Rig Veda 10.131.2: Mandala 10, Sukta 131, Mantra 2

Sukta 10.131

Rishi: Unknown (RV 10.131)

Devata: Indra

Chandas: Likely Triṣṭubh (needs full hymn scan for certainty)

Samhita Patha (Devanagari)

कुविदङ्ग यवमन्तो यवं चिद्यथा दान्त्यनुपूर्वं वियूय । इहेहैषां कृणुहि भोजनानि ये बर्हिषो नमोवृक्तिं न जग्मुः ॥

Transliteration

kuvíd áṅga yáva-manto yávaṃ cid yáthā dā́nty anupūrváṃ víyūya | ihéhaiṣāṃ kṛṇuhi bhójanāni yé bárhiṣo námo-vṛktiṃ ná jagmúḥ ||

Translation

ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, କି ଏହିପରି ନୁହେଁ ଯେ ଧାନ୍ୟସମୃଦ୍ଧ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ କ୍ରମକ୍ରମେ ନିଜ ଯବ (ଜଉ) ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି? ଏଠି ଏଠି ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭୋଜନଗୁଡ଼ିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା କର—ଯେମାନେ ବର୍ହିଷ୍ (ଯଜ୍ଞ-ଘାସ) ଉପରେ ନମସ୍କାରର ‘କଟନ’, ଅର୍ଥାତ୍ ଯଜ୍ଞୀୟ ଆଦରର ପୂର୍ଣ୍ଣତା, ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିନାହାନ୍ତି।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• कुवित्: perhaps? whether?
• कुवित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: कु + वित् (अव्ययीभाव; किम्-प्रश्नार्थक) / कुवित् (निपात)

• अङ्ग: indeed, pray
• अङ्ग: —
• Type: Indeclinable
• Root: अङ्ग (निपात)

• यवमन्तः: having barley; barley-possessing (ones)
• यवमन्तः: कर्तृ (अन्तर्निहितः/सम्बोधन-सम्बन्धः)
• Type: Adjective
• Root: यव- (प्रातिपदिक) + मन्त (मतुप्-प्रत्ययः)

• यवम्: barley
• यवम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: यव- (प्रातिपदिक)

• चित्: even
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (निपात)

• यथा: as, just as
• यथा: —
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)

• दान्ति: they give
• दान्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: दा (दाने) धातु

• अनुपूर्वम्: in due order, successively
• अनुपूर्वम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: अनु + पूर्व (प्रातिपदिक) → अव्ययीभाव

• वियूय: having separated, after dividing
• वियूय: —
• Type: Verbal indeclinable (absolutive)
• Root: वि + यु (मिश्रण-वियोगे/युज्-वियोगार्थकः) धातु

• इह: here
• इह: अधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)

• इह: here (right here)
• इह: अधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)

• एषाम्: of these (them)
• एषाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• कृणुहि: make, prepare
• कृणुहि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: कृ (करणे) धातु

• भोजनानि: meals, provisions
• भोजनानि: कर्म
• Type: Noun
• Root: भोजन- (प्रातिपदिक; √भुज्/भुज्-सम्बद्धः ‘भोजन’)

• ये: who (those who)
• ये: कर्तृ (यः-सम्बन्धः)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• बर्हिषः: of the sacred grass (barhis)
• बर्हिषः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: बर्हिस्- (प्रातिपदिक)

• नमोवृक्तिम्: the reverent cutting/clearing (i.e., respectful preparation)
• नमोवृक्तिम्: कर्म
• Type: Noun (compound)
• Root: नमस्- + वृक्ति- (प्रातिपदिक; √वृज्/वृक् ‘to cut/clear’ → वृक्ति ‘cutting/clearing’)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• जग्मुः: they have gone; they went
• जग्मुः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: गम् (गत्यर्थे) धातु