Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 117, Shloka 18

अत्र्याश्रमगमनम् तथा अनसूयोपदेशः

Arrival at Atri’s Hermitage and Anasuya’s Counsel

Devanagari script

शिथिलां वलितां वृद्धां जरापाण्डुरमूर्धजाम्।सततं वेपमानाङ्गीं प्रवाते कदलीं यथा।। 2.117.17।।तां तु सीता महाभागामनसूयां पतिव्रताम्।अभ्यवादयदव्यग्रा स्वंनाम समुदाहरत्।।2.117.18।।

Transliteration

tāṃ tu sītā mahābhāgām anasūyāṃ pativratām |

abhyavādayad avyagrā svaṃ nāma samudāharat ||

Translation

ତାପରେ ସୀତା ଅବ୍ୟଗ୍ର ହୋଇ ମହାଭାଗା ପତିବ୍ରତା ଅନସୂୟାଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କରି, ନିଜ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲା।

Word by Word

• अभिवाद्य: having saluted
• अभिवाद्य: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-भावकृदन्त (gerund), उपसर्गः ‘अभि’ (having saluted)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• वैदेही: Vaidehi (Sita)
• वैदेही: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वैदेही (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तापसीम्: the ascetic woman
• तापसीम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तापसी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘ताम्’ इत्यस्य विशेषण (ascetic woman)

• ताम्: her/that (lady)
• ताम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अनिन्दिताम्: blameless
• अनिन्दिताम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अ + निन्दित (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘ताम्’ इत्यस्य विशेषण

• बद्धाञ्जलिपुटा: with palms joined
• बद्धाञ्जलिपुटा: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: बद्ध (प्रातिपदिक; कृदन्त) + अञ्जलि + पुट (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘बद्धः अञ्जलि-पुटः यस्याः’ (with folded hands)

• हृष्टा: delighted
• हृष्टा: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: हृष्ट (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘वैदेही’ इत्यस्य विशेषण

• पर्यपृच्छत्: asked/enquired
• पर्यपृच्छत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रच्छ् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; उपसर्गः ‘परि’

• अनामयम्: well-being/health
• अनामयम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अनामय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘well-being/health’

Context

Sita offered her obeisance to the blameless ascetic, Anasuya, folding her palms and enquired of her well-being in delight.

Characters & Entities

• Sītā
• Anasūyā

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is expressed through respectful self-introduction and proper salutation to elders and ascetics; truthfulness (satya) appears in openly stating one’s identity without pride.

What is the narrative situation?

Sītā formally greets Anasūyā, performing the culturally appropriate act of homage and announcing who she is.

Which character virtue is emphasized?

Sītā’s modesty and composure (avyagratā), and her reverence for a renowned pativratā.