Sarga 24

Verse 1

सावीरसमितीराज्ञाविरराजव्यवस्थिता ।शशिनाशुभनक्षत्रापौर्णमासीवशारदी ।।।।

ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁସଜ୍ଜିତ ଓ ସ୍ଥାପିତ ସେଇ ବୀରସଭା ଦୀପ୍ତିରେ ବିରାଜିଲା—ଶରତ୍କାଳୀନ ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀ ରାତି, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଶୁଭ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିବା ପରି।

Verse 2

प्रचचालचवेगेनत्रस्ताचैववसुन्धरा ।पीड्यमानाबलौघेनतेनसागरवर्चसा ।।।।

ତାପରେ ସାଗରସଦୃଶ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ସେଇ ବିଶାଳ ବଳର ଦ୍ରୁତ ପ୍ରବାହରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ପୃଥିବୀ ଭୟଭୀତ ହେବା ପରି କମ୍ପି ଉଠିଲା ଓ ବେଗରେ ଚଳିତ ହେଲା।

Verse 3

ततश्शुश्रुवुराक्रुष्टंलङ्कायांकाननौकसः ।भेरीमृदङ्गसङ्घुष्टंतुमुलंरोमहर्षणम् ।।।।

ତାପରେ ଲଙ୍କାର ଭିତରୁ ବନବାସୀ ସେନା ଏକ ଭୟଙ୍କର ଓ ତୁମୁଳ ଆର୍ତ୍ତନାଦ ଶୁଣିଲା—ଭେରୀ ଓ ମୃଦଙ୍ଗର ଘୋଷରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିବା, ଯାହା ଶୁଣିଲେ ରୋମାଞ୍ଚ ଉଠେ.

Verse 4

बभूवुस्तेनघोषेणसंहृष्टाहरियूथपाः ।अमृष्यमाणास्तंघोषंविनेदुर्घोषवत्तरम् ।।।।

ସେଇ ଘୋଷରେ ହରିୟୂଥପମାନେ ହର୍ଷିତ ହେଲେ; ସେ ଆହ୍ୱାନ ସହିନପାରି, ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ମହାଘୋଷରେ ପ୍ରତିଘୋଷ କଲେ।

Verse 5

राक्षसास्तुप्लवङ्गानांशुश्रुवुश्चाऽपिगर्जितम् ।नर्दतामिवदृप्तानांमेघानामम्बरेस्वनम् ।।।।

ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ଲବଙ୍ଗମାନଙ୍କ ଗର୍ଜନ ଶୁଣିଲେ—ଯେପରି ଆକାଶେ ଦର୍ପିତ ମେଘମାନଙ୍କ ଗମ୍ଭୀର ଗର୍ଜନଧ୍ୱନି।

Verse 6

दृष्टवादाशरथिर्लङ्कांचित्रध्वजपताकिनीम् ।जगाममनसासीतंदूयमानेनचेतसा ।।।।

ଚିତ୍ରଧ୍ୱଜ-ପତାକାରେ ଶୋଭିତ ଲଙ୍କାକୁ ଦେଖି, ଦାଶରଥି ରାମ ଦୁଃଖେ ଦଗ୍ଧ ଚେତନାରେ ମନେ ପୁନର୍ବାର ସୀତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ।

Verse 7

अत्रसामृगशाबाक्षीरावणेनोपरुध्यते ।अभिभूताग्रहेणेवलोहिताङ्गेनरोहिणी ।।।।

ଏଠାରେ ମୃଗଶାବାକ୍ଷୀ ସୀତା ରାବଣଦ୍ୱାରା ଅବରୁଦ୍ଧ ହୋଇ ରହିଛନ୍ତି—ଯେପରି ଲୋହିତବର୍ଣ୍ଣ ଗ୍ରହଦ୍ୱାରା ଅଭିଭୂତ ରୋହିଣୀ।

Verse 8

दीर्घमुष्णंचनिश्वस्यसमुद्वीक्ष्यचलक्ष्मणम् ।उवाचवचनंवीरस्तत्कालहितमात्मनः ।।।।

ଦୀର୍ଘ ଓ ଉଷ୍ଣ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଗଭୀର ଦୃଷ୍ଟିରେ ନିହାରି, ବୀର ରାମ ସେଇ କ୍ଷଣକୁ ଯୋଗ୍ୟ ଓ ଆତ୍ମହିତକର ବଚନ କହିଲେ।

