
Sukta 1.169
Agastya Maitrāvaruṇi (traditional for RV 1.169)
Indra (with Maruts as associated powers)
Triṣṭubh
ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବିଶାଳ, ଦୀପ୍ତିମାନ ରକ୍ଷକ ଏବଂ ବିଜୟୀ ବାଧାଭଞ୍ଜକ ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି; ସେ ମରୁତମାନଙ୍କ ସହ ସମନ୍ୱୟରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟ କୃପା (ସୁମ୍ନ), ଋତ (ସତ୍ୟ/ବ୍ୟବସ୍ଥା)ର ପଥରେ ଠିକ୍ ନେତୃତ୍ୱ, ଏବଂ “ଦୃଢ଼ ଦୁର୍ଗ” ଖୋଲିଦେବା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଉପାସକମାନେ ଶକ୍ତି, ଆଲୋକ ଓ ପ୍ରଚୁରତା ସହ ଅଗ୍ରସର ହୋଇପାରିବେ।
Mantra 1
महश्चित्त्वमिन्द्र यत एतान्महश्चिदसि त्यजसो वरूता । स नो वेधो मरुतां चिकित्वान्त्सुम्ना वनुष्व तव हि प्रेष्ठा ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ମହତ୍ (ମହସ୍) ସ୍ୱରୂପ; ଯାହାଠାରୁ ଏହି ଶକ୍ତିମାନେ ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତି; ତୁମେ ତେଜସ୍ୱୀ ପ୍ରଭୁତ୍ୱରେ ରକ୍ଷକ ମଧ୍ୟ। ତେଣୁ, ହେ ବେଧା (ଜ୍ଞାନୀ), ମରୁତମାନଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି, ଆମ ପାଇଁ ତୁମ ପ୍ରିୟ ସୁମ୍ନ (କୃପା-ଆଶୀର୍ବାଦ) ଜିତାଇଦିଅ—କାରଣ ତୁମ ପ୍ରସାଦ ହିଁ ଆମ ଯାତ୍ରାର ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରିୟ ଆଧାର।
Mantra 2
अयुज्रन्त इन्द्र विश्वकृष्टीर्विदानासो निष्षिधो मर्त्यत्रा । मरुतां पृत्सुतिर्हासमाना स्वर्मीळ्हस्य प्रधनस्य सातौ ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଲୋକମାନଙ୍କୁ (ବିଶ୍ୱକୃଷ୍ଟି)—ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କୁ—ଯୋଗ କରିଲ; ଯେପରି ମର୍ତ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସେମାନେ ଦମିତ ନ ହୁଅନ୍ତୁ। ମରୁତମାନଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ-ପ୍ରେରଣା, ବଳରେ ହାସ୍ୟମାନ ହୋଇ, ସଂଘର୍ଷରେ ଜୟ ପାଇଁ—ଦୁର୍ଜୟ ସ୍ୱର୍ (ପ୍ରକାଶମୟ ସମୃଦ୍ଧି) ଲାଭ ପାଇଁ, ପ୍ରଧନ (ମହାଯୁଦ୍ଧ)ର ସାତି ପାଇଁ।
Mantra 3
अम्यक्सा त इन्द्र ऋष्टिरस्मे सनेम्यभ्वं मरुतो जुनन्ति । अग्निश्चिद्धि ष्मातसे शुशुक्वानापो न द्वीपं दधति प्रयांसि ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମ ପାଇଁ ତୁମ ଭାଲ (ଋଷ୍ଟି) ସିଧା ଓ ନିଶ୍ଚିତ; ମରୁତମାନେ ବିଶାଳ ଜୟ (ଅଭ୍ୱ) ପାଇଁ ପ୍ରେରଣା ଦିଅନ୍ତି। ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ—ଯାତ୍ରୀ ପାଇଁ ଜ୍ୱଳନ୍ତ—ଆଗକୁ ଯିବା ପ୍ରୟାଣଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ଥାପିତ କରେ; ଯେପରି ଜଳ ଏକ ଦ୍ୱୀପ ସ୍ଥାପନ କରେ, ସେପରି ପ୍ରବାହ ମଧ୍ୟରେ ଯାତ୍ରା ଏକ ସୁସ୍ଥାପିତ ପଥ ହୋଇଯାଏ।
Mantra 4
त्वं तू न इन्द्र तं रयिं दा ओजिष्ठया दक्षिणयेव रातिम् । स्तुतश्च यास्ते चकनन्त वायोः स्तनं न मध्वः पीपयन्त वाजैः ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଆମକୁ ସେଇ ରୟି—ସମୃଦ୍ଧି—ଦିଅ; ତୁମର ସର୍ବାଧିକ ଓଜସ୍ବୀ ଦକ୍ଷିଣାବତ୍ ଦାନଶକ୍ତିରେ, ଯେପରି ଯଜ୍ଞରେ ଦକ୍ଷିଣା ଅର୍ପିତ ହୁଏ। ଏବଂ ଯେମାନେ ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି ଓ ତୁମରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି, ସେମାନେ ବାଜ—ବଳର ପୂର୍ଣ୍ଣତା—ଦ୍ୱାରା ବାୟୁଙ୍କ ମଧୁମୟ ସ୍ତନକୁ ଫୁଲାନ୍ତି; ତେଣୁ ପ୍ରାଣଧାରା କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଅଧିକ ସମୃଦ୍ଧ ଓ ମଧୁର ହୁଏ।
Mantra 5
