Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 53, Shloka 5

पञ्चाशत्तमः सर्गः (Sarga 53)

Rāma’s Lament, Vigil for Sītā, and Lakṣmaṇa’s Consolation

स तु संविश्य मेदिन्यां महार्हशयनोचितः।इमाः सौमित्रये रामो व्याजहार कथाः शुभाः।।।।

sa tu saṃviśya medinyāṃ mahārhaśayanocitaḥ | imāḥ saumitraye rāmo vyājahāra kathāḥ śubhāḥ ||

ମହାର୍ହ ଶୟନର ଯୋଗ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ରାମ ଭୂମିରେ ଶୋଇଲେ ଏବଂ ସୌମିତ୍ରଙ୍କୁ ଏହି ଶୁଭ ହିତକର କଥା କହିଲେ।

saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun, Masculine, Nominative, Singular
tubut/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormParticle (निपात)
saṃviśyahaving lain down
saṃviśya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootsaṃ-√viś (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त), ‘having lain down/entered (rest)’
medinyāmon the ground
medinyām:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmedinī (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Locative, Singular
mahārha-śayana-ucitaḥfit for a costly bed
mahārha-śayana-ucitaḥ:
Karta (कर्ता) (as qualifier)
TypeAdjective
Rootmahārha (प्रातिपदिक) + śayana (प्रातिपदिक) + ucita (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa compound; Masculine, Nominative, Singular; qualifying 'rāmaḥ'
imāḥthese
imāḥ:
Karma (कर्म) (as determiner)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun, Feminine, Accusative, Plural; qualifying 'kathāḥ'
saumitrayeto Saumitra (Lakshmana)
saumitraye:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootsaumitra (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Dative (4th), Singular
rāmaḥRama
rāmaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
vyājahārauttered
vyājahāra:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvi-ā-√hṛ (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd person, Singular, Parasmaipada
kathāḥwords, statements
kathāḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkathā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Plural
śubhāḥauspicious/beneficial
śubhāḥ:
Karma (कर्म) (as qualifier)
TypeAdjective
Rootśubha (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Plural; qualifying 'kathāḥ'

Rama who deserved a luxurious bed lay down on the ground and uttered these beneficial words to Lakshamana:

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa (Saumitri)
E
earth/ground (medinī)

FAQs

True dharma is not status-dependent: one who is noble accepts austerity without losing moral clarity, and then instructs others for their good.

Rāma settles on the ground for the night and begins speaking to Lakṣmaṇa, setting a reflective tone for their exile.

Humility and leadership through example—Rāma teaches by first embodying restraint.