Rig Veda 2.1.4: Mandala 2, Sukta 1, Mantra 4

Sukta 2.1

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)

Devata: Agni (as Āditya-functions: Varuṇa, Mitra, Aryaman, Aṃśa)

Chandas: Gāyatrī

Samhita Patha (Devanagari)

त्वमग्ने राजा वरुणो धृतव्रतस्त्वं मित्रो भवसि दस्म ईड्यः । त्वमर्यमा सत्पतिर्यस्य सम्भुजं त्वमंशो विदथे देव भाजयुः ॥

Transliteration

tvám agne rājā́ váruṇo dhṛtá-vratas tváṃ mitró bhavasi dasmá ī́ḍyaḥ | tvám aryamā́ sátpatir yásya saṃbhújad tvám áṃśo vidáthē deva bhājayúḥ ||

Translation

ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ରାଜା ବରୁଣ—ଧୃତବ୍ରତ, ବ୍ରତଧର୍ମରେ ଦୃଢ଼; ତୁମେ ମିତ୍ର ହେଉ—ଦସ୍ମ, ଈଡ୍ୟ, ସ୍ତୁତ୍ୟର୍ହ। ତୁମେ ଅର୍ୟମା—ସତ୍ପତି, ଯେ ସଂଭୁଜଦ୍ (ସାଂଝା ଭୋଗ) ଦାନ କରେ; ଏବଂ ତୁମେ ଅଂଶ—ବିଦଥରେ, ହେ ଦେବ, ଭାଗ ବଣ୍ଟନକାରୀ, ଯଥୋଚିତ ଅଂଶର ବିତରକ।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्वम्: thou (you)
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• राजा: king
• राजा: कर्तृ-समानााधिकरण (विशेष्य/विशेषणभाव)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)

• वरुणः: Varuṇa
• वरुणः: कर्तृ-समानााधिकरण
• Type: Noun
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• धृतव्रतः: whose vows are firm / steadfast in ordinance
• धृतव्रतः: कर्तृ-समानााधिकरण (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धृत-व्रत (कृदन्त-समास; धृ-धातु + व्रत)

• त्वम्: thou
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्

• मित्रः: Mitra
• मित्रः: कर्तृ-समानााधिकरण
• Type: Noun
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)

• भवसि: thou art / thou becomest
• भवसि: (अकर्मक) कर्तृ-क्रिया
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)

• दस्म: O wondrous one / O mighty one
• दस्म: सम्बोधन
• Type: Adjective
• Root: दस्म (प्रातिपदिक)

• ईड्यः: praiseworthy
• ईड्यः: कर्तृ-समानााधिकरण (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ईड्य (कृदन्त; √ईड्/√ईळ् ‘to praise’)

• त्वम्: thou
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्

• अर्यमा: Aryaman
• अर्यमा: कर्तृ-समानााधिकरण
• Type: Noun
• Root: अर्यमन् (प्रातिपदिक)

• सत्पतिः: lord of the good / true lord
• सत्पतिः: कर्तृ-समानााधिकरण
• Type: Noun
• Root: सत्-पति (समास; सत् ‘good/true’ + पति)

• यस्य: whose
• यस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सम्भुजत्: shares out / apportions
• सम्भुजत्: कर्तृ-क्रिया
• Type: Verb
• Root: सम्-√भुज् (धातु)

• त्वम्: thou
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्

• अंशः: portion / share
• अंशः: कर्तृ-समानााधिकरण
• Type: Noun
• Root: अंश (प्रातिपदिक)

• विदथे: in the rite/assembly (vidatha)
• विदथे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: विदथ (प्रातिपदिक)

• देव: O god
• देव: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• भाजयुः: distributor / apportioner
• भाजयुः: कर्तृ-समानााधिकरण (विशेषण)
• Type: Noun/Adjective
• Root: भाजयु (प्रातिपदिक; from √भज् ‘to share, allot’)