Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 34, Shloka 6

रामदर्शनार्थं दारानयनम्

The Queens Summoned; Rama’s Leave-Taking and Dasaratha’s Collapse

Devanagari script

अयं स पुरुषव्याघ्रो द्वारि तिष्ठति ते सुतः।ब्राह्मणेभ्यो धनं दत्वा सर्वञ्चैवोपजीविनाम्।।।।

Transliteration

ayaṃ sa puruṣavyāghro dvāri tiṣṭhati te sutaḥ | brāhmaṇebhyo dhanaṃ datvā sarvaṃ caivopajīvinām ||

Translation

ଏହି ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାମ ଦ୍ୱାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ନିଜ ଉପରେ ନିର୍ଭର ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦାନରୂପେ ସମସ୍ତ ଧନ ଦେଇ ସାରିଛନ୍ତି।

Word by Word

• अयम्: this (one)
• अयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• सः: that (same)
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• पुरुष-व्याघ्रः: best of men
• पुरुष-व्याघ्रः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुरुष (प्रातिपदिक) + व्याघ्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय (‘tiger among men’)

• द्वारि: at the door
• द्वारि: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: द्वार (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; ‘at the door/entrance’

• तिष्ठति: stands/waits
• तिष्ठति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• ते: your
• ते: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन (enclitic) ‘your’

• सुतः: son
• सुतः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• ब्राह्मणेभ्यः: to brahmins
• ब्राह्मणेभ्यः: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (सम्प्रदान), बहुवचन

• धनम्: wealth
• धनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: धन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• दत्वा: having given
• दत्वा: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund) ‘having given’

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘all (wealth)’ (elliptic)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)

• एव: indeed/also
• एव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक निपात

• उपजीविनाम्: of dependents
• उपजीविनाम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: उप-जीविन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (genitive), बहुवचन; ‘of dependents’ (i.e., to dependents—genitive of relation with implied ‘for’)

Context

Your son Rama, the best of men, having given away his entire wealth in charity to brahmins and to all the dependents is waiting at the entrance.

Characters & Entities

• Rāma
• Daśaratha
• brahmins (brāhmaṇāḥ)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dāna-dharma: before undertaking hardship, Rāma fulfills social obligations by supporting brahmins and dependents.

What is the narrative situation?

A court messenger reports that Rāma has distributed his wealth and is waiting at the entrance, ready to proceed.

Which character virtue is emphasized?

Generosity and conscientious preparation, showing non-attachment to possessions.