Adhyaya 56

Verse 1

व्यास उवाच । नाद्याच्छूद्रस्य विप्रोन्नं मोहाद्वा यदि कामतः । स शूद्रयोनिं व्रजति यस्तु भुंक्ते त्वनापदि

ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୋହରୁ କିମ୍ବା କାମନାରୁ ମଧ୍ୟ ଶୂଦ୍ରର ଅନ୍ନ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଅନାପଦରେ ଯେ ତାହା ଖାଏ ସେ ଶୂଦ୍ରଯୋନିକୁ ଯାଏ।

Verse 2

षण्मासान्यो द्विजो भुंक्ते शूद्रस्यान्नं विगर्हितम् । जीवन्नेव भवेच्छूद्रो मृतः श्वा चाभिजायते

ଯେ ଦ୍ୱିଜ ଛଅ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୂଦ୍ରର ନିନ୍ଦିତ ଅନ୍ନ ଭୋଜନ କରେ, ସେ ଜୀବନ୍ତାବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ଶୂଦ୍ର ହୋଇଯାଏ; ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ କୁକୁର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।

Verse 3

ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्रस्य च मुनीश्वराः । यस्यान्नेनोदरस्थेन मृतस्तद्योनिमाप्नुयात्

ହେ ମୁନୀଶ୍ୱରମାନେ! ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ କିମ୍ବା ଶୂଦ୍ର—ଯାହାର ଅନ୍ନ ଉଦରରେ ଅଜୀର୍ଣ୍ଣ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିବାବେଳେ ଯେ ମରେ, ସେ ସେହି ଅନ୍ନସ୍ୱାମୀର ଯୋନିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 4

राजान्नं वर्तकान्नं च षंढान्नं चर्म्मकारिणाम् । गणान्नं गणिकान्नं च षडन्नं च विवर्जयेत्

ରାଜାଙ୍କଠାରୁ ପ୍ରାପ୍ତ ଅନ୍ନ, ବାର୍ତ୍ତକ/ଦୂତ-ସେବକଙ୍କ ଅନ୍ନ, ଷଣ୍ଢଙ୍କ ଅନ୍ନ, ଚର୍ମକାରଙ୍କ ଅନ୍ନ, ଗଣ (ପରିଚାରକ-ବର୍ଗ)ଙ୍କ ଅନ୍ନ, ଗଣିକାଙ୍କ ଅନ୍ନ ଏବଂ ‘ଷଡ଼ନ୍ନ’—ଏସବୁକୁ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 5

चक्रोपजीवि रजक तस्करध्वजिनां तथा । गांधर्वलोहकारान्नं मृतकान्नं विवर्जयेत्

ଚକ୍ରୋପଜୀବୀ (ଚକ୍ରକର୍ମରେ ଜୀବିକା କରୁଥିବା)ଙ୍କ ଅନ୍ନ, ରଜକ (ଧୋବା)ଙ୍କ ଅନ୍ନ, ଚୋର ଓ ଧ୍ୱଜଧାରୀ (ସୈନିକ)ଙ୍କ ଅନ୍ନ; ତଥା ଗାନ୍ଧର୍ବ (ଗାୟକ/ନର୍ତ୍ତକ) ଓ ଲୋହକାରଙ୍କ ଅନ୍ନ, ଏବଂ ମୃତକ-ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଅନ୍ନ—ଏସବୁ ବର୍ଜନୀୟ।

Verse 6

कुलाल चित्रकारान्नं वार्धुषेः पतितस्य च । पौनर्भवच्छत्रिकयोरभिशप्तस्य चैव हि

କୁଲାଳ (କୁମ୍ଭାର)ଙ୍କ ଅନ୍ନ, ଚିତ୍ରକାରଙ୍କ ଅନ୍ନ, ବାର୍ଧୁଷ ବଂଶର ପତିତଙ୍କ ଅନ୍ନ; ତଥା ପୌନର୍ଭବ (ପୁନର୍ବିବାହଜନ୍ୟ) ଓ ଛତ୍ରିକ (ଛତ୍ରଧାରୀ)ଙ୍କ ଅନ୍ନ, ଏବଂ ଅଭିଶପ୍ତଙ୍କ ଅନ୍ନ—ଏସବୁ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 7

