Rig Veda Sukta 136
Mandala 1Sukta 1367 Mantras

Sukta 136

Sukta 1.136

Rishi

Gautama Rāhūgaṇa (traditional attribution for RV 1.136)

Devata

Mitra-Varuṇa (probable for RV 1.136; ‘two kings’ and later mention of Mitra, Aryaman, Varuṇa in 1.136.2 suggests Ādityas with focus on Mitra-Varuṇa)

Chandas

Triṣṭubh/Jagatī mixture (probable; requires full metrical scan; marked as uncertain)

RV 1.136 ହେଉଛି “ଦୁଇ ରାଜା”ଙ୍କ ପ୍ରତି ସ୍ତୁତି ଓ ପ୍ରାର୍ଥନାର ସୂକ୍ତ—ମୁଖ୍ୟତଃ ଆଦିତ୍ୟ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ—ଯାହାଙ୍କ ଅପରାଜେୟ ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ଋତ (ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ଓ ନୈତିକ ଶୃଙ୍ଖଳା)କୁ ଧାରଣ କରେ। କବି ଚିନ୍ତାକୁ ଆହୁତି ଭାବେ ଅର୍ପଣ କରେ ଏବଂ ସୋମକୁ ମିତ୍ର–ବରୁଣଙ୍କ ପାଇଁ ଶାନ୍ତିଦାୟକ ଭାଗ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ କରି, ରାଜାମାନଙ୍କୁ ଉପାସକର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ସଫଳ କରିଦେବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରେ। ଶେଷରେ ସୂକ୍ତଟି ସାମୂହିକ ଦିବ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା-ଆହ୍ୱାନରେ ବିସ୍ତାରିତ ହୁଏ—ଅଗ୍ନି, ମିତ୍ର, ବରୁଣ (ଏବଂ ସହଯୋଗୀ ଶକ୍ତିମାନେ) ଯଜ୍ଞକାରୀମାନଙ୍କୁ ଶର୍ମନ୍ (ଆଶ୍ରୟ/ଶାନ୍ତି) ଦିଅନ୍ତୁ।

Sanskrit recitationRig Veda 1.136

Mantras

Mantra 1

प्र सु ज्येष्ठं निचिराभ्यां बृहन्नमो हव्यं मतिं भरता मृळयद्भ्यां स्वादिष्ठं मृळयद्भ्याम् । ता सम्राजा घृतासुती यज्ञेयज्ञ उपस्तुता । अथैनोः क्षत्रं न कुतश्चनाधृषे देवत्वं नू चिदाधृषे ॥

ପ୍ର ସୁ—ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଓ ବୃହତ୍ ନମସ୍କାର, ଦୀର୍ଘକାଳ ଟିକିଥିବା, କୃପାଦାତା, ଅତିମଧୁର ଭାବେ ଦୟାଳୁ ସେଇ ଦୁଇ ଦେବଙ୍କୁ—ହବ୍ୟରୂପ ମତି (ପବିତ୍ର ଚିନ୍ତନ) ଅର୍ପଣ କର। ଘୃତାସୁତି (ଘୃତସମୃଦ୍ଧ ସୋମ) ଧାରଣ କରୁଥିବା, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯଜ୍ଞେ ଯଜ୍ଞେ ସ୍ତୁତ ସେଇ ଦୁଇ ସମ୍ରାଟ୍ ରାଜା—ତେବେ ତାଙ୍କର କ୍ଷତ୍ର (ରାଜଶକ୍ତି) କେଉଁଠିଓ ଅଧୃଷ୍ୟ ନୁହେଁ; ତାଙ୍କର ଦେବତ୍ୱ ମଧ୍ୟ କେବେ ଅଧୃଷ୍ୟ ହୁଏ ନାହିଁ।

