Sarga 73

Verse 1

यस्मिंस्तु दिवसे राजा चक्रे गोदानमुत्तमम् ।तस्मिं स्तु दिवसे शूरो युधाजित्समुपेयिवान्।।।।

ଯେ ଦିନ ରାଜା ଉତ୍ତମ ଗୋଦାନ କଲେ, ସେହି ଦିନେ ଶୂର ୟୁଧାଜିତ୍ ସେଠାକୁ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 2

पुत्र: केकयराजस्य साक्षाद्भरतमातुल:।दृष्ट्वा पृष्ट्वा च कुशलं राजानमिदमब्रवीत्।।।।

କେକୟରାଜଙ୍କ ପୁତ୍ର ଏବଂ ଭରତଙ୍କ ମାତୁଳ ଯୁଧାଜିତ୍ ରାଜା ଦଶରଥଙ୍କୁ ଦେଖି, କୁଶଳ ପଚାରି, ପରେ ଏହିପରି କହିଲେ।

Verse 3

केकयाधिपती राजा स्नेहात् कुशलमब्रवीत् ।येषां कुशलकामोऽसि तेषां सम्प्रत्यनामयम् ।।।।

କେକୟର ଅଧିପତି ରାଜା ସ୍ନେହରେ କୁଶଳ ପଚାରି କହିଲେ: “ଯାହାଙ୍କ କୁଶଳ ତୁମେ ଚାହୁଁଛ, ସେମାନେ ବର୍ତ୍ତମାନ ନିରାମୟ ଓ କ୍ଷେମରେ ଅଛନ୍ତି।”

Verse 4

स्वस्रीयं मम राजेन्द्र द्रष्टुकामो महीपति:।तदर्थमुपयातोऽहमयोध्यां रघुनन्दन।।।।

“ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, କେକୟର ମହୀପତି ମୋ ଭଉଣୀର ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିଥିଲେ; ସେହି କାରଣରୁ ମୁଁ ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଆସିଛି, ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ।”

Verse 5

श्रुत्वा त्वहमयोध्यायां विवाहार्थं तवात्मजान् ।मिथिलामुपयातांस्तु त्वया सह महीपते।।।।त्वरयाभ्युपयातोऽहं द्रष्टुकाम स्स्वसुस्सुतम्।

ହେ ମହୀପତେ, ଅୟୋଧ୍ୟାରେ ମୁଁ ଶୁଣିଲି ଯେ ଆପଣ ନିଜ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ବିବାହାର୍ଥେ ସେମାନଙ୍କ ସହ ମିଥିଲାକୁ ଆସିଛନ୍ତି; ତେଣୁ ଭଉଣୀର ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଇଚ୍ଛାରେ ମୁଁ ତ୍ୱରାୟ ଏଠାକୁ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲି।

Verse 6

अथ राजा दशरथ: प्रियातिथिमुपस्थितम्।।।।दृष्ट्वा परमसत्कारै: पूजार्हं समपूजयत्।

ତେବେ ରାଜା ଦଶରଥ ଆସିଥିବା ପ୍ରିୟ ଅତିଥିଙ୍କୁ ଦେଖି, ପୂଜ୍ୟ ଯୋଗ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ପରମ ସତ୍କାର ଓ ଉଚ୍ଚତମ ଆଦରରେ ଯଥାବିଧି ପୂଜା କଲେ।

Verse 7

ततस्तामुषितो रात्रिं सह पुत्रैर्महात्मभि:।।।।प्रभाते पुनरुत्थाय कृत्वा कर्माणि कर्मवित् ।ऋषींस्तदा पुरस्कृत्य यज्ञवाटमुपागमत्।।।।

ତାପରେ ମହାତ୍ମା ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହ ରାତି କାଟି, କର୍ମବିଧିଜ୍ଞ ରାଜା ପ୍ରଭାତେ ଉଠି ନିତ୍ୟକର୍ମ ସମାପ୍ତ କଲେ; ତା’ପରେ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ଯଜ୍ଞବାଟକୁ ଗଲେ।

