ ନିଧିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ—ସେହି ବିଦ୍ୱାନମାନେ ଅନୃତ (ଅସତ୍ୟ)କୁ ପଛକୁ ଚାହିଁ, ଯେଉଁଠାରୁ ଆସିଥିଲେ ସେଠାରୁ ପୁନର୍ବାର ଫେରିଲେ; ଏବଂ ଉପରକୁ ଉଠି, ଖୋଲା ବିଶାଳତା (ଆବିଶମ୍)ରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अभि: towards, upon
• अभि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग) अव्यय

• नक्षन्तः: reaching, attaining
• नक्षन्तः: Kartā
• Type: Verb
• Root: नश् (धातु) / नक्ष् (वैदिक रूप)

• अभि: towards
• अभि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग) अव्यय

• ये: who (those who)
• ये: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तमः: darkness
• तमः: Karma
• Type: Noun
• Root: तमस् (प्रातिपदिक)

• अनशुः: they attained, reached
• अनशुः: Kartā
• Type: Verb
• Root: नश् (धातु)

• निधिम्: treasure, deposit
• निधिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: निधि (प्रातिपदिक)

• पणीनाम्: of the Paṇis (niggardly demons/hoarders)
• पणीनाम्: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: पणि (प्रातिपदिक)

• परमम्: highest, supreme
• परमम्: Karma (विशेषण-भावेन)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)

• गुहा: in a cave, in concealment
• गुहा: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: गुहा (प्रातिपदिक)

• हितम्: placed, hidden
• हितम्: Karma (निधिम् इति विशेषणम्)
• Type: Participle/Adjective
• Root: धा (धातु) → हित (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• ते: they
• ते: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विद्वांसः: knowing ones, the wise
• विद्वांसः: Kartā (ते इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Noun/Adjective
• Root: विद् (धातु) → विद्वस् (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• प्रतिचक्ष्य: having seen/observed
• प्रतिचक्ष्य: —
• Type: Indeclinable (Gerund)
• Root: चक्ष् (धातु) + प्रति (उपसर्ग) → प्रतिचक्ष्य (क्त्वा/ल्यप्-अव्ययकृदन्त)

• अनृताः: untruthful ones, false (people)
• अनृताः: Kartā (विशेषण-भावेन)
• Type: Adjective/Noun
• Root: अनृत (प्रातिपदिक)

• पुनः: again, back
• पुनः: —
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)

• यतः: from where, whence
• यतः: Apādāna
• Type: Indeclinable
• Root: यतस् (अव्यय/तसिल्-प्रत्ययान्त)

• उ: indeed, and
• उ: —
• Type: Indeclinable
• Root: उ (निपात)

• आयन्: they came
• आयन्: Kartā
• Type: Verb
• Root: इ (धातु) + आ (उपसर्ग)

• तत्: that
• तत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• उदीयुः: they rose up, went forth
• उदीयुः: Kartā
• Type: Verb
• Root: इ (धातु) + उद् (उपसर्ग)

• आविशम्: I entered
• आविशम्: Kartā
• Type: Verb
• Root: विश् (धातु) + आ (उपसर्ग)