Rig Veda Sukta 62
Mandala 10Sukta 6211 Mantras

Sukta 62

Sukta 10.62

Rishi

Angirasa tradition (hymn addressed to the Angirases as a collective of seer-powers)

Devata

Angirasaḥ (often linked with Indra’s work of finding the cows; here directly invoked)

Chandas

Triṣṭubh (probable)

ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଅଙ୍ଗିରସମାନଙ୍କୁ ସମୁହ ଋଷି-ଶକ୍ତିର ବଂଶରୂପେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି—ଯେମାନେ ଯଜ୍ଞ ଓ ଦକ୍ଷିଣା ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମିତ୍ରତା ଲାଭ କରି ‘ଅମରତ୍ୱ’ର ଏକ ଅଂଶ ପାଇଥିଲେ। ଏଥିରେ ଅଗ୍ନିରୁ ତାଙ୍କର ଅଗ୍ନିମୟ ଜନ୍ମ, ନବଗ୍ୱ ଓ ଦଶଗ୍ୱ ଭାବରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସଙ୍ଗତି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଏ ଯେ ମାନବ ଯଜମାନଙ୍କୁ ‘ଧରି’ ରଖନ୍ତୁ—ଦାତା ମନୁଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତୁ, ଦକ୍ଷିଣାକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରନ୍ତୁ, ଆୟୁ ବଢ଼ାନ୍ତୁ, ଯେପରି ସମୁଦାୟ ବାଜ (ପ୍ରଚୁରତା, ବିଜୟୀ ଶକ୍ତି) ଲାଭ କରିପାରେ।

Mantras

Mantra 1

ये यज्ञेन दक्षिणया समक्ता इन्द्रस्य सख्यममृतत्वमानश । तेभ्यो भद्रमङ्गिरसो वो अस्तु प्रति गृभ्णीत मानवं सुमेधसः ॥

ଯେମାନେ ଯଜ୍ଞ ଓ ଦକ୍ଷିଣା ଦ୍ୱାରା ସମକ୍ତ (ଅଭିଷିକ୍ତ) ହୋଇଛନ୍ତି, ଯେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସଖ୍ୟ ଓ ଅମୃତତ୍ୱର ଅବସ୍ଥା ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି—ହେ ଅଙ୍ଗିରସମାନେ, ଆପଣମାନଙ୍କୁ ଭଦ୍ର ହେଉ। ହେ ସୁମେଧସମାନେ (ସୁବୁଦ୍ଧିମାନେ), ପ୍ରତିଦାନରୂପେ ମାନବକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ ଓ ତାକୁ ଆପଣମାନଙ୍କ ଗ୍ରହରେ ଧରି ରଖନ୍ତୁ।

Mantra 2

य उदाजन्पितरो गोमयं वस्वृतेनाभिन्दन्परिवत्सरे वलम् । दीर्घायुत्वमङ्गिरसो वो अस्तु प्रति गृभ्णीत मानवं सुमेधसः ॥

ହେ ପିତୃମାନେ! ତୁମେ ଗୋମୟ (ଗୋ-ସମ୍ବନ୍ଧୀ) ବସୁ-ଧନକୁ ଉଦାଜନ କରି ଉଦ୍ଧାର କଲ; ଋତ (ସତ୍ୟ-ବ୍ୟବସ୍ଥା) ଦ୍ୱାରା ବର୍ଷଚକ୍ରରେ ବଲ (ବଲ-ଆବରଣ)କୁ ଭେଦି ଖୋଲିଲ। ହେ ଅଙ୍ଗିରସମାନେ! ତୁମମାନଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହେଉ; ହେ ସୁମେଧସମାନେ! ପ୍ରତିଦାନରୂପେ ମାନବକୁ ଗ୍ରହଣ କର।

Mantra 3

य ऋतेन सूर्यमारोहयन्दिव्यप्रथयन्पृथिवीं मातरं वि । सुप्रजास्त्वमङ्गिरसो वो अस्तु प्रति गृभ्णीत मानवं सुमेधसः ॥

