Shloka 28

हनूमत्सीतासंवादः

Hanumān–Sītā Dialogue and Identity Verification

Devanagari script

प्रागेव तु महाभागस्सौमित्रिर्मित्रनन्दनः।।5.33.28।।पूर्वजस्यानुयात्रार्थे द्रुमचीरैरलङ्कृतः।

Transliteration

prāg eva tu mahābhāgaḥ saumitrir mitranandanaḥ | pūrvajasyānuyātrārthe drumacīrair alaṅkṛtaḥ ||

Translation

ତାହା ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ମହାଭାଗ ସୌମିତ୍ରି—ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ଆନନ୍ଦ—ଦ୍ରୁମଚୀର (ବୃକ୍ଷଛାଲ) ପରିଧାନ କରି, ଜ୍ୟେଷ୍ଠଭ୍ରାତାଙ୍କ ଅନୁଯାତ୍ରା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।

Word by Word

• प्राक्: already/beforehand
• प्राक्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: प्राक् (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (formerly/already)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (सम्बन्धः)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-निपातः (emphatic particle)

• तु: but
• तु: Sambandha (सम्बन्धः)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/अन्वयार्थक-निपातः (but/and)

• महाभागः: the noble/fortunate one
• महाभागः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: महाभाग (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहिः (possessive: 'of great fortune'); पुल्लिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम् सौमित्रेः

• सौमित्रिः: Saumitri (Lakshmana)
• सौमित्रिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सौमित्रि (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्

• मित्रनन्दनः: delight of friends
• मित्रनन्दनः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: मित्र (प्रातिपदिक) + नन्दन (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (delight of friends); पुल्लिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम् सौमित्रेः

• पूर्वजस्य: of the elder brother
• पूर्वजस्य: Sambandha (सम्बन्धः)
• Type: Noun
• Root: पूर्वज (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गम्, षष्ठी (genitive), एकवचनम्

• अनुयात्रार्थे: for the purpose of following
• अनुयात्रार्थे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अनुयात्रा (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषः (purpose of following); अर्थ-शब्दः पुल्लिङ्गः, सप्तमी (locative), एकवचनम्; प्रयोजन-अधिकरणम् (in/for the purpose)

• द्रुमचीरैः: with bark garments
• द्रुमचीरैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: द्रुम (प्रातिपदिक) + चीर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषः (bark-cloths: 'tree-bark'); नपुंसकलिङ्गम्, तृतीया (instrumental), बहुवचनम्

• अलङ्कृतः: adorned/dressed
• अलङ्कृतः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अलङ्कृ (धातु)
• Form: क्त (past passive participle), पुल्लिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्; कर्तरि प्रयोगः (adorned/dressed)

Characters & Entities

• Lakṣmaṇa (Saumitri)
• Rāma (elder brother implied)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

It emphasizes brotherly duty (bhrātṛ-dharma) expressed through service and solidarity—Lakṣmaṇa’s readiness to share exile shows dharma as loyal accompaniment in hardship.

What is the narrative situation?

Sītā narrates the departure for forest exile: Lakṣmaṇa had already equipped himself in bark garments to follow Rāma.

Which character virtue is emphasized?

Sevā (devoted service) and fraternal loyalty—Lakṣmaṇa’s willingness to renounce comfort to uphold Rāma’s path.