Ramayana — Bala Kanda, Sarga 24, Shloka 33

गङ्गा–सरयू-सङ्गमः, मलद–करूश-देशकथा, ताटकावनप्रवेशोपदेशः

The Confluence of Gaṅgā and Sarayū; the Tale of Malada–Karūśa; Counsel on Tātakā’s Forest

Devanagari script

स्वबाहुबलमाश्रित्य जहीमां दुष्टचारिणीम्।

मन्नियोगादिमं देशं कुरु निष्कण्टकं पुनः।।1.24.30।।

Transliteration

sva-bāhu-balam āśritya jahīmāṃ duṣṭacāriṇīm |

man-niyogād imaṃ deśaṃ kuru niṣkaṇṭakaṃ punaḥ ||1.24.30||

Translation

“ନିଜ ଭୁଜବଳକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଏହି ଦୁଷ୍ଟାଚାରିଣୀକୁ ସଂହାର କର। ମୋ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ଏହି ଦେଶକୁ ପୁନଃ ନିଷ୍କଣ୍ଟକ—ନିର୍ଭୟ ଓ ନିର୍ବିଘ୍ନ—କର।”

Word by Word

• एतत्: this
• एतत्: कर्म (Object; with आख्यातम्)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; here 'this' (object of implied 'I tell')

• ते: to you
• ते: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; चतुर्थी, एकवचन (enclitic)

• सर्वम्: all
• सर्वम्: कर्म (Object; appositional to एतत्)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'all/entire'

• आख्यातम्: has been told
• आख्यातम्: क्रिया (Predicate; passive)
• Type: Verb
• Root: आ + ख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle, क्त); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोग: 'has been told'

• यथा: as/how
• यथा: सम्बन्ध (Manner)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक/सम्बन्ध (manner marker)

• एतत्: this
• एतत्: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वनम्-विशेषण

• दारुणम्: terrible
• दारुणम्: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: दारुण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वनम्-विशेषण

• वनम्: forest
• वनम्: कर्ता (of निवर्तते)
• Type: Noun
• Root: वन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• यक्ष्या: by the yakṣī
• यक्ष्या: करण (Instrument)
• Type: Noun
• Root: यक्षी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• च: and
• च: सम्बन्ध
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• उत्सादितम्: ruined/devastated
• उत्सादितम्: कर्म-विशेषण
• Type: Verb
• Root: उत् + सद् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वम्-विशेषण

• सर्वम्: all (of it)
• सर्वम्: समनाधिकरण/कर्ता-सम्बन्ध (as 'all (of it)')
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'everything' (subject complement with वनम् context)

• अद्यापि: even now
• अद्यापि: अधिकरण (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य + अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (even today/now)

• न: not
• न: सम्बन्ध
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध

• निवर्तते: ceases/turns back (desists)
• निवर्तते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: नि + वृत् (धातु)
• Form: लट् (Present), आत्मनेपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

Characters & Entities

• Viśvāmitra
• Rāma
• Tāṭakā

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Kṣatriya-dharma: using rightful strength to remove a persistent threat and restore safety for the community.

What is the narrative situation?

Viśvāmitra explicitly commands Rāma to eliminate Tāṭakā so the region becomes secure again.

Which character virtue is emphasized?

Courage in service of justice—strength is framed as a tool for protection, not aggression.