Rig Veda 1.183.2: Mandala 1, Sukta 183, Mantra 2

Sukta 1.183

Devata: Aśvinau (with association of Uṣas)

Samhita Patha (Devanagari)

सुवृद्रथो वर्तते यन्नभि क्षां यत्तिष्ठथः क्रतुमन्तानु पृक्षे । वपुर्वपुष्या सचतामियं गीर्दिवो दुहित्रोषसा सचेथे ॥

Transliteration

suvṛ́dratho vartate yánn abhí kṣā́ṃ yát tiṣṭhathaḥ krátumantā́ ánu pṛkṣé | vápur vapuṣyā́ sacatām iyáṃ gī́r divó duhitrá uṣásā sacethe ||

Translation

ତୁମମାନଙ୍କ ସୁବୃତ (ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ଘୁରୁଥିବା) ରଥ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଚାଲେ; ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୁଅ, ହେ କ୍ରତୁମନ୍ତ (ସଙ୍କଳ୍ପଶୀଳ) ଦ୍ୱୟ, ତୁମେ ସିଞ୍ଚନ ଓ ବୃଦ୍ଧିକୁ ଅନୁସରଣ କର। ଏହି ଗୀର୍ (ସ୍ତୁତି) ତୁମ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ସହ ଯୁକ୍ତ ହେଉ; ହେ ଦିବୋ ଦୁହିତ୍ରୀ ଉଷା, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ସହ ସଚେତ ହୁଅ/ସହଚରୀ ହୁଅ।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सु-वृद्रथः: having a strong/good chariot
• सु-वृद्रथः: Kartā (विशेषणरूपेण कर्तृसम्बन्धः)
• Type: Adjective
• Root: सु- + वृद्रथ (प्रातिपदिक) < वृद्/वर्ध् ‘to grow, be strong’ + रथ

• वर्तते: moves/turns/proceeds
• वर्तते: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √वृत् (वर्तते) ‘to turn, proceed, exist’

• यत्: when/that
• यत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सम्बन्धबोधक सर्वनाम)

• नभि: the navel/hub
• नभि: Karma
• Type: Noun
• Root: नभि (प्रातिपदिक) ‘navel, hub’

• क्षाम्: the earth
• क्षाम्: Karma (गत्यर्थे/व्याप्त्यर्थे)
• Type: Noun
• Root: क्षाम्/क्षाम् (प्रातिपदिक) ‘earth, ground’

• यत्: when/that
• यत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सम्बन्धबोधक सर्वनाम)

• तिष्ठथः: you two stand
• तिष्ठथः: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √स्था (तिष्ठति) ‘to stand’

• क्रतुमन्ता: you two, endowed with resolve/wisdom
• क्रतुमन्ता: Kartā (सम्बोधन/विशेषणरूपेण ‘युवाम्’)
• Type: Adjective
• Root: क्रतु-मन्त् (प्रातिपदिक) ‘possessing will/resolve, wise’

• अनु: along, in accordance
• अनु: —
• Type: Indeclinable
• Root: अनु (उपसर्ग/अव्यय) ‘along, after’

• पृक्षे: I join/attach myself
• पृक्षे: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √पृच्/पृक्ष् (वेदिक) ‘to mix, join; to be in contact’

• वपुः: form/beauty
• वपुः: Karma
• Type: Noun
• Root: वपुस् (प्रातिपदिक) ‘form, beauty, body’

• वपुष्या: with beauty/with a fair form
• वपुष्या: Karaṇa
• Type: Adjective
• Root: वपुष्य (प्रातिपदिक) ‘beautiful, having beauty’

• सचताम्: let the two accompany/be together
• सचताम्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √सच् (सचते) ‘to accompany, be together’

• इयम्: this
• इयम्: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम)

• गीः: hymn/song
• गीः: Kartā (इयम् गीः)
• Type: Noun
• Root: गीर्/गिर् (प्रातिपदिक) ‘song, hymn, voice’

• दिवः: of heaven
• दिवः: Sambandha (genitive)
• Type: Noun
• Root: दिव् (प्रातिपदिक) ‘sky, heaven; day’

• दुहितृ: daughter
• दुहितृ: Kartā (उषसः विशेषण/अप्पोजिशन)
• Type: Noun
• Root: दुहितृ (प्रातिपदिक) ‘daughter’

• उषसा: the two Dawns (Dawn-pair)
• उषसा: Kartā (युगलदेवता)
• Type: Noun
• Root: उषस् (प्रातिपदिक) ‘Dawn’

• सचेथे: you two accompany/are united
• सचेथे: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √सच् (सचते) ‘to accompany, be together’