Verse 9

आलिखन्तीमिवाकाशमुत्थितांपश्यलक्ष्मण ।मनसेवकृतांलङ्कांनगाग्रेविश्वकर्मणा ।।।।

“ଦେଖ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ! ପର୍ବତଶିଖର ଉପରେ ଉଠିଥିବା ଲଙ୍କା ଯେନେ ଆକାଶକୁ ଖୋଚୁଛି; ମନେ ହୁଏ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ମନରେ ହିଁ ଗଢ଼ିଥିଲେ।”

Verse 10

विमानैर्बहुभिर्लङ्कासङ्कीर्णाभुविराजते ।विष्णोःपदमिवाकाशंछादितंपाण्डुभिर्घनैः ।।।।

ବହୁ ବିମାନରେ ସଙ୍କୀର୍ଣ୍ଣ ଲଙ୍କା ଭୂମିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ରାଜେ—ଯେପରି ‘ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦ’ ସମ ଆକାଶ ପାଣ୍ଡୁ-ଶ୍ୱେତ ମେଘରେ ଆବୃତ ଥାଏ।

Verse 11

पुष्पितैश्शोभितालङ्कावनैश्चत्ररथोपमैः ।नानापतगसङ्घुष्टै: फलपुष्पोपगैश्शुभैः ।।।।

ପୁଷ୍ପିତ ବନମାଳାରେ ଶୋଭିତ ଲଙ୍କା ଚିତ୍ରରଥ ଉଦ୍ୟାନ ପରି ଅପୂର୍ବ ଦିଶେ; ଫଳ ଓ ପୁଷ୍ପରେ ସମୃଦ୍ଧ ଶୁଭ ବନଗୁଡ଼ିକରେ ନାନା ପକ୍ଷୀଙ୍କ କଳରବ ଗୁଞ୍ଜେ।

Verse 12

पश्यमत्तविहाङ्गानिप्रलीनभ्रमराणिच ।कोकिलाकुलषण्डानिदोधवीतिशिवोऽनिलः ।।।।

ଦେଖ—ମତ୍ତ ପକ୍ଷୀମାନେ ଓ ପୁଷ୍ପମଧ୍ୟରେ ଲୀନ ଭ୍ରମରମଣ୍ଡଳୀ ଦିଶୁଛି; କୋକିଳଭରା ଗୁଚ୍ଛଗୁଡ଼ିକୁ ଶିବ, ସୁମଧୁର ପବନ ହଳୁହଳୁ ଦୋଳାଉଛି।

Verse 13

इतिदाशरथीरामोलक्ष्मणंसमभाषत ।बलंचतद्वैविभजन् शास्त्रदृष्टेनकर्मणा ।।।।

ଏପରି ଦାଶରଥି ଶ୍ରୀରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ; ତାପରେ ଶାସ୍ତ୍ରଦୃଷ୍ଟ କର୍ମବିଧିଅନୁସାରେ ସେହି ସେନାବଳକୁ ବିଭାଜନ କରି କାର୍ଯ୍ୟାନୁକୂଳ ଭାବେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ କଲେ।

Verse 14

शशासकपिसेनायांबलमादायवीर्यवान् ।अङ्गदस्सहनीलेनतिष्ठेदुरसिदुर्जयः ।।।।

ବୀର୍ୟବାନ ଦୁର୍ଜୟ ଅଙ୍ଗଦ ନୀଳଙ୍କ ସହ କପିସେନାର ବଳ ନେଇ, ସେନାର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଦୃଢ଼ଭାବେ ଅବସ୍ଥାନ କରୁ—ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ହୋଇ।

Verse 15

तिष्ठेद्वानरवाहिन्यावानरौघसमावृतः ।आश्रित्यदक्षिणंपार्श्वमृषभोवानरर्षभ:।। ।।

ବାନରର୍ଷଭ ଋଷଭ ନିଜ ବାନରଦଳରେ ଘେରା ହୋଇ, ବାନରବାହିନୀର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ସେଠାରେ ଦୃଢ଼ଭାବେ ରହୁ।

Verse 16

गन्धहस्तीवदुर्धर्षस्तरस्वीगन्धमादनः ।तिष्ठेद्वानरवाहिन्यास्सव्यंपार्श्वंसमाश्रित:।। ।।

ଗନ୍ଧହସ୍ତୀ ପରି ଦୁର୍ଧର୍ଷ ଓ ପ୍ରବଳ ଗନ୍ଧମାଦନ ବାନରବାହିନୀର ସବ୍ୟ (ବାମ) ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ସେଠାରେ ଅଡ଼ିଗ ରହୁ।

