Mantra 10
Sukta 10.62
Rishi: Aṅgiras-tradition seers (hymn-context)
Devata: Indra-like victory power (implicit); protective powers guarding the ‘cows’ (lights)
Chandas: Triṣṭubh (probable; shorter pāda may indicate textual compression)
Samhita Patha (Devanagari)
उत दासा परिविषे स्मद्दिष्टी गोपरीणसा । यदुस्तुर्वश्च मामहे ॥
Samhita Patha (IAST)
उ॒त दा॒सा प॑रि॒विषे॒ स्मद्दि॑ष्टी॒ गोप॑रीणसा । यदु॑स्तु॒र्वश्च॑ मामहे ॥
Transliteration
utá dāsā́ pari-víṣe smaddiṣṭī́ goparīṇasā | yádus turváś ca māmahe ||
Translation
ଏବଂ ଶତ୍ରୁ ଦାସମାନେ ମଧ୍ୟ, ଆକ୍ରମଣରେ ଘେରି ଆସିଲେ, ଆମ ଦିଶିତ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ରକ୍ଷକ ବଳରେ ପତିତ ହୁଅନ୍ତି; ଏଭଳି ଆମେ ବିଜୟୀ ହୁଅ—ୟଦୁ ଓ ତୁର୍ବଶ (ପ୍ରତିରୋଧୀ ଗଠନ) ଉପରେ।
Padapatha (Word Analysis)
उ॒त । दा॒सा । प॒रि॒ऽविषे॑ । स्मद्दि॑ष्टी॒ इति॒ स्मत्ऽदि॑ष्टी । गोऽप॑रीणसा । यदुः॑ । तु॒र्वः । च॒ । मा॒म॒हे॒ ॥उत । दासा । परिविषे । स्मद्दिष्टी इति स्मत्दिष्टी । गोपरीणसा । यदुः । तुर्वः । च । मामहे ॥uta | dāsā | pari-viṣe | smaddiṣṭī itismat-diṣṭī | go--parīṇasā | yaduḥ | turvaḥ | ca | māmahe
Word by Word
उतand, also
उत:
—
TypeIndeclinable
Rootउत
दासाःthe Dāsas (hostile tribes/foes)
दासाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदास
परिविषेin/at the encircling, in the surrounding
परिविषे:
अधिकरण
TypeNoun (action/abstract)
Rootपरि-√विष् (वेष्टने/परितः-आवरणे) → परिविष
स्मत्of us, our
स्मत्:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
दिष्टिःdirection/aim; (here) guiding intent/ordering
दिष्टिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदिष्टि
गोपरीणसाwith the cow-protecting (power/aid)
गोपरीणसा:
करण
TypeAdjective (epithet)
Rootगोपरीणस्
यत्which/that
यत्:
कर्म/सम्बन्ध (relative link)
TypePronoun/Relative
Rootयद्
उस्तुर्वःUsturva (a person/hero)
उस्तुर्वः:
कर्तृ
TypeProper Noun
Rootउस्तुर्व
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मामहेwe honor/praise; we extol
मामहे:
क्रिया
TypeVerb
Root√मंह्/√मह् (दान/पूजा/सम्मान) → मम्हे/मामहे