Rig Veda 2.10.1: Mandala 2, Sukta 10, Mantra 1

Sukta 2.10

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

जोहूत्रो अग्निः प्रथमः पितेवेळस्पदे मनुषा यत्समिद्धः । श्रियं वसानो अमृतो विचेता मर्मृजेन्यः श्रवस्यः स वाजी ॥

Transliteration

johū́tro agníḥ prathamáḥ pitéva íḷas-páde mánuṣā yát sámiddhaḥ | śríyaṃ vásāno amṛ́to vícetā marmṛjényāḥ śravasyàḥ sá vājī́ ||

Translation

ବହୁ-ହୋତ୍ର (ବାରମ୍ବାର ଆହ୍ୱାନିତ) ଅଗ୍ନି ପ୍ରଥମ—ପିତା ପରି—ଯେତେବେଳେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ଇଳାସ୍ପଦେ (ଇଳାର ସ୍ଥାନରେ) ସମିଦ୍ଧ କରନ୍ତି। ଶ୍ରିୟଂ ବସାନଃ—ସମୃଦ୍ଧିର କାନ୍ତି ଧାରଣ କରି—ଅମୃତ, ବିଚେତାଃ (ବିବେକୀ) ସେ ମର୍ମୃଜେନ୍ୟଃ (ଘସି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିବାଯୋଗ୍ୟ) ଶୁଦ୍ଧିକର୍ତ୍ତା; ସ ବାଜୀ—ବିଜୟବଳ ଓ ଶ୍ରବସ୍ୟଃ (କୀର୍ତ୍ତିଯୋଗ୍ୟ ଯଶ) ଆଣୁଥିବା।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• जो॒हूत्रः: the well-invoking/ever-invoking (priestly) one
• जो॒हूत्रः: कर्तृ
• Type: Noun/Adjective
• Root: जुहूत्र (प्रातिपदिक; √हु ‘आह्वाने/होमकर्मणि’ से कृत)

• अ॒ग्निः: Agni (fire-god)
• अ॒ग्निः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• प्र॑थ॒मः: first, foremost
• प्र॑थ॒मः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)

• पि॒ता: father
• पि॒ता: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)

• इ॒व: like, as
• इ॒व: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• इ॒ळा: with/through Iḷā (ritual nourishment/Idā)
• इ॒ळा: करण
• Type: Noun
• Root: इळा/इडा (प्रातिपदिक; वैदिक)

• स्प॒दे: in the track/footing, in the place/step
• स्प॒दे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: स्पद (प्रातिपदिक)

• मनु॑षा: by/with Manu (i.e., by the man/Manu, the archetypal man)
• मनु॑षा: करण
• Type: Noun
• Root: मनुष्/मनुष्य (प्रातिपदिक; वैदिक रूप)

• यत्: when/that which
• यत्: —
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सम्: together, fully
• सम्: —
• Type: Preverb
• Root: सम्

• इ॒द्धः: kindled, ignited
• इ॒द्धः: कर्तृ
• Type: Adjective/Participle
• Root: √इध् (दीप्तौ) → इद्ध (कृदन्त)

• श्रियम्: splendour, prosperity
• श्रियम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: श्री (प्रातिपदिक)

• वसा॑नः: wearing, putting on (clad in)
• वसा॑नः: कर्तृ
• Type: Participle
• Root: √वस् (आच्छादने) → वसान (शतृ/आत्मनेपदी वर्तमान कृदन्त)

• अ॒मृतः: immortal
• अ॒मृतः: कर्तृ
• Type: Adjective/Noun
• Root: अमृत (प्रातिपदिक)

• वि: apart, distinctly
• वि: —
• Type: Preverb
• Root: वि

• चे॑ता: the discerning one, the wise
• चे॑ता: कर्तृ
• Type: Noun/Adjective
• Root: √चित् (चेतने) → चेतृ/चेता (कर्तृवाचक)

• मर्मृ॒जेन्यः: purifying, cleansing
• मर्मृ॒जेन्यः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: मर्मृजेन्य (प्रातिपदिक; √मृज् ‘मार्जने/शोधने’ से व्युत्पन्न)

• श्रव॒स्यः: fame-bringing, glorious
• श्रव॒स्यः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: श्रवस्य (प्रातिपदिक; श्रवस् ‘यशस्’ से)

• सः: he
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वा॒जी: the prize-winner, vigorous one
• वा॒जी: कर्तृ
• Type: Noun/Adjective
• Root: वाजिन्/वाजी (प्रातिपदिक)