Verse 8

ततस्तामुषितो रात्रिं सह पुत्रैर्महात्मभि:।।1.73.7।।प्रभाते पुनरुत्थाय कृत्वा कर्माणि कर्मवित् ।ऋषींस्तदा पुरस्कृत्य यज्ञवाटमुपागमत्।।1.73.8।।

ମହାତ୍ମା ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହ ରାତି କାଟି, କର୍ମବିଧିଜ୍ଞ ରାଜା ପ୍ରଭାତେ ଉଠି ନିତ୍ୟକର୍ମ କଲେ; ଋଷିମାନଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ଯଜ୍ଞବାଟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 9

युक्ते मुहूर्ते विजये सर्वाभरणभूषितै:।भ्रातृभिस्सहितो राम: कृतकौतुकमंगल:।।।।वसिष्ठं पुरत: कृत्वा महर्षीनपरानपि।पितु स्समीपमाश्रित्य तस्थौ भ्रातृभिरावृत:।।।।

‘ବିଜୟ’ ନାମକ ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, କୌତୁକ-ମଙ୍ଗଳ କ୍ରିୟା ସମାପ୍ତ କରି, ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଭୂଷିତ ରାମ ଭାଇମାନଙ୍କ ସହ ଆଗେଇଲେ। ବଶିଷ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟ ମହର୍ଷିମାନଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ପିତାଙ୍କ ସନ୍ନିଧିକୁ ପହଞ୍ଚି, ଭାଇମାନଙ୍କ ଘେରାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ।

Verse 10

युक्ते मुहूर्ते विजये सर्वाभरणभूषितै:।भ्रातृभिस्सहितो राम: कृतकौतुकमंगल:।।1.73.9।।वसिष्ठं पुरत: कृत्वा महर्षीनपरानपि।पितु स्समीपमाश्रित्य तस्थौ भ्रातृभिरावृत:।।1.73.10।।

‘ବିଜୟ’ ନାମକ ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, କୌତୁକ-ମଙ୍ଗଳ କ୍ରିୟା ସମାପ୍ତ କରି, ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଭୂଷିତ ରାମ ଭାଇମାନଙ୍କ ସହ ଆଗେଇଲେ। ବଶିଷ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟ ମହର୍ଷିମାନଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ପିତାଙ୍କ ସନ୍ନିଧିକୁ ପହଞ୍ଚି, ଭାଇମାନଙ୍କ ଘେରାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ।

Verse 11

वसिष्ठो भगवानेत्य वैदेहमिदमब्रवीत्।राजा दशरथो राजन् कृतकौतुकमङ्गलै:।।।।पुत्रैर्नरवर श्रेष्ठ दातारमभिकाङ्क्षते।

ତେବେ ଭଗବାନ ବଶିଷ୍ଠ ବୈଦେହ ଜନକଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ କହିଲେ: “ହେ ରାଜନ୍, ନରେଶମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ! କୌତୁକ-ମଙ୍ଗଳ କ୍ରିୟା ସମାପ୍ତ କରିଥିବା ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହ ରାଜା ଦଶରଥ କନ୍ୟାଦାତାଙ୍କୁ—ଆପଣଙ୍କୁ—ପ୍ରତୀକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି।”

Verse 12

दातृप्रतिग्रहीतृभ्यां सर्वार्था: प्रभवन्ति हि।।।।स्वधर्मं प्रतिपद्यस्व कृत्वा वैवाह्यमुत्तमम्।

ଦାତା ଓ ପ୍ରତିଗ୍ରାହକ—ଏ ଦୁହିଁଜଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚୟ ସମସ୍ତ ଧର୍ମାର୍ଥ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ। ତେଣୁ ଉତ୍ତମ ବିବାହ-ବିଧି ସମ୍ପାଦନ କରି, ନିଜ ସ୍ୱଧର୍ମ ପାଳନ କରନ୍ତୁ।

Verse 13

इत्युक्त: परमोदारो वसिष्ठेन महात्मना।।।।प्रत्युवाच महातेजा वाक्यं परमधर्मवित्।

ମହାତ୍ମା ବଶିଷ୍ଠ ଏପରି କହିବା ପରେ, ପରମ ଉଦାର, ମହାତେଜସ୍ବୀ ଏବଂ ପରମଧର୍ମବିଦ୍ ଜନକ ଯଥୋଚିତ ବାକ୍ୟରେ ପ୍ରତ୍ୟୁତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 14