Verse 17

मूर्ध्निस्थास्याम्यहंयुक्तोलक्ष्मणेनसमन्वितः ।जाम्बवांश्चसुषेणश्चवेगदर्शीचवानरः ।।।।ऋक्षमुख्यामहात्मानःकुक्षिंरक्षन्तुतेत्रयः ।

ମୁଁ ନିଜେ ସଜ୍ଜ ହୋଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଦଢ଼ି ରହିବି। ଜାମ୍ବବାନ, ସୁଷେଣ ଓ ବେଗଦର୍ଶୀ—ଏ ମହାତ୍ମା ଋକ୍ଷମୁଖ୍ୟ ତିନିଜଣ ସେନାର ମଧ୍ୟଭାଗକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।

Verse 18

जघनंकपिसेनायाःकपिराजोऽभिरक्षतु ।पश्चार्धमिवलोकस्यप्रचेतास्तेजसावृतः ।।।।

କପିସେନାର ପଛଭାଗକୁ କପିରାଜ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ; ଯେପରି ତେଜରେ ଆବୃତ ପ୍ରଚେତା (ବରୁଣ) ଲୋକର ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।

Verse 19

सुविभक्तमहाव्यूहामहावानररक्षिता ।अनीकिनीसाविबभौयथाद्यौस्साभ्रसम्प्लवा ।।।।

ମହାବ୍ୟୂହରେ ସୁବିଭକ୍ତ ଓ ମହାବାନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ସେଇ ସେନା, ଉଛ୍ୱାସିତ ମେଘସମୂହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆକାଶ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ଦିଶିଲା।

Verse 20

प्रगृह्यगिरिशृङ्गाणिमहातश्चमहीरुहन् ।लङ्कांविमर्दयिषवोरणे ।।।।

ପର୍ବତଶିଖର ଓ ବିଶାଳ ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କୁ ଧରି, ବାନରମାନେ ରଣରେ ଲଙ୍କାକୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣବିଚୂର୍ଣ୍ଣ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ।

Verse 21

शिखरैर्विकिरामैनांलङ्कांमुष्टभिरेववा ।इतिस्मदधिरेसर्वेमनांसिहरिपुङ्गवाः ।।।।

ତେବେ ହରିପୁଙ୍ଗବ—ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ନେତାମାନେ—ସମସ୍ତେ ମନେ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ: “ପର୍ବତଶିଖର ଛାଡ଼ି କିମ୍ବା ନିଜ ମୁଷ୍ଟିପ୍ରହାରରେ ଲଙ୍କାକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେବୁ।”

Verse 22

ततोरामोमहातेजास्सुग्रीवमिदमब्रवीत् ।सुविभक्तानिसैन्यानिशुकएषविमुच्यताम् ।।।।

ତାପରେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ରାମ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ କହିଲେ: “ସେନାମାନେ ସୁଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇ ସଜିଛନ୍ତି; ଏହି ଶୁକକୁ ମୁକ୍ତ କର।”

Verse 23

रामस्यतुवचश्श्रुत्वावानरेन्द्रोमहाबलः ।मोचयामासतंदूतंशुकंरामस्यशासनात् ।।।।

ରାମଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ମହାବଳୀ ବାନରେନ୍ଦ୍ର ସୁଗ୍ରୀବ, ରାମଙ୍କ ଶାସନାନୁସାରେ, ସେଇ ଦୂତ ଶୁକକୁ ମୁକ୍ତ କଲେ।

Verse 24

मोचितोरामवाक्येनवानरैश्चनिपीडितः ।शुकःपरमसन्त्रस्तोरक्षोधिपमुपागमत् ।।।।

ରାମବଚନରେ ମୁକ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବାନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ ଶୁକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୀତ ହୋଇ ରକ୍ଷୋଧିପ (ରାବଣ)ଙ୍କ ପାଖକୁ ଫେରିଗଲା।

Verse 25

रावणःप्रहसन्नेवशुकंवाक्यमुवाचह ।।।।किमिमौतेसितौपक्षौलूनपक्षश्चदृश्यसे ।कच्चिन्नानेकचित्तानांतेषांत्वंवशमागतः ।।।।

ରାବଣ ହସିହସି ଶୁକକୁ କହିଲା: “ତୋର ଏହି ଧଳା ପକ୍ଷଦ୍ୱୟ କାହିଁକି ଏମିତି ବାନ୍ଧା? ତୁ ତ ଲୁଣପକ୍ଷ—କାଟା ପକ୍ଷ ଥିବା ପରି—ଦେଖାଯାଉଛୁ। କେଉଁଠି ସେଇ ଚଞ୍ଚଳଚିତ୍ତ ବାନରମାନଙ୍କ ବଶରେ ପଡ଼ିଗଲୁ ନାହିଁ তো?”