Mantra 2

अदर्शि गातुरुरवे वरीयसी पन्था ऋतस्य समयंस्त रश्मिभिश्चक्षुर्भगस्य रश्मिभिः । द्युक्षं मित्रस्य सादनमर्यम्णो वरुणस्य च । अथा दधाते बृहदुक्थ्यं वय उपस्तुत्यं बृहद्वयः ॥

ବିସ୍ତୃତ ଜନ ପାଇଁ ଆହୁରି ବିସ୍ତୃତ ପଥ ଦେଖାଗଲା; ଋତ (ସତ୍ୟ-ବ୍ୟବସ୍ଥା)ର ପନ୍ଥ କିରଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମଞ୍ଜସରେ ସ୍ଥାପିତ ହେଲା—ଭଗଙ୍କ କିରଣଦ୍ୱାରା, ଯେ କିରଣ ଦୃଷ୍ଟି ସମାନ। ମିତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୟୁତିମାନ ଆସନ, ଅର୍ୟମଣଙ୍କର, ଓ ବରୁଣଙ୍କର ମଧ୍ୟ—ତାପରେ ସେମାନେ ବୃହଦୁକ୍ଥ୍ୟ (ପ୍ରେରିତ ସ୍ତୁତି)ର ବିଶାଳ ପକ୍ଷ, ସ୍ତୁତିଯୋଗ୍ୟ ବିଶାଳ ପକ୍ଷ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି।

Mantra 3

ज्योतिष्मतीमदितिं धारयत्क्षितिं स्वर्वतीमा सचेते दिवेदिवे जागृवांसा दिवेदिवे । ज्योतिष्मत्क्षत्रमाशाते आदित्या दानुनस्पती । मित्रस्तयोर्वरुणो यातयज्जनोऽर्यमा यातयज्जनः ॥

ଜ୍ୟୋତିଷ୍ମତୀ ଅଦିତିକୁ—ଅକ୍ଷୟ ପୃଥିବୀର ଆଧାର ଓ ସ୍ୱର୍ବତୀ (ସୂର୍ୟଲୋକ-ଧାରିଣୀ)କୁ—ଉଚ୍ଚେ ଧାରଣ କରି, ସେମାନେ ଦିନେଦିନେ ଆମ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତି, ସଦା ଜାଗ୍ରତ, ଦିନେଦିନେ। ଦାନୁନସ୍ପତି (ବହୁଥିବା ସମୃଦ୍ଧିର ଅଧିପତି) ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଦୀପ୍ତ କ୍ଷତ୍ର (ରାଜଶକ୍ତି)କୁ ଆଶା କରନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମିତ୍ର; ବରୁଣ—ଜନମାନଙ୍କୁ ନିୟମରେ ରଖୁଥିବା; ଅର୍ୟମା—ଜନମାନଙ୍କୁ ନିୟମରେ ରଖୁଥିବା।

Mantra 4

अयं मित्राय वरुणाय शंतमः सोमो भूत्ववपानेष्वाभगो देवो देवेष्वाभगः । तं देवासो जुषेरत विश्वे अद्य सजोषसः । तथा राजाना करथो यदीमह ऋतावाना यदीमहे ॥

ଏହି ସୋମ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶାନ୍ତିଦାୟକ ହୋଇ, ଅର୍ପଣର ପାନରେ ଭାଗରୂପ ଆନନ୍ଦ; ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବଙ୍କ ଅଂଶ। ଆଜି ସମସ୍ତ ଦେବ ଏକମନେ ଏହାକୁ ଆସ୍ୱାଦ କରୁନ୍ତୁ। ଏହିପରି, ହେ ଦୁଇ ରାଜା, ହେ ଋତବାନ, ଯାହା ଆମେ ଯାଚୁଛୁ ତାହା ସିଦ୍ଧ କର—ଯାହା ଆମେ ଯାଚୁଛୁ ତାହା ସିଦ୍ଧ କର।