कस्स्थित: प्रतिहारो मे कस्याज्ञा सम्प्रतीक्ष्यते।।।।स्वगृहे को विचारोऽस्ति यथा राज्यमिदं तव।

ମୁଁ କାହାର ପ୍ରତିହାର ଦ୍ୱାରା ଅଟକିଛି? ଏବେ କାହାର ଆଜ୍ଞାକୁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛି? ନିଜ ଘରେ କାହିଁକି ଦ୍ୱିଧା? ଏହି ରାଜ୍ୟ ତୋର ନିଜର ଭଳି ଅଟେ।

Verse 15

कृतकौतुकसर्वस्वा वेदिमूलमुपागता:।।।।मम कन्या मुनिश्रेष्ठ दीप्ता वह्नेरिवार्चिष:।

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋର କନ୍ୟାମାନେ ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ କୌତୁକ-ବିଧି ସମାପ୍ତ କରି ବେଦୀମୂଳକୁ ଆସିଛନ୍ତି; ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ।

Verse 16

सज्जोऽहं त्वत्प्रतीक्षोऽस्मि वेद्यामस्यां प्रतिष्ठित:।।।।अविघ्नं कुरुतां राजा किमर्थमवलम्बते।

ହେ ରାଜନ, ମୁଁ ସଜ୍ଜ ହୋଇ ଏହି ବେଦୀରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ରହି ତୋତେ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛି; କ୍ରିୟା ଅବିଘ୍ନ ହେଉ—ରାଜା କାହିଁକି ବିଳମ୍ବ କରୁଛନ୍ତି?

Verse 17

तद्वाक्यं जनकेनोक्तं श्रुत्वा दशरथस्तदा।प्रवेशयामास सुतान् सर्वानृषिगणानपि।।।।

ଜନକ କହିଥିବା ସେଇ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ତେବେ ଦଶରଥ ନିଜ ସମସ୍ତ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ସମବେତ ସମସ୍ତ ଋଷିଗଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମଣ୍ଡପରେ ପ୍ରବେଶ କରାଇଲେ।

Verse 18

ततो राजा विदेहानां वसिष्ठमिदमब्रवीत्।।।।कारयस्व ऋषे सर्वमृषिभि: सह धार्मिक।रामस्य लोकरामस्य क्रियां वैवाहिकीं विभो।।।।

ତାପରେ ବିଦେହମାନଙ୍କ ରାଜା ଜନକ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ: ହେ ଧାର୍ମିକ ଋଷେ, ହେ ବିଭୋ, ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନଙ୍କ ସହ ମିଶି ଲୋକରାମ ରାମଙ୍କର ବିବାହ କ୍ରିୟା ସମସ୍ତ ଭାବେ କରାଅ।

Verse 19

ततो राजा विदेहानां वसिष्ठमिदमब्रवीत्।।1.73.18।।कारयस्व ऋषे सर्वमृषिभि: सह धार्मिक।रामस्य लोकरामस्य क्रियां वैवाहिकीं विभो।।1.73.19।।

ତେବେ ବିଦେହରାଜ ଜନକ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ: “ହେ ଧର୍ମାତ୍ମ ଋଷି, ହେ ବିଭୋ! ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନଙ୍କ ସହ ମିଶି ଲୋକରାମ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କର ବିବାହ-କ୍ରିୟା ସମସ୍ତ ନିୟମାନୁସାରେ କରାଇଦିଅ।”

Verse 20

तथेत्युक्त्वा तु जनकं वसिष्ठो भगवानृषि:।विश्वामित्रं पुरस्कृत्य शतानन्दं च धार्मिकम्।।।।प्रपामध्ये तु विधिवत्वेदिं कृत्वा महातपा: ।अलञ्चकार तां वेदिं गन्धपुष्पै स्समन्तत: ।।।।सुवर्णपालिकाभिश्च छिद्रकुम्भैश्च साङ्कुरै:।अङ्कुराढ्यैश्शरावैश्च धूपपात्रै स्सधूपकै:।।।।शङ्खपात्रै स्स्रुवै स्स्रुग्भि: पात्रैरर्घ्याभिपूरितै:।लाजपूर्णैश्च पात्रीभिरक्षतैरभिसंस्कृतै:।।।।