Verse 26

रावणःप्रहसन्नेवशुकंवाक्यमुवाचह ।।6.24.25।।किमिमौतेसितौपक्षौलूनपक्षश्चदृश्यसे ।कच्चिन्नानेकचित्तानांतेषांत्वंवशमागतः ।।6.24.26।।

ରାବଣ ହସିହସି ଶୁକକୁ କହିଲା: “ତୋର ଏଇ ଦୁଇଟି ଧଳା ପକ୍ଷ କାହିଁକି ବାନ୍ଧା ହୋଇଛି? ତୁ ତ ଯେନେ ପକ୍ଷ କାଟିଦିଆଯାଇଛି ଭଳି ଦିଶୁଛୁ। କେଉଁଠି ସେଇ ଚଞ୍ଚଳଚିତ୍ତ ବାନରମାନଙ୍କ ବଶରେ ତୁ ପଡ଼ିନାହୁଁ ତ?”

Verse 27

ततस्सभयसंविग्नस्तदाराज्ञाभिचोदितः ।वचनंप्रत्युवाचेदंराक्षसाधिपमुत्तमम् ।।।।सागरस्योत्तरेतीरेऽब्रवंतेवचनंतथा ।यथासन्धेशमक्लिष्टंसान्त्वयन् श्लक्ष्णयागिरा ।।।।

ତାପରେ ଭୟରେ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ଓ କମ୍ପିତ ଶୁକ, ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସାଧିପଙ୍କୁ ଏଭଳି ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲା: “ସମୁଦ୍ରର ଉତ୍ତର ତଟରେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ସନ୍ଦେଶ ଯେପରି ଦିଆଯାଇଥିଲା ସେପରି—କୌଣସି କ୍ଲେଶ ବିନା—ମୃଦୁ ଓ ସାନ୍ତ୍ୱନାଦାୟକ ବାଣୀରେ କହିଦେଲି।”

Verse 28

ततस्सभयसंविग्नस्तदाराज्ञाभिचोदितः ।वचनंप्रत्युवाचेदंराक्षसाधिपमुत्तमम् ।।6.24.27।।सागरस्योत्तरेतीरेऽब्रवंतेवचनंतथा ।यथासन्धेशमक्लिष्टंसान्त्वयन् श्लक्ष्णयागिरा ।।6.24.28।।

ସେତେବେଳେ ଭୟରେ କମ୍ପିତ ଓ ଅସ୍ଥିର ଶୁକ, ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ରାକ୍ଷସାଧିପଙ୍କୁ କହିଲା: “ସମୁଦ୍ରର ଉତ୍ତର ତଟରେ ଯେପରି ଦିଆଯାଇଥିଲା ସେପରି ଆପଣଙ୍କ ସନ୍ଦେଶ ମୁଁ କହିଦେଲି—ମୃଦୁ ଓ ଶାନ୍ତିଦାୟକ ବାଣୀରେ, କିଛି ମଧ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ନ କରି।”

Verse 29

क्रुद्धैस्सैरहमुत्प्लुतदृष्टमात्रःप्लवङ्गमैः ।गृहीतोऽस्म्यपिचारब्दोहन्तुंलोप्तुंचमुष्टिभि ।।।।

କ୍ରୋଧିତ ସେଇ ବାନରମାନେ ମୋତେ ଦେଖିମାତ୍ରେ ଝାପି ପଡ଼ିଲେ; ମୋତେ ଧରିନେଲେ ଏବଂ ମୁଷ୍ଟିଘାତରେ ପିଟିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କଲେ—ମୋତେ ମାରିଦେବା କିମ୍ବା ଅଙ୍ଗଭଙ୍ଗ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ.

