Rig Veda 1.71.8: Mandala 1, Sukta 71, Mantra 8

Sukta 1.71

Rishi: Parāśara Śāktya

Devata: Agni (with Dyauḥ as cooperating luminous plane)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

आ यदिषे नृपतिं तेज आनट् छुचि रेतो निषिक्तं द्यौरभीके । अग्निः शर्धमनवद्यं युवानं स्वाध्यं जनयत्सूदयच्च ॥

Transliteration

ā yád iṣé nṛpátiṃ téja ā́naṭ chúcí réto níṣiktaṃ dyáur abhī́ke | agníḥ śárdham anavádyaṃ yúvānaṃ svā́dhyaṃ janayat sū́dayac ca ||

Translation

ଯେତେବେଳେ ନୃପତି ପ୍ରେରଣାର ତେଜକୁ ପହଞ୍ଚେ, ସେତେବେଳେ ସନ୍ନିହିତ ଦ୍ୟୌ (ଦିବ୍ୟ ଆକାଶ) ଶୁଚି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବୀଜକୁ ଢାଳି ଦିଏ। ଅଗ୍ନି ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଯୁବ ଶର୍ଧ (ଯୁବ-ସମୂହ)କୁ ଜନ୍ମ ଦିଅନ୍ତି—ସ୍ୱାଧ୍ୟ, ନିଜ ଧର୍ମରେ ସ୍ୱ-ନିୟନ୍ତ୍ରିତ—ଏବଂ ତାହାକୁ ସିଦ୍ଧି ଦିଗକୁ ଅଗ୍ରସର କରନ୍ତି।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• आ: towards, hither
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग) / ā (preverb)

• अदिते: O Aditi
• अदिते: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अदिति (प्रातिपदिक)

• नृपतिम्: the lord of men, king
• नृपतिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: नृपति (प्रातिपदिक)

• तेजः: splendour, brilliance
• तेजः: कर्म
• Type: Noun
• Root: तेजस् (प्रातिपदिक)

• आनट्: reached, attained
• आनट्: —
• Type: Verb
• Root: अन्/अश् (धातु; ‘to reach, attain’—Vedic aorist)

• शुचि: pure, bright
• शुचि: कर्म (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुचि (प्रातिपदिक)

• रेतः: seed, semen
• रेतः: कर्म
• Type: Noun
• Root: रेतस् (प्रातिपदिक)

• निषिक्तम्: poured in, infused
• निषिक्तम्: कर्म (विशेषण)
• Type: Participle (past passive)
• Root: नि-√सिच् (धातु) → निषिक्त (कृदन्त)

• द्यौः: Heaven (Sky)
• द्यौः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: द्यौ/द्युस् (प्रातिपदिक)

• अभीके: in the near presence, close by
• अभीके: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: अभीक (प्रातिपदिक)

• अग्निः: Agni (Fire-god)
• अग्निः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• शर्धम्: host, troop, company
• शर्धम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: शर्ध (प्रातिपदिक)

• अनवद्यम्: blameless, faultless
• अनवद्यम्: कर्म (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनवद्य (प्रातिपदिक)

• युवानम्: the young one
• युवानम्: कर्म
• Type: Adjective (substantival)
• Root: युवन् (प्रातिपदिक)

• स्वाध्यम्: self-sustaining, having its own power
• स्वाध्यम्: कर्म (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्वाध्य (प्रातिपदिक)

• जनयत्: generated, produced
• जनयत्: —
• Type: Verb
• Root: √जन् (धातु) → जनयति (णिच्)

• सूदयत्: impelled, set in motion
• सूदयत्: —
• Type: Verb
• Root: √सू/√सूद् (धातु; ‘to impel, set in motion, drive’)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)