
Sukta 1.77
Gautama
Agni
Triṣṭubh
ଗୌତମମାନଙ୍କ ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ୍ ସୂକ୍ତରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରାଯାଏ—ଯଜ୍ଞରେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ସାକ୍ଷାତ୍ କରାଉଥିବା, ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋତା ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସତ୍ୟରେ ପ୍ରଶଂସା କରିବା ପାଇଁ କେଉଁ ଯଥୋଚିତ, ଦେବ-ସ୍ୱୀକୃତ ବାଣୀ ହୋଇପାରେ? ପରେ ଏହା ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଋତାବା—ଋତ (ବିଶ୍ୱ-ନିୟମ)ର ଧାରକ—ଭାବେ, ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ସଙ୍କଳ୍ପ ଓ ସଠିକ୍ ପଥପ୍ରଦର୍ଶନ ଭାବେ, ଏବଂ ଉପାସକ ପାଇଁ ଯଶ, ବଳ ଓ ପୋଷଣ ବଢ଼ାଇଦେଉଥିବା ଶକ୍ତି ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରେ।
Mantra 1
कथा दाशेमाग्नये कास्मै देवजुष्टोच्यते भामिने गीः । यो मर्त्येष्वमृत ऋतावा होता यजिष्ठ इत्कृणोति देवान् ॥
ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆମେ କିପରି ନିଜକୁ ଅର୍ପଣ କରିବୁ? ଦେବମାନଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ଯେଉଁ ବାଣୀ, ସେହି ବାଣୀକୁ ଦୀପ୍ତିମାନ ଭାମିନଙ୍କୁ କହିବା ଉଚିତ? ଯେ ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅମୃତ, ଯେ ଋତାବାନ, ଯେ ଯଜ୍ଞରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୋତୃ—ସେଇ ଆମ ପାଇଁ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଗଢ଼ି ପ୍ରଗଟ କରନ୍ତି।
Mantra 2
यो अध्वरेषु शंतम ऋतावा होता तमू नमोभिरा कृणुध्वम् । अग्निर्यद्वेर्मर्ताय देवान्त्स चा बोधाति मनसा यजाति ॥
ଯଜ୍ଞ-ଯାତ୍ରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେ ସର୍ବାଧିକ ଶାନ୍ତିଦାୟକ, ଋତବାନ ହୋତା—ତାହାକୁ ନମସ୍କାର-କର୍ମଦ୍ୱାରା ନିଜର କର। କାରଣ ଯେତେବେଳେ ଅଗ୍ନି ସତ୍ୟରେ ମର୍ତ୍ୟ ପାଇଁ ଦେବମାନଙ୍କୁ ବାଛି (ଜିତି) ଆଣେ, ସେ ଚେତନାରେ ମଧ୍ୟ ଜାଗ୍ରତ କରେ ଏବଂ ମନଦ୍ୱାରା ଯଜନ କରେ।
Mantra 3
स हि क्रतुः स मर्यः स साधुर्मित्रो न भूदद्भुतस्य रथीः । तं मेधेषु प्रथमं देवयन्तीर्विश उप ब्रुवते दस्ममारीः ॥
ସେଇ କ୍ରତୁ (ସଙ୍କଳ୍ପ-ଶକ୍ତି) ଅଟେ; ସେଇ ମର୍ୟ (ବୀର-ବଳ) ଅଟେ; ସେଇ ସାଧୁ—ସରଳ, ଶୁଭ ସହାୟ—ମିତ୍ର ସମ; ଅଦ୍ଭୁତ ଯାତ୍ରାର ରଥୀ ମଧ୍ୟ ସେଇ ହୁଏ। ତାହାକୁ ମେଧା-କର୍ମମାନେ ପ୍ରଥମେ, ଦେବକାମୀ ଜନମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଦକ୍ଷ (ଦସ୍ମ) ତାହାକୁ ସମୀପକୁ ଡାକନ୍ତି।
Mantra 4
स नो नृणां नृतमो रिशादा अग्निर्गिरोऽवसा वेतु धीतिम् । तना च ये मघवानः शविष्ठा वाजप्रसूता इषयन्त मन्म ॥
ହାନିକାରକଙ୍କ ସଂହାରକ, ନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବାଧିକ ନୃତମ ଅଗ୍ନି—ସେ ନିଜ ଅନୁଗ୍ରହ ସହିତ ଆମ ପାଖକୁ ଆସୁନ୍ତୁ ଏବଂ ଆମ ଧୀ (ପ୍ରେରିତ ବାଣୀ)କୁ ସିଦ୍ଧିକୁ ନେଇଯାଉନ୍ତୁ। ଏବଂ ସେଇ ମହାବାନ, ସର୍ବାଧିକ ଶବିଷ୍ଠ ଶକ୍ତିମାନ ବଳ—ବାଜ (ବଳ-ସମୃଦ୍ଧି)ରୁ ପ୍ରେରିତ—ଆମ ମନନକୁ ଆଗକୁ ଧକ୍କା ଦିଅନ୍ତୁ।
Mantra 5
एवाग्निर्गोतमेभिॠतावा विप्रेभिरस्तोष्ट जातवेदाः । स एषु द्युम्नं पीपयत्स वाजं स पुष्टिं याति जोषमा चिकित्वान् ॥
ଏଭଳି ଋତରେ ସ୍ଥିତ, ଜନ୍ମଜ୍ଞ ଜାତବେଦା ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଗୌତମମାନେ ଓ ପ୍ରେରିତ ବିପ୍ର ଋଷିମାନେ ସ୍ତୁତି କରିଛନ୍ତି। ଏହି କର୍ମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଦ୍ୟୁମ୍ନ—ତେଜୋମୟ ମହିମା—ବଢ଼ାନ୍ତି; ସେ ବାଜ—ବଳ ଓ ବିଜୟ—ଦାନ କରନ୍ତି; ଚେତନ ଜ୍ଞାତା ହୋଇ, ଆନନ୍ଦପୂର୍ବକ ସ୍ୱୀକାର କରି, ବୃଦ୍ଧି ଓ ପୁଷ୍ଟି ଦିଗକୁ ଆସନ୍ତି।
It teaches that Agni is the key mediator of worship: the right, God-pleasing praise and offering through Agni makes the Gods present and brings strength, glory, and nourishment.
Fire appears in human homes and rituals, yet its divine power is treated as deathless and cosmic—an immortal presence working within mortal life.
It means “a hymn/word accepted by the Gods”—speech that is not just poetic, but ritually true and effective when offered through Agni.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.