ଜନକଙ୍କୁ “ତଥାସ୍ତୁ” ବୋଲି କହି, ଭଗବାନ ଋଷି ବଶିଷ୍ଠ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଏବଂ ଧର୍ମାତ୍ମ ଶତାନନ୍ଦଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି, ମଣ୍ଡପର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ବିଧିମତେ ବେଦୀ ନିର୍ମାଣ କଲେ। ମହାତପସ୍ବୀ ସେହି ବେଦୀକୁ ସମସ୍ତଦିଗରେ ସୁଗନ୍ଧିତ ପୁଷ୍ପରେ ଶୋଭାୟିତ କରି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ର, ଅଙ୍କୁରସହିତ ଛିଦ୍ରକୁମ୍ଭ, ଅଙ୍କୁରପୂର୍ଣ୍ଣ ଶରାବ, ଧୂପପାତ୍ର ଧୂପସହିତ, ଶଙ୍ଖାକାର ପାତ୍ର, ସ୍ରୁବ-ସ୍ରୁଗ୍ ହୋମଚମଚ, ଅର୍ଘ୍ୟାଦି ଅର୍ପଣରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ର, ଲାଜପୂର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ର ଓ ଅଭିସଂସ୍କୃତ ଅକ୍ଷତ ଆଦି ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ସଜାଇଲେ।

Verse 21

तथेत्युक्त्वा तु जनकं वसिष्ठो भगवानृषि:।विश्वामित्रं पुरस्कृत्य शतानन्दं च धार्मिकम्।।1.73.20।।प्रपामध्ये तु विधिवत्वेदिं कृत्वा महातपा: ।अलञ्चकार तां वेदिं गन्धपुष्पै स्समन्तत: ।।1.73.21।।सुवर्णपालिकाभिश्च छिद्रकुम्भैश्च साङ्कुरै:।अङ्कुराढ्यैश्शरावैश्च धूपपात्रै स्सधूपकै:।।1.73.22।। शङ्खपात्रै स्स्रुवै स्स्रुग्भि: पात्रैरर्घ्याभिपूरितै:।लाजपूर्णैश्च पात्रीभिरक्षतैरभिसंस्कृतै:।।1.73.23।।

ଜନକଙ୍କ ସମ୍ମତି ପାଇ ଭଗବାନ ଋଷି ବଶିଷ୍ଠ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ଧର୍ମାତ୍ମ ଶତାନନ୍ଦଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି, ମଣ୍ଡପର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ବିଧିଅନୁସାରେ ବେଦୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ; ପୁଷ୍ପ ଓ ବିବାହ-ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଅଭିଷିକ୍ତ ପାତ୍ର-ଅର୍ପଣର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସାମଗ୍ରୀଦ୍ୱାରା ତାହାକୁ ସମସ୍ତଦିଗରେ ଶୋଭାୟିତ କଲେ।

Verse 22

तथेत्युक्त्वा तु जनकं वसिष्ठो भगवानृषि:।विश्वामित्रं पुरस्कृत्य शतानन्दं च धार्मिकम्।।1.73.20।।प्रपामध्ये तु विधिवत्वेदिं कृत्वा महातपा: ।अलञ्चकार तां वेदिं गन्धपुष्पै स्समन्तत: ।।1.73.21।।सुवर्णपालिकाभिश्च छिद्रकुम्भैश्च साङ्कुरै:।अङ्कुराढ्यैश्शरावैश्च धूपपात्रै स्सधूपकै:।।1.73.22।। शङ्खपात्रै स्स्रुवै स्स्रुग्भि: पात्रैरर्घ्याभिपूरितै:।लाजपूर्णैश्च पात्रीभिरक्षतैरभिसंस्कृतै:।।1.73.23।।