त्वे राय इन्द्र तोशतमाः प्रणेतारः कस्य चिदृतायोः । ते षु णो मरुतो मृळयन्तु ये स्मा पुरा गातूयन्तीव देवाः ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ମଧ୍ୟରେ ହିଁ ସର୍ବାଧିକ ତୋଷଦାୟକ ରୟି—ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି—ରହିଛି; ଏବଂ ଯେ କେହି ଋତ—ସତ୍ୟର ପଥ—ରେ ଚାଲେ, ତାହାର ତୁମେ ପ୍ରଣେତା, ପଥପ୍ରଦର୍ଶକ। ତେଣୁ ମରୁତମାନେ ଆମ ପ୍ରତି କୃପାଳୁ ହେଉନ୍ତୁ—ସେଇ ଦେବମାନେ, ଯେମାନେ ପୁରାତନ କାଳରୁ ମାର୍ଗ ଖୋଜିବା ଓ ଗଢ଼ିବାରେ ନିପୁଣ ଥିଲେ—ଆମ ଅଗ୍ରଗତି ପାଇଁ ଯଥାର୍ଥ ପଥ ଖୋଲନ୍ତୁ।
Mantra 6
प्रति प्र याहीन्द्र मीळ्हुषो नॄन्महः पार्थिवे सदने यतस्व । अध यदेषां पृथुबुध्नास एतास्तीर्थे नार्यः पौंस्यानि तस्थुः ॥
ଆଗେ ଯାଅ, ଆଗେ ଯାଅ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର—ବଳ ପାଇବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ମହାନ ନରମାନଙ୍କର ମୀଳ୍ହୁଷ୍ (ଦାନବର୍ଷକ) ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ପ୍ରତି; ପାର୍ଥିବ ସଦନରେ—ପୃଥିବୀ-ଆଧାରିତ ଦେହକ୍ଷେତ୍ରରେ—ତୁମେ ନିଜ ସ୍ଥାନ ଧର। ତାପରେ, ଯେତେବେଳେ ସେମାନଙ୍କର ପୃଥୁବୁଧ୍ନା—ବିସ୍ତୃତ ଆଧାରବାହୀ—ଶକ୍ତିମାନେ ତୀର୍ଥେ, ପାରାବଟର ଘାଟରେ, ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୁଅନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ନାର୍ୟଃ ପୌଂସ୍ୟାନି—ସାଧକଙ୍କ ପୁରୁଷାର୍ଥମୟ ବଳ—ସେଠାରେ ହିଁ ସ୍ଥାପିତ ହେଉ, ସେଇ ପାରାବଟ ସ୍ଥାନରେ।
Mantra 7
प्रति घोराणामेतानामयासां मरुतां शृण्व आयतामुपब्दिः । ये मर्त्यं पृतनायन्तमूमैॠणावानं न पतयन्त सर्गैः ॥
ଏହି ଭୟଙ୍କର, ଅଶ୍ରାନ୍ତ ମରୁତମାନଙ୍କର ଆସୁଥିବା ଗର୍ଜନକୁ ପ୍ରତିଉତ୍ତରରୂପେ ଶୁଣ; ତାଙ୍କର ଉପବ୍ଦି (ଗର୍ଜନ-ନାଦ) ନିକଟକୁ ଆସୁଛି। ଯେ ମର୍ତ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଲଢ଼େ, ତାକୁ ସେମାନେ ନିଜ ବେଗବାନ ଧାବନରେ ପଡ଼ିବାକୁ ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ; ବରଂ ତାକୁ ପାର କରାନ୍ତି—ଏପରି ଦୁର୍ବଳତାର ଋଣରେ ବନ୍ଧା ଜନ ବଳର ଅଗ୍ରଗାମୀ ପ୍ରବାହରେ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
Mantra 8
त्वं मानेभ्य इन्द्र विश्वजन्या रदा मरुद्भिः शुरुधो गोअग्राः । स्तवानेभिः स्तवसे देव देवैर्विद्यामेषं वृजनं जीरदानुम् ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ପ୍ରୟାସୀମାନଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱଜନ୍ୟ ଶକ୍ତି ଦାନ କର; ମରୁତମାନଙ୍କ ସହ ତୁମେ ପ୍ରକାଶ-ଅଗ୍ର (ଗୋଅଗ୍ରାଃ) ଥିବା ଦୃଢ଼ ଦୁର୍ଗମାନଙ୍କୁ ଭେଦି ଖୋଲିଦିଅ। ସ୍ତୁତିକାରମାନଙ୍କ ସ୍ତୋତ୍ରଦ୍ୱାରା, ହେ ଦେବ, ତୁମେ ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସ୍ତୁତ ହୁଅ; ଆମେ ଏହି ବିଜୟୀ ସେନାକୁ ଜାଣିବାକୁ ପାଉ—ଏହି ଆବେଗୀ ଦାତାକୁ, ଯେ ଶୀଘ୍ର ସମୃଦ୍ଧି ଝରାଏ।
It asks Indra for his beloved grace, protection, and guidance on the true path (ṛta), and for victory over obstacles with the help of the Maruts.
The Maruts are Indra’s allied powers—storm-like energies that help open paths, strengthen the worshippers, and support Indra’s overcoming of resistance.
It is a Vedic image of removing entrenched barriers so that light, clarity, and progress are released—both in the world (victory and prosperity) and within (overcoming inner limits).
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.