Shloka 183

समुद्रलङ्घनारम्भः

Commencement of the Ocean-Crossing

Devanagari script

अद्य दीर्घस्य कालस्य भविष्याम्यहमाशिता।इदं हि मे महत्सत्त्वं चिरस्य वशमागतम्।।5.1.183।।

Transliteration

adya dīrghasya kālasya bhaviṣyāmy aham āśitā |

idaṃ hi me mahatsattvaṃ cirasya vaśam āgatam || 5.1.183 ||

Translation

ଆଜି ଦୀର୍ଘକାଳ ପରେ ମୁଁ ତୃପ୍ତ ହେବି ବୋଲି ଆଶା କରୁଛି; କାରଣ ଏହି ମହାସତ୍ତ୍ୱ ଶେଷରେ ମୋର ବଶକୁ ଆସିପଡ଼ିଛି।

Word by Word

• अद्य: today
• अद्य: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)

• दीर्घस्य: of long
• दीर्घस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: दीर्घ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; कालस्य-विशेषण

• कालस्य: of time / after time
• कालस्य: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; ‘दीर्घस्य कालस्य’ = after a long time (genitive of time-span)

• भविष्यामि: I shall become
• भविष्यामि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st), एकवचन; परस्मैपद

• अहम्: I
• अहम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st), एकवचन

• आशिता: satiated
• आशिता: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आ + शि (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle) ‘आशित’ = eaten/satiated; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; अहम्-विशेषण (स्त्रीवाचक वक्तृभावः)

• इदम्: this
• इदम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• हि: indeed/for
• हि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; हेत्वर्थ/निश्चयार्थक निपात (indeed/for)

• मे: my
• मे: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th), एकवचन; स्वत्व (possessive genitive)

• महत्सत्त्वम्: this great creature
• महत्सत्त्वम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महत् + सत्त्व (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय ‘महत् सत्त्वम्’; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• चिरस्य: after long
• चिरस्य: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: चिर (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाववत् प्रयोगः; ‘चिरस्य’ = चिरात्/चिरकालानन्तरम् (after a long time)

• वशम्: into (my) control
• वशम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘वशम् आगतम्’ = come under control

• आगतम्: has come
• आगतम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आ + गम् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; महत्सत्त्वम्-विशेषण

Characters & Entities

• Siṃhikā
• Hanuman

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

It warns that adharma frames others as objects for consumption and control; dharma, by contrast, respects life and restrains appetite and violence.

What is the narrative situation?

Simhika, having noticed Hanuman, believes she can seize and devour him, and expresses her confidence in gaining control over him.

Which character virtue is emphasized?

By contrastive framing: Hanuman’s steadfastness will soon meet Simhika’s greed—highlighting the Ramayana theme that greed leads to downfall.