ବଶିଷ୍ଠ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ର, ଅଙ୍କୁରସହିତ ଛିଦ୍ରକୁମ୍ଭ, ଅଙ୍କୁରସମୃଦ୍ଧ ଶରାବ ଏବଂ ଧୂପସହିତ ଧୂପପାତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେହି ବିଧିସ୍ଥଳକୁ ଅଧିକ ସୁସଜ୍ଜିତ କଲେ।

Verse 23

तथेत्युक्त्वा तु जनकं वसिष्ठो भगवानृषि:।विश्वामित्रं पुरस्कृत्य शतानन्दं च धार्मिकम्।।1.73.20।।प्रपामध्ये तु विधिवत्वेदिं कृत्वा महातपा: ।अलञ्चकार तां वेदिं गन्धपुष्पै स्समन्तत: ।।1.73.21।।सुवर्णपालिकाभिश्च छिद्रकुम्भैश्च साङ्कुरै:।अङ्कुराढ्यैश्शरावैश्च धूपपात्रै स्सधूपकै:।।1.73.22।। शङ्खपात्रै स्स्रुवै स्स्रुग्भि: पात्रैरर्घ्याभिपूरितै:।लाजपूर्णैश्च पात्रीभिरक्षतैरभिसंस्कृतै:।।1.73.23।।

ଶଙ୍ଖାକାର ପାତ୍ର, ସ୍ରୁବ–ସ୍ରୁଗ ଆଦି ହୋମ ଉପକରଣ, ଅର୍ଘ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ର, ଲାଜରେ ଭରିଥିବା ପାତ୍ର ଓ ସଂସ୍କୃତ ଅକ୍ଷତ—ଏହି ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ସାମଗ୍ରୀ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ସଜାଗଲା।

Verse 24

दर्भैस्समैस्समास्तीर्य विधिवन्मन्त्रपूर्वकम्।अग्निमादाय वेद्यां तु विधिमन्त्रपुरस्कृतम्।।।।जुहावाग्नौ महातेजा वसिष्ठो भगवानृषि:।

ବିଧିମତେ ସମଭାବେ ଦର୍ଭ ପସାରି ମନ୍ତ୍ରପୂର୍ବକ ବେଦୀରେ ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାପନ କଲେ; ପରେ ବିଧିମନ୍ତ୍ରକୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି ମହାତେଜସ୍ବୀ ଭଗବାନ ଋଷି ବଶିଷ୍ଠ ସେଇ ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦେଲେ।

Verse 25

ततस्सीतां समानीय सर्वाभरणभूषिताम्।।।।समक्षमग्ने स्संस्थाप्य राघवाभिमुखे तदा।अब्रवीज्जनको राजा कौसल्यानन्दवर्धनम्।।।।

ତାପରେ ଜନକ ରାଜା ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଭୂଷିତ ସୀତାଙ୍କୁ ଆଣି, ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନି ସମ୍ମୁଖରେ ରାଘବଙ୍କ ଅଭିମୁଖେ ସ୍ଥାପନ କଲେ; ସେତେବେଳେ କୌଶଲ୍ୟାନନ୍ଦବର୍ଧନ ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

Verse 26

ततस्सीतां समानीय सर्वाभरणभूषिताम्।।1.73.25।।समक्षमग्ने स्संस्थाप्य राघवाभिमुखे तदा।अब्रवीज्जनको राजा कौसल्यानन्दवर्धनम्।।1.73.26।।

ତାପରେ ଜନକ ରାଜା ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଭୂଷିତ ସୀତାଙ୍କୁ ଆଣି, ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନି ସମ୍ମୁଖରେ ରାଘବଙ୍କ ଅଭିମୁଖେ ସ୍ଥାପନ କଲେ; ସେତେବେଳେ କୌଶଲ୍ୟାନନ୍ଦବର୍ଧନ ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

Verse 27

इयं सीता मम सुता सहधर्मचरी तव।प्रतीच्छ चैनां भद्रं ते पाणिं गृह्णीष्व पाणिना।।।।

“ଏହି ସୀତା ମୋର କନ୍ୟା; ଧର୍ମରେ ସେ ତୁମର ସହଧର୍ମଚାରିଣୀ ହେବ। ତାକୁ গ্ৰହଣ କର; ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ନିଜ ହାତରେ ତାର ହାତ ଧର।”

