Sukta 13
Sukta 1.13
Medhātithi Kāṇva (traditional attribution for RV 1.13)
Agni
Gāyatrī
RV 1.13 ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଆହ୍ୱାନମୟ ସୂକ୍ତ; ଏଥିରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ହୋତୃ ଓ ଦୂତ ଭାବେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରି, ତାଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞକୁ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଆଣିବା ଏବଂ ଆହୁତିକୁ ସଫଳ କରିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ। ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ରିତୁଆଲ ଡାକ-ତାଲିକା ପରି ଆଗେଇଯାଏ—ରାତ୍ରି ଓ ଉଷା ସହିତ ମୁଖ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ବର୍ହିଷ ଉପରେ ବସି ଭାଗ ନେବାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରି—ଶେଷରେ ଗୃହ୍ୟ ଯଜ୍ଞ ‘ସ୍ୱାହା’ ସହ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ, ଦେବତାମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଯଜମାନଙ୍କୁ ବଳବତୀ କରନ୍ତୁ ବୋଲି କାମନା କରାଯାଏ।
Mantras
Mantra 1
सुसमिद्धो न आ वह देवाँ अग्ने हविष्मते । होतः पावक यक्षि च ॥
ସୁସମିଦ୍ଧ (ଭଲଭାବେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ) ହୋଇ, ହେ ଅଗ୍ନି, ହବିଷ୍ମତଙ୍କ ପାଇଁ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଆମ ପାଖକୁ ଆଣ; ହେ ହୋତୃ, ହେ ପାବକ, ଯଜ (ଯଜ୍ଞକ୍ରିୟା) କର ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଗ୍ରହଣକୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କର।
Mantra 2
मधुमन्तं तनूनपाद्यज्ञं देवेषु नः कवे । अद्या कृणुहि वीतये ॥
ହେ ତନୂନପାତ୍, ହେ କବି, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆମ ଯଜ୍ଞକୁ ମଧୁମୟ କର; ଆଜି ଏହାକୁ ତାଙ୍କର ବୀତି (ଆନନ୍ଦମୟ ଆଗମନ ଓ ଭୋଗ) ପାଇଁ ସଜାଇଦେ।
Mantra 3
नराशंसमिह प्रियमस्मिन्यज्ञ उप ह्वये । मधुजिह्वं हविष्कृतम् ॥
ନରାଶଂସକୁ—ପ୍ରିୟ ଦେବକୁ—ମୁଁ ଏଠାରେ ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛି; ମଧୁଜିହ୍ୱ, ହବିଷ୍କୃତ—ହବିର ରଚୟିତା—(ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା) ବାଣୀ ମଧୁର ହେଉ ଏବଂ ଆମ ଇଚ୍ଛାର ହବି ବହନ କରୁ।
Mantra 4
अग्ने सुखतमे रथे देवाँ ईळित आ वह । असि होता मनुर्हितः ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ଅତି ସୁଖତମ ରଥରେ—ସ୍ତୁତ୍ୟ ତୁମେ—ଦେବମାନଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣ; ତୁମେ ମନୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ହୋତୃ।
Mantra 5
स्तृणीत बर्हिरानुषग्घृतपृष्ठं मनीषिणः । यत्रामृतस्य चक्षणम् ॥
ହେ ମନୀଷିଣଃ (ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ), ଅନୁଷକ୍ କ୍ରମରେ ବର୍ହିସ୍ (ପବିତ୍ର ଆସନ) ପସାର—ଘୃତରେ ଅଭିଷିକ୍ତ ପୃଷ୍ଠଯୁକ୍ତ—ସେଠାରେ ଅମୃତତ୍ୱର ଚକ୍ଷଣ (ଦର୍ଶନ) ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ।
Mantra 6
वि श्रयन्तामृतावृधो द्वारो देवीरसश्चतः । अद्या नूनं च यष्टवे ॥