ତୁମେ ଋତ (ସତ୍ୟ-ବ୍ୟବସ୍ଥା) ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ତାହାର ଆରୋହଣରେ ସ୍ଥାପିତ କଲ; ମାତା ପୃଥିବୀକୁ ଦିବ୍ୟ ଭାବେ ବିସ୍ତାର କଲ। ହେ ଅଙ୍ଗିରସମାନେ! ତୁମମାନଙ୍କୁ ସୁପ୍ରଜାସ୍ତ୍ୱ (ସୁସନ୍ତତି) ହେଉ; ହେ ସୁମେଧସମାନେ! ପ୍ରତିଦାନରୂପେ ମାନବକୁ ଗ୍ରହଣ କର।

Mantra 4

अयं नाभा वदति वल्गु वो गृहे देवपुत्रा ऋषयस्तच्छृणोतन । सुब्रह्मण्यमङ्गिरसो वो अस्तु प्रति गृभ्णीत मानवं सुमेधसः ॥

ଏହି ନାଭା ତୁମ ଗୃହରେ ମନୋହର ଓ ଦୀପ୍ତିମୟ ବାଣୀ କହୁଛି; ହେ ଋଷିମାନେ, ଦେବପୁତ୍ରମାନେ! ତାହା ଶୁଣ। ହେ ଅଙ୍ଗିରସମାନେ! ତୁମମାନଙ୍କୁ ସୁବ୍ରହ୍ମଣ୍ୟ (ବ୍ରହ୍ମ-ବାଣୀର ଶୁଭ, ପୋଷକ ଶକ୍ତି) ହେଉ; ହେ ସୁମେଧସମାନେ! ପ୍ରତିଦାନରୂପେ ମାନବ ସାଧକକୁ ଗ୍ରହଣ କର।

Mantra 5

विरूपास इदृषयस्त इद्गम्भीरवेपसः । ते अङ्गिरसः सूनवस्ते अग्नेः परि जज्ञिरे ॥

ନିଶ୍ଚୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବହୁରୂପ ଅଟନ୍ତି ସେ ଋଷିମାନେ—ଅନ୍ତରର ଗଭୀର ସ୍ପନ୍ଦନରେ ନିବିଡ଼। ସେମାନେ ଅଙ୍ଗିରସ, ସେମାନଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ; ଅଗ୍ନିରୁ—ଇଚ୍ଛାର ଅଗ୍ନିରୁ—ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପରି ଜନ୍ମିତ।

Mantra 6

ये अग्नेः परि जज्ञिरे विरूपासो दिवस्परि । नवग्वो नु दशग्वो अङ्गिरस्तमो सचा देवेषु मंहते ॥

ଯେମାନେ ଅଗ୍ନିରୁ ପରି ଜନ୍ମିତ—ବହୁରୂପୀ—ବିସ୍ତୃତ ଦ୍ୟୌରୁ ପରି; ଏବେ ନବଗ୍ୱ, ଏବେ ଦଶଗ୍ୱ। ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସହଚର୍ଯ୍ୟାରେ ଯେ ଅଙ୍ଗିରସ-ତତ୍ତ୍ୱରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ମହାନ ହୁଏ।

Mantra 7

इन्द्रेण युजा निः सृजन्त वाघतो व्रजं गोमन्तमश्विनम् । सहस्रं मे ददतो अष्टकर्ण्यः श्रवो देवेष्वक्रत ॥

ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସ୍ତୁତିଗାୟକମାନେ ବାହାରକୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତି ଗୋମନ୍ତ ବ୍ରଜକୁ—କିରଣସମୃଦ୍ଧ ଓ ଅଶ୍ୱିନ, ଦ୍ରୁତ ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ମୋତେ ସହସ୍ରଗୁଣ ଦାନ ଦେଇ, ଅଷ୍ଟକର୍ଣ୍ୟମାନେ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୋ ପାଇଁ ଶ୍ରବଃ—ଶ୍ରବଣ-ଯଶ—ଗଢ଼ିଲେ।