Verse 28

पतिव्रता महाभागा छायेवानुगता सदा।इत्युक्त्वा प्राक्षिपद्राजा मन्त्रपूतं जलं तदा।।।।

“ସେ ପତିବ୍ରତା, ମହାଭାଗା; ଛାୟା ପରି ସଦା ତୁମକୁ ଅନୁସରଣ କରିବ।” ଏହିପରି କହି ରାଜା ସେତେବେଳେ ମନ୍ତ୍ରପୂତ ଜଳ ଛିଟାଇଲେ।

Verse 29

साधु साध्विति देवाना मृषीणां वदतां तदा ।देवदुन्दुभिर्निर्घोष: पुष्पवर्षो महानभूत्।।।।

ତେବେ ଦେବମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ “ସାଧୁ, ସାଧୁ!” ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ। ଦେବଦୁନ୍ଦୁଭିର ମହାନାଦ ହେଲା, ଏବଂ ମହା ପୁଷ୍ପବର୍ଷା ପଡ଼ିଲା।

Verse 30

एवं दत्त्वा तदा सीतां मन्त्रोदकपुरस्कृताम् ।अब्रवीज्जनको राजा हर्षेणाभिपरिप्लुत:।।।।

ଏପରି ମନ୍ତ୍ରପବିତ୍ର ଜଳକୁ ପୂର୍ବେ ରଖି ବିଧିପୂର୍ବକ ସୀତାଙ୍କୁ ଦାନ କରି, ହର୍ଷରେ ପରିପ୍ଲୁତ ଜନକ ରାଜା ପୁନର୍ବାର କହିଲେ।

Verse 31

लक्ष्मणागच्छ भद्रं ते ऊर्मिलामुद्यतां मया।प्रतीच्छ पाणिं गृह्णीष्व माभूत्कालस्य पर्यय:।।।।

“ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଆସ—ତୋର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ମୁଁ ଉର୍ମିଳାଙ୍କୁ ତୋ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛି; ଗ୍ରହଣ କର। ତାଙ୍କର ପାଣି ଗ୍ରହଣ କର; ସମୟର ବିଳମ୍ବ ହେଉ ନାହିଁ।”

Verse 32

तमेवमुक्त्वा जनको भरतं चाभ्यभाषत।गृहाण पाणिं माण्डव्या: पाणिना रघुनन्दन ।।।।

ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଏପରି କହି ଜନକ ପରେ ଭରତଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ: “ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ, ନିଜ ହସ୍ତରେ ମାଣ୍ଡବୀଙ୍କ ପାଣି ଗ୍ରହଣ କର।”

Verse 33

शत्रुघ्नं चापि धर्मात्मा अब्रवीज्जनकेश्वर:।श्रुतकीर्त्या महाबाहो पाणिं गृह्णीष्व पाणिना।।।।

ଏବଂ ଧର୍ମାତ୍ମା ଜନକେଶ୍ୱର ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କହିଲେ: “ହେ ମହାବାହୋ, ନିଜ ହସ୍ତରେ ଶ୍ରୁତକୀର୍ତ୍ତିଙ୍କ ପାଣି ଗ୍ରହଣ କର।”

Verse 34

सर्वे भवन्तस्सौम्याश्च सर्वे सुचरितव्रता:।पत्नीभिस्सन्तु काकुत्स्था माभूत्कालस्य पर्यय:।।।।

ହେ ସୌମ୍ୟ କାକୁତ୍ସ୍ଥମାନେ! ତୁମେ ସମସ୍ତେ ମୃଦୁସ୍ୱଭାବୀ, ଏବଂ ସମସ୍ତେ ସୁଚରିତ ଓ ବ୍ରତରେ ଦୃଢ଼। ପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ସହ ଏକତ୍ର ରୁହ; କାଳର ବିଳମ୍ବ କିମ୍ବା ପରିବର୍ତ୍ତନ ନ ହେଉ।

Verse 35

जनकस्य वच श्शृत्वा पाणीन् पाणिभिरास्पृशन्।चत्वारस्ते चतसृ़णां वसिष्ठस्य मते स्थिता:।।।।

ଜନକଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି, ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ମତାନୁସାରେ ଅବସ୍ଥିତ ସେଇ ଚାରି ରାଜକୁମାର ଚାରି ଭଗିନୀଙ୍କ ହାତକୁ ନିଜ ହାତରେ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ—ସ୍ୱୀକାର ସୂଚକ ଭାବେ।

Verse 36

अग्निं प्रदक्षिणीकृत्य वेदिं राजानमेव च।ऋषींश्चैव महात्मानस्सभार्या रघुसत्तमा:।।।।यथोक्तेन तदा चक्रुर्विवाहं विधिपूर्वकम्।

ତାପରେ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ସହ ରଘୁବଂଶର ମହାତ୍ମା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜକୁମାରମାନେ ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନି, ବେଦୀ, ରାଜା ଏବଂ ପୂଜ୍ୟ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ଯଥା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଥିଲା ସେହିପରି ଶାସ୍ତ୍ରବିଧିପୂର୍ବକ ବିବାହ କ୍ରିୟା ସମ୍ପନ୍ନ କଲେ।

Verse 37

काकुत्स्थैश्च गृहीतेषु ललितेषु च पाणिषु।।।।पुष्पवृष्टिर्महत्यासीदन्तरिक्षात्सुभास्वरा।

କାକୁତ୍ସ୍ଥମାନେ ଯେତେବେଳେ ବଧୂମାନଙ୍କ କୋମଳ ହାତ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ସେତେବେଳେ ଆକାଶରୁ ଶୁଭ ଦୀପ୍ତିମୟ ମହାନ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି ହେଲା।

Verse 38

दिव्यदुन्दुभिनिर्घोषैर्गीतवादित्रनिस्वनै:।।।।ननृतुश्चाप्सरस्सङ्घा गन्धर्वाश्च जगु: कलम्।विवाहे रघुमुख्यानां तदद्भुतमदृश्यत।।।।

ଦିବ୍ୟ ଦୁନ୍ଦୁଭିର ଗମ୍ଭୀର ନିର୍ଘୋଷ ଓ ଗୀତ-ବାଦ୍ୟର ନିସ୍ୱନ ମଧ୍ୟରେ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ସଂଘ ନୃତ୍ୟ କଲେ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧୁର କଳାରେ ଗାନ କଲେ। ରଘୁବଂଶର ଅଗ୍ରଣୀମାନଙ୍କ ବିବାହରେ ସେଇ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଗଲା।

Verse 39

यस्मिंस्तु दिवसे राजा चक्रे गोदानमुत्तमम् ।तस्मिं स्तु दिवसे शूरो युधाजित्समुपेयिवान्।।1.73.1।।

ଯେ ଦିନ ରାଜା ଉତ୍ତମ ଗୋଦାନ କଲେ, ସେହି ଦିନେ ଶୂର ୟୁଧାଜିତ୍ ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 40

ईदृशे वर्तमाने तु तूर्योद्घुष्टनिनादिते।त्रिरग्निं ते परिक्रम्य ऊहुर्भार्यां महौजस:।।।।

ଏପରି ଉତ୍ସବ ଚାଲିଥିବାବେଳେ ତୂର୍ୟବାଦ୍ୟର ଘୋଷରେ ଦିଗନ୍ତ ନିନାଦିତ ହେଲା; ତେବେ ମହାଓଜସ୍ୱୀ ରାଜକୁମାରମାନେ ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନଙ୍କ ସହ ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନିକୁ ତିନିଥର ପରିକ୍ରମା କରି ବିବାହବିଧି ସମାପ୍ତ କଲେ।

Verse 41

अथोपकार्यां जग्मुस्ते सभार्या रघुनन्दना:।राजाऽप्यनुययौ पश्यंत्सर्षिसंघ स्सबान्धव:।।।।

ତାପରେ ରଘୁନନ୍ଦନମାନେ ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନଙ୍କ ସହ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ନିବାସସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ; ରାଜା ମଧ୍ୟ ଋଷିସଂଘ ଓ ସ୍ୱଜନମାନଙ୍କ ସହ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଗଲେ।