Rig Veda Sukta 131
Mandala 1Sukta 1317 Mantras

Sukta 131

Sukta 1.131

Rishi

Parāśara Vāsiṣṭha (traditional for RV 1.131)

Devata

Indra

Chandas

Triṣṭubh (likely)

ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶକ୍ତି ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯାହାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦ୍ୟାଉ ଓ ପୃଥିବୀ ନମେ, ଏବଂ ଯାହାଙ୍କୁ ଦେବଗଣ ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟର ଅଗ୍ରଣୀ ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି। ଏହା ତାଙ୍କର ବୀର କାର୍ଯ୍ୟ—ଦୁର୍ଗ ଭଙ୍ଗ କରିବା ଓ ଜଳଧାରାକୁ ମୁକ୍ତ କରିବା—ସ୍ମରଣ କରେ; ଏବଂ ଯଜ୍ଞ ନକରୁଥିବା ବିରୋଧୀକୁ ଦଣ୍ଡ ଦେବାକୁ, ଉପାସକଙ୍କ ପଥକୁ ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଓ ଅପଦାରୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ।

Mantras

Mantra 1

इन्द्राय हि द्यौरसुरो अनम्नतेन्द्राय मही पृथिवी वरीमभिर्द्युम्नसाता वरीमभिः । इन्द्रं विश्वे सजोषसो देवासो दधिरे पुरः । इन्द्राय विश्वा सवनानि मानुषा रातानि सन्तु मानुषा ॥

ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ହିଁ ଦ୍ୟୌଃ (ଆକାଶ), ଅସୁର (ସ୍ୱାଧୀନ ଅଧିପତି), ନମିଛି; ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ମହୀ ପୃଥିବୀ ନିଜ ବରୀମଭିଃ (ବିଶାଳତାମାନ) ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସାରିତ ହୋଇଛି—ଏବଂ ସେହି ବରୀମଭିଃ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୟୁମ୍ନସାତା (ପ୍ରକାଶମୟ ତେଜ) ଲାଭ କରିଛି। ସମସ୍ତ ଦେବତା ସଜୋଷସଃ (ଏକମତରେ) ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପୁରଃ (ଅଗ୍ରସ୍ଥାନରେ) ସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ସମସ୍ତ ମାନୁଷ ସବନାନି (ମନୁଷ୍ୟ ସୋମ-ପୀଡନ/ଯଜ୍ଞ-ପ୍ରେସିଂ) ରାତାନି (ଦାନ) ହେଉ—ମାନୁଷ ଅର୍ପଣ ହେଉ।

Mantra 2

विश्वेषु हि त्वा सवनेषु तुञ्जते समानमेकं वृषमण्यवः पृथक्स्वः सनिष्यवः पृथक् । तं त्वा नावं न पर्षणिं शूषस्य धुरि धीमहि । इन्द्रं न यज्ञैश्चितयन्त आयवः स्तोमेभिरिन्द्रमायवः ॥

ସମସ୍ତ ସବନ (ସୋମ-ପୀଡନ) ମଧ୍ୟରେ ସେମାନେ ତୁମକୁ ହିଁ ପ୍ରେରିତ କରନ୍ତି—ଏକେ, ସମାନ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ; ତଥାପି ଦୃଢ଼-ଇଚ୍ଛାବାନ ସାଧକମାନେ ତୁମକୁ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ନିଜ ନିଜ ପଥରେ, ନିଜ ନିଜ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇଁ ଖୋଜନ୍ତି। ଶୂଷ (ଝପଟ/ପ୍ରବାହ)ର ଯୁଗ ଉପରେ ଆମେ ତୁମକୁ ନାଉ ପରି, ପାର କରାଉଥିବା ତରଣୀ ପରି ସ୍ଥାପନ କରୁ। ଯଜ୍ଞଦ୍ୱାରା ଖୋଜୀମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରନ୍ତି; ସ୍ତୋମ (ସ୍ତୁତି)ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରନ୍ତି।

Mantra 3

वि त्वा ततस्रे मिथुना अवस्यवो व्रजस्य साता गव्यस्य निःसृजः सक्षन्त इन्द्र निःसृजः । यद्गव्यन्ता द्वा जना स्वर्यन्ता समूहसि । आविष्करिक्रद्वृषणं सचाभुवं वज्रमिन्द्र सचाभुवम् ॥

ମିଥୁନ—ଯୁଗଳ ଅନ୍ୱେଷକ—ସହାୟତା ଆକାଙ୍କ୍ଷା କରି ତୁମ ପାଖକୁ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇଛନ୍ତି: ବ୍ରଜ (ଗୋଘେର/ଆବରଣ) ଜିତିବାକୁ ଏବଂ ଗବ୍ୟ (ଗୋଧନ, ଦୀପ୍ତ ହର୍ଡ)କୁ ମୁକ୍ତ କରିବାକୁ; ସେମାନେ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତାହାକୁ ମୁକ୍ତ କରିବାରେ ସମର୍ଥ। ଯେତେବେଳେ ଗାଈ ଖୋଜୁଥିବା, ସ୍ୱର (ଆଲୋକ/ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ତେଜ) ଖୋଜୁଥିବା ଦୁଇ ଜନ ତୁମ ସଂଯୋଗରେ ଏକତ୍ର ହୁଅନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ବୃଷଣ-ବଳକୁ ପ୍ରକାଶ କର—ସହଭୂ (ସହଚର) ଭାବରେ ଥିବା ବଜ୍ରକୁ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ସହଭୂ ବଜ୍ରକୁ।

Mantra 4

विदुष्टे अस्य वीर्यस्य पूरवः पुरो यदिन्द्र शारदीरवातिरः सासहानो अवातिरः । शासस्तमिन्द्र मर्त्यमयज्युं शवसस्पते । महीममुष्णाः पृथिवीमिमा अपो मन्दसान इमा अपः ॥

ତୁମ ଏହି ବୀର୍ୟକୁ ପ୍ରାଚୀନମାନେ ଜାଣନ୍ତି: ଯେତେବେଳେ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଶାରଦୀ (ଶରଦ୍‌ଋତୁର) ଦୃଢ଼ ଦୁର୍ଗମାନଙ୍କୁ ଭେଦିଲ—ବିଜୟୀ ହୋଇ ଭେଦିଲ। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଶବସସ୍ପତେ (ବଳର ଅଧିପତି), ଯଜ୍ଞହୀନ ସେ ମର୍ତ୍ୟକୁ ଶାସନ କର। ଉଲ୍ଲାସରେ ତୁମେ ମହା ପୃଥିବୀକୁ କ୍ଷୀଣ କରିନାହ; ତୁମେ ଏହି ଜଳମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିଛ—ଏହି ଜଳମାନଙ୍କୁ।

Mantra 5

आदित्ते अस्य वीर्यस्य चर्किरन्मदेषु वृषन्नुशिजो यदाविथ सखीयतो यदाविथ । चकर्थ कारमेभ्यः पृतनासु प्रवन्तवे । ते अन्यामन्यां नद्यं सनिष्णत श्रवस्यन्तः सनिष्णत ॥

ହେ ବୃଷଭ (ଇନ୍ଦ୍ର)! ମଦର ଉଲ୍ଲାସରେ ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମ ଏହି ବୀର୍ୟକୁ ଘୋଷଣା କଲେ—ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଉତ୍ସୁକ ଉପାସକମାନଙ୍କୁ ସହାୟତା କଲ, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ସଖାଭାବେ ସେମାନଙ୍କୁ ସହାୟତା କଲ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ପାଇଁ ତୁମେ ସେମାନଙ୍କୁ କର୍ମର ପଥ ଗଢ଼ିଦେଲ; ଶ୍ରବସ୍ (କୀର୍ତ୍ତି) ଚାହିଁ ସେମାନେ ଜିତିଲେ—ନଦୀ ପରେ ନଦୀ ସେମାନେ ଜିତିଲେ।

Mantra 6

उतो नो अस्या उषसो जुषेत ह्यर्कस्य बोधि हविषो हवीमभिः स्वर्षाता हवीमभिः । यदिन्द्र हन्तवे मृधो वृषा वज्रिञ्चिकेतसि । आ मे अस्य वेधसो नवीयसो मन्म श्रुधि नवीयसः ॥

ଏହି ଉଷା (ପ୍ରଭାତ) ମଧ୍ୟ ଆମରେ ଆନନ୍ଦ ନେଉ; କାରଣ ଆମ ହବିଷ୍ୟ ସହ, ଆମ ଆହ୍ୱାନ ସହ—ସ୍ୱର୍ (ପ୍ରକାଶମୟ ଲୋକ) ଜିତାଇଦେବା ଆହ୍ୱାନ ସହ—ସ୍ତୋତ୍ର ପାଇଁ ଜାଗ୍ରତ ହେଉ। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ବଜ୍ରଧାରୀ ବୃଷଭ! ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଆକ୍ରମଣକାରୀ ପ୍ରତିରୋଧ (ମୃଧ)କୁ ହଣିବା ଉପାୟ ଚିହ୍ନ, ସେତେବେଳେ ଏହି ବେଧସ୍ (ଋଷି)ର ନବୀନ ପ୍ରେରଣା—ମୋର ଏହି ନବ ମନନ—ମଧ୍ୟ ଶୁଣ; ଏହି ନବକୁ ଶୁଣ।

Mantra 7

त्वं तमिन्द्र वावृधानो अस्मयुरमित्रयन्तं तुविजात मर्त्यं वज्रेण शूर मर्त्यम् । जहि यो नो अघायति शृणुष्व सुश्रवस्तमः । रिष्टं न यामन्नप भूतु दुर्मतिर्विश्वाप भूतु दुर्मतिः ॥

ହେ ଇନ୍ଦ୍ର! ତୁମେ ବଳରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ, ହେ ଶୂର, ବଜ୍ରଦ୍ୱାରା ସେଇ ମର୍ତ୍ୟକୁ ପ୍ରହାର କର—ଯେ ଆମର ଶତ୍ରୁ, ଯେ ଆମକୁ କ୍ଷତି କରିବାକୁ ଚାହେ, ହେ ତୁବିଜାତ! ଯେ ଆମକୁ ଅଘାୟ କରେ ତାକୁ ସଂହାର କର; ହେ ସୁଶ୍ରବସ୍ତମ (ଅତିପ୍ରସିଦ୍ଧ), ଆମକୁ ଶୁଣ। ଆମ ପଥରେ ରିଷ୍ଟ (ଘାତକ ଆଘାତ) ପରି ଦୁର୍ମତି ନ ରହୁ; ସମସ୍ତ ଦୁର୍ମତି ଦୂର ହେଉ—ଦୂର ହେଉ।

Frequently Asked Questions

It declares Indra as the foremost divine power, recalls his victories that free the waters and open space, and asks him to protect the worshipper by removing hostile forces and bad intentions.

In Vedic thought, sacrifice symbolizes cooperation with cosmic order. The “ayajyu” represents refusal of that order, so the hymn asks Indra to restrain such disruptive forces.

It can be recited as a prayer for courage, obstacle-removal, and safe passage—especially before travel, important work, or when seeking protection from hostility and negativity.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App