Verse 30

नैवसम्भाषितुंशक्यास्सम्प्रश्नोऽत्रनलभ्यते ।प्रकृत्याकोपनास्तीक्ष्णानानराराक्षसाधिप ।।।।

ହେ ରାକ୍ଷସାଧିପ! ସେଠାରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିବା ସମ୍ଭବ ହେଲା ନାହିଁ; ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ ମଧ୍ୟ କରିପାରିଲି ନାହିଁ। ସ୍ୱଭାବତଃ ବାନରମାନେ ଶୀଘ୍ର କ୍ରୋଧୀ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ-ଉଗ୍ର।

Verse 31

सचहन्ताविराधस्यकबन्धस्यखरस्यच ।सुग्रीवसहितोरामस्सीताया: पदमागतः ।।।।

ବିରାଧ, କବନ୍ଧ ଓ ଖରଙ୍କ ସଂହାରକ ସେଇ ରାମ, ସୁଗ୍ରୀବ ସହିତ, ସୀତାଙ୍କ ନିମିତ୍ତେ ଏଠାରେ ପଦାର୍ପଣ କରିଛନ୍ତି।

Verse 32

सकृत्वासागरेसेतुंतीर्त्वाचलवणोदधिम् ।एषरक्षांसिनिर्दूयधन्वीतिष्ठतिराघवः ।।।।

ସାଗରେ ସେତୁ ନିର୍ମାଣ କରି ଲବଣୋଦଧି ଅତିକ୍ରମ କରି, ଧନୁଧାରୀ ରାଘବ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ପଛେଇ ଦେଇ ଏବେ ଏଠାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ।

Verse 33

ऋक्षवानरसङ्घानामनीकानिसहस्रशः ।गिरिमेघनिकाशानांछादयन्तिवसुन्धराम् ।।।।

ଋକ୍ଷ ଓ ବାନର ସଂଘମାନଙ୍କର ସହସ୍ରଶଃ ଯୁଦ୍ଧବ୍ୟୂହ, ପର୍ବତ ଓ ମେଘ ସଦୃଶ, ବସୁନ୍ଧରାକୁ ଆବୃତ କରୁଛି।

Verse 34

राक्षसानांबलौघस्यवानरेन्द्रबलस्यच ।नैतयोर्विद्यतेसन्धिर्देवदानवयोरिव ।।।।

ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ବଳଘନ ଓ ବାନରେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଳ ମଧ୍ୟରେ ସନ୍ଧି ନାହିଁ—ଦେବ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେପରି।

Verse 35

पुराप्राकारमायान्तिक्षिप्रमेकतरंकुरु ।सीतांवास्मैप्रयच्छाशुसुयुद्धंवापिप्रदीयताम् ।।।।

ସେମାନେ ପ୍ରାଚୀର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିବା ପୂର୍ବରୁ, ଶୀଘ୍ର ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ନିଷ୍ପତ୍ତି କର: ସୀତାଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଦେ, କିମ୍ବା ଯଥୋଚିତ ଯୁଦ୍ଧ ଦିଆଯାଉ।

Verse 36

शुकस्यवचनंश्रुत्वारावणोवाक्यमब्रवीत् ।रोषसंरक्तनयनोनिर्दहन्निनचक्षुषा ।।।।

ଶୁକଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ରାବଣ କହିଲା; କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ରକ୍ତିମ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଯେନେ ଦୃଷ୍ଟିମାତ୍ରେ ଦହିଦେବ।

Verse 37

यदिमांप्रतियुध्येरन् देवगन्धर्वदानवाः ।नैवसीतांप्रदास्यामिसर्वलोकभयादपि ।।।।

ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ମୋ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆସନ୍ତି, ତଥାପି—ସମସ୍ତ ଲୋକର ଭୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ—ମୁଁ ସୀତାଙ୍କୁ କେବେ ଫେରାଇ ଦେବି ନାହିଁ।

Verse 38

कदासमभिधावन्तिराघवंमामकाश्शराः ।वसन्तेपुष्पितंमत्ताभ्रमराइवपादपम् ।।।।

ବସନ୍ତରେ ପୁଷ୍ପିତ ବୃକ୍ଷ ଉପରେ ମତ୍ତ ଭ୍ରମରମାନେ ଯେପରି ଝୁଣ୍ଡେ ଝୁଣ୍ଡେ ଧାଉଥାନ୍ତି, ସେପରି ମୋର ଶରମାନେ କେବେ ରାଘବ ଉପରେ ଧାଇପଡ଼ିବେ?

Verse 39

कदातूणीयशैर्दीप्तैर्गणश: कार्मुकच्युतैः ।शरैरादीपयाम्येनमुल्काभिरिवकुञ्जरम् ।।।।

ଧନୁଷରୁ ଗଣଗଣେ ଛୁଟିଥିବା ଦୀପ୍ତ ଶରମାନଙ୍କ ବର୍ଷାରେ ମୁଁ ତାକୁ କେବେ ଦହାଇଦେବି—ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଙ୍ଗାର/ଅଗ୍ନିଶଳାକାରେ ପୀଡ଼ିତ କୁଞ୍ଜର ପରି?

