Valmiki Ramayana 2.71.40: Ayodhya Kanda, Sarga 71, Shloka 40

भरतस्य अयोध्याप्रत्यागमनम्

Bharata’s Return Journey and the Distant Sight of Ayodhya

Devanagari script

अपेतमाल्यशोभानि ह्यसम्मृष्टाजिराणि च।

देवागाराणि शून्यानि न चाभान्ति यथापुरम्।।2.71.40।।

Sanskrit recitationValmiki Ramayana 2.71.40

Transliteration

apetamālyaśobhāni hy asammṛṣṭājirāṇi ca |

devāgārāṇi śūnyāni na cābhānti yathāpuram || 2.71.40 ||

Translation

ଦେବାଳୟଗୁଡ଼ିକରେ ମାଳାର ଶୋଭା ନାହିଁ; ଆଙ୍ଗଣଗୁଡ଼ିକ ଅସମ୍ମୃଷ୍ଟ—ନ ଝାଡ଼ା, ନ ଲିପା। ଦେବାଗାର ଶୂନ୍ୟ ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ; ପୂର୍ବପରି ଏବେ ଚମକୁନାହିଁ।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अपेतमाल्यशोभानि: deprived of garland-splendour
• अपेतमाल्यशोभानि: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अपेत + माल्य + शोभा (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; देवागाराणि इत्यस्य विशेषणम्; समासः माल्यशोभा अपेता येषाम् (बहुव्रीह्यर्थे तत्पुरुष-समास)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निश्चय/कारणार्थक-अव्यय (particle: indeed/for)

• असम्मृष्टाजिराणि: with courtyards unsmeared/uncleansed
• असम्मृष्टाजिराणि: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ + सम्मृष्ट + अजिर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; देवागाराणि इत्यस्य विशेषणम्; समासः असम्मृष्टानि अजिराणि येषाम् (बहुव्रीह्यर्थे तत्पुरुष)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय

• देवागाराणि: temples
• देवागाराणि: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव + आगार (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः देवानाम् आगाराणि (षष्ठी-तत्पुरुष)

• शून्यानि: empty
• शून्यानि: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शून्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; देवागाराणि इत्यस्य विशेषणम्

• न: not
• न: Nishedha (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negation)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय

• अभान्ति: shine
• अभान्ति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भा (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; न-योगे ‘do not shine’

• यथा: as
• यथा: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: उपमान/प्रकारवाचक-अव्यय (as)

• पुरम्: before/previously
• पुरम्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Noun
• Root: पुर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; यथा-पुरम् इत्यत्र अव्ययीभावार्थे (as before)

Context

The temples stand devoid of the beauty of floral offerings. The floors of front yards are left unswept and unsmeared. They look deserted, devoid of brightness of the past.

Characters & Entities

• Bharata
• mālya (garlands)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Public dharma includes sustaining sacred institutions; neglected temples symbolize a community’s spiritual and emotional breakdown during unrighteous upheaval or grief.

What is the narrative situation?

Bharata observes that even the temples—normally vibrant with worship—have become deserted and neglected.

Which character virtue is emphasized?

Reverence and cultural responsibility—Bharata measures the kingdom’s health by the state of its sacred spaces.