Sukta 46

Mantra 1

प्र होता जातो महान्नभोविन्नृषद्वा सीददपामुपस्थे । दधिर्यो धायि स ते वयांसि यन्ता वसूनि विधते तनूपाः ॥

ୟଜ୍ଞର ପୁରୋହିତ ଭାବେ ମହାନ ଜନ୍ମିତ, ନଭସ୍‌ର ଉଚ୍ଚତାର ଜ୍ଞାତା, ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ବାସୀ ଶକ୍ତିରୂପେ ଆସୀନ—ଜଳମାନଙ୍କ ଅଙ୍କରେ। ଯେ ଆଧାରରୂପେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ, ସେ ତୁମ ଗତିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ ଏବଂ ବିଧାତା (ଯଜମାନ)ଙ୍କୁ ବସୁ ଦାନ କରେ, ଦେହଧାରୀ ଜୀବଙ୍କ ରକ୍ଷକ ହୋଇ।

Mantra 2

इमं विधन्तो अपां सधस्थे पशुं न नष्टं पदैरनु ग्मन् । गुहा चतन्तमुशिजो नमोभिरिच्छन्तो धीरा भृगवोऽविन्दन् ॥

ଜଳମାନଙ୍କ ସାଧାରଣ ଆସନରେ ଏହି ଅଗ୍ନିକୁ ଗଢ଼ି, ସେମାନେ ତାହାକୁ ହରାଇଥିବା ପଶୁ ପରି ପଦଚିହ୍ନ ଅନୁସରେ ଖୋଜିଲେ। ଗୁହାରେ ଲୁଚିଥିବା, ଗୁପ୍ତ ଗତି କରୁଥିବା ତାହାକୁ, ଜ୍ୱାଲା-ଅନ୍ୱେଷୀ ଧୀର ଭୃଗୁମାନେ ନମସ୍କାରମୟ ସମର୍ପଣରେ ଖୋଜି ପାଇଲେ।

Mantra 3

इमं त्रितो भूर्यविन्ददिच्छन्वैभूवसो मूर्धन्यघ्न्यायाः । स शेवृधो जात आ हर्म्येषु नाभिर्युवा भवति रोचनस्य ॥

ଖୋଜୁଥିବାବେଳେ ତ୍ରିତ ଏହି ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରଚୁର ଭାବେ ପାଇଲେ—ବିସ୍ତୃତ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଅଘ୍ନ୍ୟା (ଅହିଂସ୍ୟ ଗୋ-ପ୍ରକାଶ)ର ମସ୍ତକରେ ସ୍ଥାପିତ। ଜନ୍ମି ସେ ଗୃହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କ୍ଷେମକୁ ବୃଦ୍ଧି କରେ; ରୋଚନ (ପ୍ରକାଶମୟ ଲୋକ)ର ଯୁବ ନାଭି-କେନ୍ଦ୍ର ହୋଇଯାଏ।

Mantra 4

मन्द्रं होतारमुशिजो नमोभिः प्राञ्चं यज्ञं नेतारमध्वराणाम् । विशामकृण्वन्नरतिं पावकं हव्यवाहं दधतो मानुषेषु ॥

ନମସ୍କାର-କର୍ମଦ୍ୱାରା ଉଶିଜ (ଅଗ୍ନି-ଅନ୍ୱେଷୀ)ମାନେ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ହୋତୃକୁ ଗଢ଼ିଲେ—ଆଗକୁ ନେଇଯାଉଥିବା ଯଜ୍ଞକୁ, ଅଧ୍ୱରମାନଙ୍କ (ଅର୍ପଣ-ମାର୍ଗମାନଙ୍କ) ନେତାକୁ। ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ବିଶାମ୍ (ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ) ପାଇଁ ପାବକ ଶୁଦ୍ଧିକର୍ତ୍ତା ଓ ସତ୍ୟ ସଂଚାଳକ କଲେ; ମାନୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହବ୍ୟବାହକୁ (ହବି ବହନକାରୀ ଅଗ୍ନିକୁ) ସ୍ଥାପିତ କଲେ।

Mantra 5

प्र भूर्जयन्तं महां विपोधां मूरा अमूरं पुरां दर्माणम् । नयन्तो गर्भं वनां धियं धुर्हिरिश्मश्रुं नार्वाणं धनर्चम् ॥

ଆଗକୁ ସେମାନେ ମହା ବିଜୟୀ ଭୂର୍ଜ (ବଳ)କୁ ଆଣନ୍ତି—ବିପୋଧା (ଋଷି-ଦୃଷ୍ଟି)ର ବିଶାଳ ନିବାସକୁ; ଦୃଢ଼ମାନେ ଅମୂର (ଅବିମୂଢ)କୁ, ଅନେକ ଦୁର୍ଗର ପୁରାତନ ଆଧାରକୁ, ବହନ କରନ୍ତି। ବନମାନଙ୍କ ଗର୍ଭ (ଗୁପ୍ତ ଅଙ୍କୁର)କୁ ନେଇ, ସେମାନେ ଧି (ଚିନ୍ତା/ପ୍ରଜ୍ଞା)କୁ ଯୁଆରେ ବାନ୍ଧନ୍ତି—ହଳଦିଆ ଦାଢ଼ିଯୁକ୍ତ, ଅଶିଥିଳ ଶକ୍ତି ପରି, ଧନ-ଅର୍ଚ (ଧନ ଓ ସ୍ତୁତିରେ ସମୃଦ୍ଧ)।

