Rig Veda 1.80.4: Mandala 1, Sukta 80, Mantra 4

Sukta 1.80

Rishi: Gautama Rāhūgaṇa (traditional attribution for RV 1.80)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 1.80; this verse conforms to Indra-hymn Triṣṭubh cadence)

Samhita Patha (Devanagari)

निरिन्द्र भूम्या अधि वृत्रं जघन्थ निर्दिवः । सृजा मरुत्वतीरव जीवधन्या इमा अपोऽर्चन्ननु स्वराज्यम् ॥

Transliteration

nír indra bhū́myā ádhi vṛtráṃ jaghantha nír diváḥ | sṛjá marútvatīr áva jīvá-dhanyā imā́ apó ’rcann ánu sva-rā́jyam ||

Translation

ହେ ଇନ୍ଦ୍ର! ତୁମେ ପୃଥିବୀର ଆଧାରରୁ ଓ ଦିବ୍ୟ ଉଚ୍ଚତାରୁ ମଧ୍ୟ ବୃତ୍ରକୁ ହତ କରି ବାହାରକୁ ନିକ୍ଷେପ କଲ। ମରୁତ୍-ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଜୀବଧନରେ ସମୃଦ୍ଧ ଏହି ଜଳମାନଙ୍କୁ ଆମ ପାଖକୁ ତଳକୁ ପ୍ରବାହିତ ହେବାକୁ ଦିଅ; ତୁମ ସ୍ୱରାଜ୍ୟର ଅନୁସରଣରେ ସେମାନେ ଆମ ଭିତରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉନ୍ତୁ।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• निः: out, forth (as preverb)
• निः: —
• Type: Indeclinable
• Root: निः (उपसर्ग) / nis

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• भूम्याः: from the earth
• भूम्याः: अपादान
• Type: Noun
• Root: भूमि (प्रातिपदिक)

• अधि: upon, over
• अधि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अधि (उपसर्ग/उपपद-अव्यय)

• वृत्रम्: Vṛtra (the obstructor)
• वृत्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वृत्र (प्रातिपदिक)

• जघन्थ: you have slain
• जघन्थ: —
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)

• निः: out, forth
• निः: —
• Type: Indeclinable
• Root: निः (उपसर्ग) / nis

• दिवः: from heaven/sky
• दिवः: अपादान
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिव्/द्यु)

• सृजा: release, let loose
• सृजा: —
• Type: Verb
• Root: सृज् (धातु)

• मरुत्वतीः: accompanied by the Maruts
• मरुत्वतीः: कर्म
• Type: Adjective
• Root: मरुत्वत् (प्रातिपदिक; मरुत् + वत्)

• अव: down, forth (as preverb)
• अव: —
• Type: Indeclinable
• Root: अव (उपसर्ग/अव्यय)

• जीवधन्याः: life-giving, wealth-giving
• जीवधन्याः: कर्तृ (of the following verb) / विशेषण
• Type: Adjective
• Root: जीवधन्य (प्रातिपदिक; जीव + धन्य)

• इमाः: these
• इमाः: कर्तृ (with ‘अपः’) / विशेषण
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम)

• अपः: waters
• अपः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक)

• अर्चन्: they praised/sang
• अर्चन्: —
• Type: Verb
• Root: अर्च् (धातु)

• अनु: after, along
• अनु: —
• Type: Indeclinable
• Root: अनु (उपसर्ग/अव्यय)

• स्वराज्यम्: self-rule, sovereignty
• स्वराज्यम्: कर्म (goal/object with ‘अनु’)
• Type: Noun
• Root: स्वराज्य (प्रातिपदिक; स्व + राज्य)