Mantra 8

प्र नूनं जायतामयं मनुस्तोक्मेव रोहतु । यः सहस्रं शताश्वं सद्यो दानाय मंहते ॥

ଏବେ ନିଶ୍ଚୟ ଏହି ମନୁ ଜନ୍ମ ନେଉ; ଟୋକ୍ମ (ଦୃଢ଼ ଅଙ୍କୁର) ପରି ବଢ଼ୁ। ଯେ ଦାନ ପାଇଁ ସହସ୍ରକୁ ଏବଂ ଶତାଶ୍ୱ (ଶତ ଦ୍ରୁତ ଶକ୍ତି)କୁ ସତ୍ୱର ବୃଦ୍ଧି କରି ମହାନ କରେ।

Mantra 9

न तमश्नोति कश्चन दिव इव सान्वारभम् । सावर्ण्यस्य दक्षिणा वि सिन्धुरिव पप्रथे ॥

ସେ ଉଚ୍ଚତାକୁ କେହି ପହଞ୍ଚିପାରେ ନାହିଁ—ଯେପରି ସ୍ୱର୍ଗର ଶିଖରକୁ ଧରିବା। ସାବର୍ଣ୍ୟର ଦକ୍ଷିଣା (ଦାନ-ଶକ୍ତି) ପ୍ରବାହିତ ନଦୀ ପରି ବିଶାଳ ଭାବେ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇଛି।

Mantra 10

उत दासा परिविषे स्मद्दिष्टी गोपरीणसा । यदुस्तुर्वश्च मामहे ॥

ଏବଂ ଶତ୍ରୁ ଦାସମାନେ ମଧ୍ୟ, ଆକ୍ରମଣରେ ଘେରି ଆସିଲେ, ଆମ ଦିଶିତ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ରକ୍ଷକ ବଳରେ ପତିତ ହୁଅନ୍ତି; ଏଭଳି ଆମେ ବିଜୟୀ ହୁଅ—ୟଦୁ ଓ ତୁର୍ବଶ (ପ୍ରତିରୋଧୀ ଗଠନ) ଉପରେ।

Mantra 11

सहस्रदा ग्रामणीर्मा रिषन्मनुः सूर्येणास्य यतमानैतु दक्षिणा । सावर्णेर्देवाः प्र तिरन्त्वायुर्यस्मिन्नश्रान्ता असनाम वाजम् ॥

ସହସ୍ରଦାନ (ହଜାର ଦାନଦାତା) ପ୍ରଜାନାୟକ ଏହି ମନୁ ଅହିତ ନ ପାଉ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହ ଯତ୍ନଶୀଳ ହୋଇ ତାହାର ଦକ୍ଷିଣା ଆଗକୁ ଆସୁ। ସାବର୍ଣ୍ୟର ଦେବମାନେ ତାହାର ଆୟୁଃ-ପ୍ରାଣକୁ ବିସ୍ତାର କରୁନ୍ତୁ; ଯେଉଁଥିରେ ଆମେ ଅଶ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ବାଜ (ଶକ୍ତି-ସମୃଦ୍ଧି) ଜିତିବା।

Frequently Asked Questions

They are a collective of ancient seer-priests, portrayed as born from Agni and working with Indra. In the hymn they represent powerful mantra and ritual forces that help humans win light, wealth, and spiritual attainment.

Dakṣiṇā is both the concrete offering to priests and a sacred “giving-power” that completes the sacrifice. The hymn treats right-giving as a force that aligns the rite with truth (Sūrya) and brings protection, prosperity, and lasting vitality.

That the patron-leader Manu not be harmed, that his dakṣiṇā move forward in the light of the Sun, and that the gods extend his life so the community may unweariedly win vāja—plenitude and victorious strength.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App