Verse 40

तच्चास्यबलमादास्येबलेनमहतावृतः ।ज्योतिषामिवसर्वेषांप्रभामुद्यन्दिवाकरः ।।।।

ମହାବଳରେ ଆବୃତ ହୋଇ, ମୋ ବଳଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତାହାର ଶକ୍ତି କାଢ଼ି ନେଇ ଢାଙ୍କିଦେବି—ଯେପରି ଉଦୟମାନ ଦିବାକର ସମସ୍ତ ତାରାମାନଙ୍କ ପ୍ରଭାକୁ ମ୍ଲାନ କରେ।

Verse 41

सागरस्येवमेवेगोमारुतस्येवमेगति: ।नहिदाशरथिर्वेदतेनमांयोद्धुमिच्छति ।।।।

“ମୋର ବେଗ ସାଗରର ଉଛ୍ୱାସ ପରି, ମୋର ଗତି ମାରୁତ ପରି। ଦାଶରଥି ଏହା ଜାଣେନି—ସେହିପାଇଁ ମୋ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହେ।”

Verse 42

नमेतूणीशयान्बाणान् सविषानिवपन्नगान् ।रामःपश्यतिसङ्ग्रामेतेनमांयोध्दुमिच्छति ।।।।

“ସଙ୍ଗ୍ରାମରେ ରାମ ମୋ ତୂଣୀରେ ଥିବା ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ—ବିଷଧର ସର୍ପ ପରି—ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେଖିନାହାନ୍ତି; ସେହିପାଇଁ ମୋ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହେ।”

Verse 43

नजानातिपुरावीर्यममयुद्धेसराघवः ।ममचापमयींवीणांशरकोणैःप्रवादिताम् ।।।।ज्याशब्दतुमुलांघोरामार्तभीतमहास्वनाम् ।नाराचतलसन्नादांतांममाहितवाहिनीम् ।।।।अवगाह्यमहारङ्गंवादयिष्याम्यहंरणे ।

“ରାଘବ ପୂର୍ବେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋର ବୀର୍ୟ ଜାଣିନାହାନ୍ତି। ଶତ୍ରୁସେନାର ମହାରଙ୍ଗକୁ ଅବଗାହନ କରି, ମୁଁ ରଣରେ ମୋ ଧନୁଷ୍ୟ-ରୂପୀ ବୀଣାକୁ ‘ବଜାଇବି’—ଶରର କୋଣ ଦ୍ୱାରା ନାଦିତ; ଜ୍ୟାର ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନରେ ତୁମୁଳ, ଆର୍ତ୍ତ ଓ ଭୀତଙ୍କ ମହାସ୍ୱରରେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ; ନାରାଚର ଲୋହ-ଘାତ ସନ୍ନାଦ ପରି ଗୁଞ୍ଜିତ—ସେ ମୋର ଅହିତବାହିନୀ।”

Verse 44

नजानातिपुरावीर्यममयुद्धेसराघवः ।ममचापमयींवीणांशरकोणैःप्रवादिताम् ।।6.24.43।।ज्याशब्दतुमुलांघोरामार्तभीतमहास्वनाम् ।नाराचतलसन्नादांतांममाहितवाहिनीम् ।।6.24.44।।अवगाह्यमहारङ्गंवादयिष्याम्यहंरणे ।

ଦୀର୍ଘ ଓ ଉଷ୍ଣ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଗଭୀର ଦୃଷ୍ଟିରେ ନିହାରି, ବୀର ରାମ ସେଇ କ୍ଷଣକୁ ଯୋଗ୍ୟ ଓ ଆତ୍ମହିତକର ବଚନ କହିଲେ।

Verse 45

नवासवेनापिसहस्रचक्षुषायथास्मिशक्योवरुणेनवास्वयम् ।यमेनवाधर्षयितुंशराग्निनामहाहवेवैश्रवणेनवापुन: ।। ।।

ମହାହବେ ମୋର ଶରାଗ୍ନି ସମ ଅଗ୍ନିମୟ ବାଣର ତେଜକୁ ସହିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ—ସହସ୍ରଚକ୍ଷୁ ବାସବ (ଇନ୍ଦ୍ର) ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ସ୍ୱୟଂ ବରୁଣ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ଯମ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ପୁନଃ ବୈଶ୍ରବଣ (କୁବେର) ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।