Mantra 6

नि पस्त्यासु त्रितः स्तभूयन्परिवीतो योनौ सीददन्तः । अतः संगृभ्या विशां दमूना विधर्मणायन्त्रैरीयते नॄन् ॥

ବାସସ୍ଥାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତ୍ରିତ ଦୃଢ଼ତା ସ୍ଥାପନ କରି, ଯୋନିରେ ଅନ୍ତରେ ବସିଛି—ଆବରଣରେ ପରିବୃତ। ସେଠାରୁ ବିଶାମ୍ (ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ) ସଂଗ୍ରହ କରି, ଦମୂନ (ଗୃହପତି) ବିଧର୍ମଣ (ଋତ-ବିଧି)ର ଯୁଆମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନୃନ୍ (ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ) ଚଳାଏ—ସୁସଂଖ୍ୟାତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିୟୋଜିତ କରେ।

Mantra 7

अस्याजरासो दमामरित्रा अर्चद्धूमासो अग्नयः पावकाः । श्वितीचयः श्वात्रासो भुरण्यवो वनर्षदो वायवो न सोमाः ॥

ତାଙ୍କର ଅଜର ଅଗ୍ନିମାନେ ଗୃହର ନାଉକାଚାଳକ ସମ ମାର୍ଗଦର୍ଶକ; ଧୂମ ସହ ଜ୍ୱଳି ପାବକ ହୁଅନ୍ତି। ପ୍ରଜ୍ୱଳନେ ଦୀପ୍ତ, ଗତିରେ ଶୀଘ୍ର, ଉତ୍ତେଜନାରେ ଉତ୍ସୁକ—ବନରେ ଆସୀନ; ବାୟୁ ସମ, ସୋମ-ଶକ୍ତି ସମ ସର୍ବତ୍ର ପ୍ରବାହିତ।

Mantra 8

प्र जिह्वया भरते वेपो अग्निः प्र वयुनानि चेतसा पृथिव्याः । तमायवः शुचयन्तं पावकं मन्द्रं होतारं दधिरे यजिष्ठम् ॥

ଜିହ୍ୱାଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନି ବାଣୀର କମ୍ପନକୁ ଆଗେ ବହନ କରନ୍ତି; ଚେତସାଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀ-ସ୍ୱଭାବର ବିବେକଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କୁ ସାଧକମାନେ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି—ଶୁଚି, ପାବକ—ମନ୍ଦ୍ର ହୋତା, ଯଜ୍ଞରେ ସର୍ବାଧିକ ଯୋଗ୍ୟ।

Mantra 9

द्यावा यमग्निं पृथिवी जनिष्टामापस्त्वष्टा भृगवो यं सहोभिः । ईळेन्यं प्रथमं मातरिश्वा देवास्ततक्षुर्मनवे यजत्रम् ॥

ଦ୍ୟାଉ ଓ ପୃଥିବୀ ଯେଉଁ ଅଗ୍ନିକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ଆପଃ, ତ୍ୱଷ୍ଟୃ ଓ ଭୃଗୁମାନେ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ଗଢ଼ିଲେ। ପ୍ରଥମ ଆରାଧ୍ୟଙ୍କୁ ଦେବମାନେ ଖୋଦି ଗଢ଼ିଲେ; ମାତରିଶ୍ୱାନ ତାଙ୍କୁ ମନୁଷ୍ୟ ପାଇଁ ବହନ କଲେ—ଯଜ୍ଞାର୍ହ, ଅର୍ପଣଯୋଗ୍ୟ, ମାନବ-ଉତ୍କର୍ଷ ପାଇଁ ଅଗ୍ନି।

Mantra 10

यं त्वा देवा दधिरे हव्यवाहं पुरुस्पृहो मानुषासो यजत्रम् । स यामन्नग्ने स्तुवते वयो धाः प्र देवयन्यशसः सं हि पूर्वीः ॥

ହେ ଅଗ୍ନି, ଯାହାକୁ ଦେବମାନେ ହବ୍ୟବାହ—ହବି ବହନକାରୀ—ରୂପେ ସ୍ଥାପିତ କରିଛନ୍ତି, ଯେ ବହୁଜନଙ୍କୁ ଆକାଙ୍କ୍ଷିତ ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯଜ୍ୟ (ଯଜତ୍ର) ଅଟେ; ସେ ତୁମେ, ନିଜ ଗତିରେ, ସ୍ତୁତିକାରୀଙ୍କୁ ଜୀବନର ସମୃଦ୍ଧି (ବୟଃ) ଦିଅ। ଦେବମାର୍ଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହୋଇ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପୂର୍ବକାଳର ଅନେକ ଯଶସ୍ବୀ ମହିମା ସଂଗ୍ରହ କର; ଭୂତକାଳରେ ସଞ୍ଚିତ ସିଦ୍ଧିଗୁଡ଼ିକୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଆରୋହଣରେ ଜାଗ୍ରତ କର।