Mantra 5

यो मित्राय वरुणायाविधज्जनोऽनर्वाणं तं परि पातो अंहसो दाश्वांसं मर्तमंहसः । तमर्यमाभि रक्षत्यृजूयन्तमनु व्रतम् । उक्थैर्य एनोः परिभूषति व्रतं स्तोमैराभूषति व्रतम् ॥

ଯେ ମର୍ତ୍ୟ ଅଖଣ୍ଡ ଭାବରେ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କୁ ସେବେ—ସେ ଦାନଶୀଳ ମନୁଷ୍ୟକୁ ସଂକୋଚକ ଅଂହସ (ପାପ/ଅପାୟ) ଠାରୁ ସବୁଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କର; ଅଂହସରୁ ତାକୁ ରକ୍ଷା କର। ଯେ ଋଜୁ ମାର୍ଗେ ଚାଲେ, ବ୍ରତକୁ ଅନୁସରେ, ତାକୁ ଅର୍ୟମନ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଯେ ଉକ୍ଥଦ୍ୱାରା ବ୍ରତକୁ ଶୋଭାୟିତ କରେ, ଯେ ସ୍ତୋମଦ୍ୱାରା ବ୍ରତକୁ ଭୂଷିତ କରେ—

Mantra 6

नमो दिवे बृहते रोदसीभ्यां मित्राय वोचं वरुणाय मीळ्हुषे सुमृळीकाय मीळ्हुषे । इन्द्रमग्निमुप स्तुहि द्युक्षमर्यमणं भगम् । ज्योग्जीवन्तः प्रजया सचेमहि सोमस्योती सचेमहि ॥

ବିଶାଳ ଦ୍ୟୌ ଓ ଦୁଇ ରୋଦସୀ (ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀ)କୁ ନମସ୍କାର। ମିତ୍ର ପାଇଁ, ଦାନଶୀଳ ବରୁଣ ପାଇଁ, ସୁମୃଳୀକ (କୃପାଳୁ) ଦାନଶୀଳ ପାଇଁ ମୁଁ ବାଣୀ କହୁଛି। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ତୁତି କର; ଦ୍ୟୁକ୍ଷ (ଦୀପ୍ତିମାନ) ଅର୍ୟମନ ଓ ଭଗଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ। ଦୀର୍ଘଜୀବୀ ହୋଇ, ପ୍ରଜା ସହ ଆମେ ଯୁକ୍ତ ରହୁ; ସୋମର ଊତି (ରକ୍ଷା/ସହାୟ) ସହ ଆମେ ଯୁକ୍ତ ରହୁ।

Mantra 7

ऊती देवानां वयमिन्द्रवन्तो मंसीमहि स्वयशसो मरुद्भिः । अग्निर्मित्रो वरुणः शर्म यंसन्तदश्याम मघवानो वयं च ॥

ଇନ୍ଦ୍ରସହାୟିତ ଆମେ, ସ୍ୱୟଂପ୍ରଭ ମରୁଦ୍ଗଣ ସହ, ଦେବମାନଙ୍କର ଊତି (ସହାୟତା) ମନେ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଛୁ। ଅଗ୍ନି, ମିତ୍ର, ବରୁଣ ଆମକୁ ଶରଣରୂପ ଶାନ୍ତି ପ୍ରସାର କରୁନ୍ତୁ; ଏବଂ ଆମେ ମଧ୍ୟ, ମଘବାନ (ଦାନଶୀଳ) ହୋଇ, ସେହି (କଲ୍ୟାଣ) ପ୍ରାପ୍ତ କରୁ।

Frequently Asked Questions

They are mainly Mitra and Varuṇa, paired Āditya deities called sovereign kings (samrājā) who uphold ṛta—truth, law, and right order.

Soma is offered as a “most peace-giving” share for Mitra–Varuṇa. The hymn treats Soma as the key ritual medium through which the gods are pleased and blessings become effective.

It asks them to protect the rite and the worshipers, to make the desired aims succeed, and to grant śarman—sheltering peace and safety—through their ṛta-guided kingship.

Ask anything about Sukta 136 of the Rig Veda

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App