Ramayana — Bala Kanda, Sarga 27, Shloka 14

अस्त्रप्रदानम्

Bestowal of Divine Astras to Rama

Devanagari script

गान्धर्वमस्त्रं दयितं मानवं नाम नामतः।प्रस्वापनप्रशमने दद्मि सौरं च राघव।।।।

Transliteration

gāndharvam astraṃ dayitaṃ mānavaṃ nāma nāmataḥ |

prasvāpanapraśamane dadmi sauraṃ ca rāghava ||1.27.14||

Translation

ହେ ରାଘବ! ‘ମାନବ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପ୍ରିୟ ଗାନ୍ଧର୍ବାସ୍ତ୍ର—ନିଦ୍ରା ଆଣିବା ଓ ନିଦ୍ରା ଶମନ କରିବାରେ ସମର୍ଥ—ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଉଛି; ଏବଂ ସୌର ଅସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରୁଛି।

Word by Word

• वैद्याधरम्: Vaidyādhara-related
• वैद्याधरम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वैद्याधर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (mahāstraṃ विशेषयति: pertaining to Vaidyādharas)

• महास्त्रम्: great weapon
• महास्त्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: महा-अस्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (महद् अस्त्रम्)

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (and)

• नन्दनम्: Nandana (name)
• नन्दनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: नन्दन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; नाम (proper name of the weapon)

• नाम: named
• नाम: Nipāta (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय; नामनिर्देशार्थक (named)

• नामतः: by name
• नामतः: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नामतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; by name

• असिरत्नम्: sword-gem (excellent sword)
• असिरत्नम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: असि-रत्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः/कर्मधारयार्थः (असिषु रत्नम् / रत्नभूतः असिः)

• महाबाहो: O mighty-armed one
• महाबाहो: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महā-बाहु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः

• ददामि: I give
• ददामि: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लट्-लकार, उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; and

• नृपात्मज: O prince
• नृपात्मज: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप-आत्मज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

Context

Rama, I shall grant two much favoured weapons namely gandharvaastras, manava astra, which induce and suppress sleep and sauraastra as well.

Characters & Entities

• Viśvāmitra
• Rāma (Rāghava)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma includes proportional response: weapons that can restrain (sleep) as well as release (remove sleep) point to controlled, humane application of power.

What is the narrative situation?

Viśvāmitra grants astras with special functions, including those connected with enchantment/restraint and solar brilliance.

Which character virtue is emphasized?

Discernment in force: Rāma is prepared to choose restraint over destruction when dharma permits.