ଋତକୁ ବଢ଼ାଇଥିବା, ଅଚ୍ୟୁତ ଦେବୀ ଦ୍ୱାରମାନେ ବିଶାଳଭାବେ ଖୋଲନ୍ତୁ; ଆଜି—ଏଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ—ଯଷ୍ଟବେ (ଯଜ୍ଞାର୍ପଣ) ପାଇଁ, ଯେପରି ଉଚ୍ଚ ଲୋକକୁ ଯିବା ପଥ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଉ।
Mantra 7
नक्तोषासा सुपेशसास्मिन्यज्ञ उप ह्वये । इदं नो बर्हिरासदे ॥
ସୁପେଶସା ନକ୍ତା (ରାତ୍ରି) ଓ ଉଷାସା (ଉଷା)—ଏହି ଯଜ୍ଞ ପାଖକୁ ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛି; ଆମର ଏହି ବର୍ହିସ୍ ଉପରେ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କର।
Mantra 8
ता सुजिह्वा उप ह्वये होतारा दैव्या कवी । यज्ञं नो यक्षतामिमम् ॥
ସେଇ ଦୁଇ ସୁଜିହ୍ୱାଙ୍କୁ ମୁଁ ଏଠାରେ ସମୀପକୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛି—ଦୈବ୍ୟ ଦୁଇ ହୋତାର, କବି-ଶକ୍ତିମାନ; ସେମାନେ ଆମ ପାଇଁ ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ ଯଜନ କରୁନ୍ତୁ, ଏହି ଅର୍ପଣକୁ ଯଥାର୍ଥ କରୁନ୍ତୁ।
Mantra 9
इळा सरस्वती मही तिस्रो देवीर्मयोभुवः । बर्हिः सीदन्त्वस्रिधः ॥
ଇଳା, ସରସ୍ୱତୀ, ମହୀ—ଏହି ତିନି ମୟୋଭୁବଃ (ଆନନ୍ଦଦାୟିନୀ) ଦେବୀମାନେ—ଅସ୍ରିଧଃ (ଅଖଣ୍ଡ, ନିର୍ଦୋଷ) ହୋଇ ବର୍ହିଷ ଉପରେ ଆସୀନ ହେଉନ୍ତୁ।
Mantra 10
इह त्वष्टारमग्रियं विश्वरूपमुप ह्वये । अस्माकमस्तु केवलः ॥
ଏଠାରେ ମୁଁ ତ୍ୱଷ୍ଟାରକୁ—ଅଗ୍ରିୟ (ଅଗ୍ରଣୀ), ବିଶ୍ୱରୂପକୁ—ସମୀପକୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛି; ସେ ଆମ ପାଇଁ କେବଳଃ (ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଆମର) ହେଉନ୍ତୁ।
Mantra 11
अव सृजा वनस्पते देव देवेभ्यो हविः । प्र दातुरस्तु चेतनम् ॥
ହେ ବନସ୍ପତେ, ହବିଷ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରି ଦେବମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠା; ଦାତାର ଚେତନା ଜାଗ୍ରତ ହୋଇ ଆଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଉ—ଦାନକର୍ମ ସଚେତନ, ତେଜସ୍ବୀ ଏବଂ ଋତାନୁସାରୀ ହେଉ।
Mantra 12
स्वाहा यज्ञं कृणोतनेन्द्राय यज्वनो गृहे । तत्र देवाँ उप ह्वये ॥
ସ୍ୱାହା—ଯଜମାନଙ୍କ ଗୃହରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞକୁ ସଜାଅ; ସେଠାରେ ମୁଁ ଦେବମାନଙ୍କୁ ସମୀପକୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ, ଯେପରି ସତ୍ୟର ଶକ୍ତିମାନେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅନ୍ତର୍ଗୃହରେ ସଂଗ୍ରହିତ ହୋଇ ବିଜୟୀ ବଳକୁ ଦୃଢ଼ କରନ୍ତୁ।
Frequently Asked Questions
It is an invitation hymn: Agni is kindled and asked to bring the gods to the sacrifice, seat them on the barhis, and make the offerings reach them effectively.
Night and Dawn mark the sacred transitions of time; invoking them aligns the ritual with cosmic order and signals an auspicious moment for divine presence at the yajña.
“Svāhā” is the offering-call that seals an oblation; here it declares the sacrifice properly prepared (especially for Indra) and invites the gods to gather in the sacrificer’s home-rite.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.