Valmiki Ramayana 6.70.36 — Yuddha Kanda, Sarga 70, Shloka 36

त्रिशिरा–देवान्तक–महोदर–मत्त

महापार्श्व) वधः | Slaying of Trisira, Devantaka, Mahodara, and Matta (Mahaparsva

Devanagari script

तमापतन्तमाकाशेद्रुमवर्षंप्रतापवान् ।त्रिशिरानिशितैर्बाणैश्चिच्छेद च ननाद च ।।।।

Transliteration

tam āpatantam ākāśe drumavarṣaṁ pratāpavān | triśirā niśitair bāṇaiś ciccheda ca nanāda ca ||

Translation

ଆକାଶରେ ଧାଇଆସୁଥିବା ସେଇ ବୃକ୍ଷବର୍ଷାକୁ ପ୍ରତାପବାନ ତ୍ରିଶିରା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣଦ୍ୱାରା ଛେଦିଦେଲା; ଏବଂ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ ନାଦ କଲା।

Word by Word

• तत्: that (peak)
• तत्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; शिखरम् इत्यर्थे

• व्यर्थम्: ineffective
• व्यर्थम्: कर्मविशेषण (Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: व्यर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्/शिखरम् इति विशेषण

• शिखरम्: peak
• शिखरम्: कर्म (Karma/Object of seeing)
• Type: Noun
• Root: शिखर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: क्रियासम्बन्ध (Prior action)
• Type: Verb
• Root: √दृश् (कृदन्त; क्त्वा)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त; पूर्वकालक्रिया (having seen)

• द्रुमवर्षम्: a shower of trees
• द्रुमवर्षम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: द्रुम-वर्ष (प्रातिपदिक; द्रुम + वर्ष)
• Form: तत्पुरुषसमास (द्रुमाणां वर्षः); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• महाकपिः: the great monkey (Hanumān)
• महाकपिः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: महा-कपि (प्रातिपदिक; महा + कपि)
• Form: कर्मधारयसमास; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• विससर्ज: released/let loose
• विससर्ज: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: वि-√सृज् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• रणे: in battle
• रणे: अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
• Type: Noun
• Root: रण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• तस्मिन्: there/in that (battle)
• तस्मिन्: अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, सप्तमी, एकवचन; सर्वनाम; तत्र (there/in that)

• रावणस्य: of Rāvaṇa
• रावणस्य: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: रावण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• सुतम्: son
• सुतम्: प्रति-सम्बन्धित कर्म (Object toward whom)
• Type: Noun
• Root: सुत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• प्रति: toward/against
• प्रति: सम्प्रदान/दिशा (Direction/target)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपसर्गसदृश/पूर्वसर्ग (preposition: toward/against)

Context

Stupendous Trisira tore with his whetted arrows the rain of trees through the sky and roared.

Characters & Entities

• Triśiras
• Hanumān
• trees
• arrows
• sky

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma in warfare includes vigilance and proportional response—meeting aggression with controlled, effective defense.

What is the narrative situation?

Triśiras counters Hanumān’s tree-barrage by slicing it apart mid-air with arrows.

Which character virtue is emphasized?

Triśiras’ prowess and confidence as a battlefield combatant.