Ramayana — Sundara Kanda, Sarga 64, Shloka 23
अङ्गद
प्रत्यागमनम् — Angada’s Return and the Confirmation of Sītā’s Discovery
Devanagari script
तेऽम्बरं सहसोत्पत्य वेगवन्तः प्लवङ्गमाः।विनदन्तो महानादं घना वातेरिता यथा।।।।
Transliteration
te 'mbaraṃ sahasotpatya vegavantaḥ plavaṅgamāḥ | vinadanto mahānādaṃ ghanā vāteritā yathā ||
Translation
ତତ୍କ୍ଷଣେ ବେଗବାନ୍ ପ୍ଲବଙ୍ଗମାନେ ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଉଠିଲେ; ମହାନାଦରେ ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ—ବାତାସେ ଚାଳିତ ଘନ ମେଘମାନଙ୍କ ପରି।
Word by Word
तेthey
ते:
कर्ता
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; पुंलिङ्ग
अम्बरम्the sky
अम्बरम्:
कर्म/गन्तव्य (destination)
TypeNoun
Rootअम्बर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन
सहसाsuddenly
सहसा:
सम्बन्ध (adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसहसा (अव्यय)
Formअव्यय; काल/रीत्यर्थक क्रियाविशेषण (suddenly/at once)
उत्पत्यhaving leapt up
उत्पत्य:
क्रियाविशेषण (absolutive)
TypeVerb
Rootउत्+पत् (धातु)
Formल्यप्/क्त्वा-समकक्ष अव्ययकृदन्त (gerund: utpatya); पूर्वक्रिया
वेगवन्तःswift
वेगवन्तः:
कर्ता (as adjectival to subject)
TypeAdjective
Rootवेगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
प्लवङ्गमाःmonkeys
प्लवङ्गमाः:
कर्ता
TypeNoun
Rootप्लवङ्गम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, बहुवचन
विनदन्तःroaring, resounding
विनदन्तः:
कर्ता (concomitant action)
TypeVerb
Rootवि+नद् (धातु)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; कर्तरि (active)
महानादम्a great roar
महानादम्:
कर्म (object of roaring)
TypeNoun
Rootमहा+नाद (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (महान् नादः); पुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन
घनाःclouds
घनाः:
उपमान (upamāna)
TypeNoun
Rootघन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; उपमान
वातby wind
वात:
करण (instrument, within compound)
TypeNoun
Rootवात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया विभक्ति, एकवचन (समासे पूर्वपद)
ईरिताःdriven
ईरिताः:
उपमान (qualifier of clouds)
TypeVerb
Rootईर्/ईरय् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (घनाः)
यथाas, like
यथा:
सम्बन्ध (comparison marker)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमार्थक/तुलनार्थक (as/like)
Context
The swift monkeys roared aloud as though they went up the sky like thundering clouds driven by the wind.
Characters & Entities
P
Plavangamas (monkeys)S
Sky (ambara)W
Wind (vāta)C
Clouds (ghanāḥ)FAQs
Dharma-inspired courage appears as energetic, purposeful movement—strength used in service of a righteous mission.
The vānaras ascend swiftly and loudly, their collective force compared to storm clouds propelled by wind.
Valor and vigor directed toward duty, not for personal pride.