Rig Veda 2.11.21: Mandala 2, Sukta 11, Mantra 21

Sukta 2.11

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (likely; hymn-level)

Samhita Patha (Devanagari)

नूनं सा ते प्रति वरं जरित्रे दुहीयदिन्द्र दक्षिणा मघोनी । शिक्षा स्तोतृभ्यो माति धग्भगो नो बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥

Transliteration

nū́naṃ sā́ te práti váraṃ jaritré duhīyád indra dákṣiṇā maghónī | śíkṣā stotṛ́bhyo mā́ti dhag bhágo no bṛhád vadema vidáthe suvī́rāḥ ||

Translation

ଏବେ ନିଶ୍ଚୟ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଜରିତ୍ରଙ୍କ ଚୟିତ ବରର ପ୍ରତିଉତ୍ତରରୂପେ ତୁମ ଉଦାର ଦକ୍ଷିଣା ଦୋହି ନିଷ୍କାସିତ ହେଉ। ସ୍ତୋତାମାନଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦିଅ ଓ ଦାନ କର; ଆମ ଭାଗ ଦଗ୍ଧ ନ ହେଉ—ସୁବୀରଶକ୍ତିରେ ସମୃଦ୍ଧ ହୋଇ ଆମେ ବିଦଥରେ ‘ବୃହତ୍’ କୁ ଉଚ୍ଚାର କରିବା।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• नूनम्: now; indeed; surely
• नूनम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: नूनम् (अव्यय) < नून (प्रातिपदिक) अथवा नु (निपात) + ऊनम् (वृद्धि-निश्चयार्थ)

• सा: she/that (gift)
• सा: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: to you; for you
• ते: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• प्रति: towards; in return
• प्रति: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (उपसर्ग/अव्यय)

• वरम्: a choice gift; boon
• वरम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)

• जरित्रे: to the singer/praiser
• जरित्रे: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: जरितृ (प्रातिपदिक; √गॄ/गिर् ‘to sing, praise’ से ‘स्तुतिकर्तृ’)

• दुहीयत्: may (she/it) yield; may give/milk out
• दुहीयत्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √दुह् (दुहँ प्रपूरणे/दोहने)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: Sambodhana
• Type: Noun (vocative)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• दक्षिणा: the priestly fee; gift
• दक्षिणा: Kartā
• Type: Noun
• Root: दक्षिणा (प्रातिपदिक)

• मघोनी: bountiful; generous
• मघोनी: Kartā
• Type: Adjective (substantive)
• Root: मघोनी (प्रातिपदिक; ‘मघवन्’/‘मघ’ ‘bounty’ से ‘उदार-दात्री’)

• शिक्षा: grant; bestow; teach (here: give)
• शिक्षा: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √शिक्ष् (शिक्षँ विद्योपादाने/अभ्यासे; वैदिके ‘प्रेरणे/दाने’)

• स्तोतृभ्यः: to the praisers
• स्तोतृभ्यः: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: स्तोतृ (प्रातिपदिक; √स्तु ‘to praise’)

• मातिम्: thought; inspiration; counsel
• मातिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: मति (प्रातिपदिक)

• धक्: then; indeed; just
• धक्: —
• Type: Indeclinable
• Root: धक् (निपात/अव्यय; वैदिके ‘तदा/अथ/एव’ बलार्थकः)

• भगः: Bhaga (dispenser of fortune); good fortune
• भगः: Kartā
• Type: Noun
• Root: भग (प्रातिपदिक)

• नः: for us; our
• नः: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• बृहद्वदेम: may we speak greatly/loftily
• बृहद्वदेम: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √वद् (वदँ व्यक्तायां वाचि) + बृहत् (उपसर्गवत् पूर्वपद-विशेषण)

• विदथे: in the rite/assembly
• विदथे: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: विदथ (प्रातिपदिक; ‘assembly/ritual session’)

• सुवीराः: possessing good heroes/sons; well-manned
• सुवीराः: Kartā
• Type: Adjective (substantive)
• Root: सुवीर (प्रातिपदिक; सु- + वीर)