सुवर्णकार शैलूष व्याध वंध्यातुरस्य च । चिकित्सकस्य चैवान्नं पुंश्चल्या दंडकस्य च

ସୁବର୍ଣ୍ଣକାର (ସୁନାର)ଙ୍କ ଅନ୍ନ, ଶୈଲୂଷ (ନଟ/ଅଭିନେତା)ଙ୍କ ଅନ୍ନ, ବ୍ୟାଧ (ଶିକାରୀ)ଙ୍କ ଅନ୍ନ, ବନ୍ଧ୍ୟା କିମ୍ବା ରୋଗଗ୍ରସ୍ତଙ୍କ ଅନ୍ନ; ଚିକିତ୍ସକଙ୍କ ଅନ୍ନ, ପୁଂଶ୍ଚଳୀ (ବ୍ୟଭିଚାରିଣୀ)ଙ୍କ ଅନ୍ନ ଏବଂ ଦଣ୍ଡକ (ଜଲ୍ଲାଦ)ଙ୍କ ଅନ୍ନ—ଏସବୁ ବର୍ଜନୀୟ।

Verse 8

स्तेन नास्तिकयोरन्नं देवतानिंदकस्य च । सोमविक्रयिणश्चान्नं श्वपाकस्य विशेषतः

ଚୋରଙ୍କ ଅନ୍ନ, ନାସ୍ତିକଙ୍କ ଅନ୍ନ, ଦେବତା-ନିନ୍ଦକଙ୍କ ଅନ୍ନ; ତଥା ସୋମ ବିକ୍ରେତାଙ୍କ ଅନ୍ନ—ଏବଂ ବିଶେଷତଃ ଶ୍ୱପାକ (ଚାଣ୍ଡାଳ)ଙ୍କ ଅନ୍ନ—ଏସବୁ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 9

भार्य्याजितस्य चैवान्नं यस्य चोपपतिर्गृहे । उत्सृष्टस्य कदर्यस्य तथैवोच्छिष्टभोजिनः

ଯେ ପୁରୁଷ ଭାର୍ଯ୍ୟାବଶ ଅଟେ ତାହାର ଅନ୍ନ, ଯାହାର ଘରେ ଉପପତି (ପରପୁରୁଷ) ରହେ ତାହାର ଅନ୍ନ; ଦାନଯୋଗ୍ୟ ବସ୍ତୁ ରୋକୁଥିବା କଦର୍ୟର ଅନ୍ନ ଏବଂ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟଭୋଜୀର ଅନ୍ନ—ଏସବୁ ବର୍ଜନୀୟ।

Verse 10

पापीयोन्नं च संघान्नं शस्त्राजीवस्य चैव हि । भीतस्य रुदितस्यान्नमवक्रुष्टं परिक्षतम्

ପାପୀର ଅନ୍ନ, ସଂଘ/ସମୂହରୁ ମିଳିଥିବା (ସାମୂହିକ) ଅନ୍ନ, ଶସ୍ତ୍ରଜୀବୀର ଅନ୍ନ; ଭୀତ କିମ୍ବା କାନ୍ଦୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିର ଅନ୍ନ, ନିନ୍ଦିତ ଅନ୍ନ ଓ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ଅନ୍ନ—ଏସବୁ ବର୍ଜନୀୟ।

Verse 11

ब्रह्मद्विषः पापरुचेः श्राद्धान्नं मृतकस्य च । वृथापाकस्य चैवान्नं शावान्नं चातुरस्य च

ବ୍ରାହ୍ମଣଦ୍ୱେଷୀର ଅନ୍ନ, ପାପରୁଚି ଥିବା ଲୋକର ଅନ୍ନ, ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଅନ୍ନ ଓ ମୃତକ-ସମ୍ବନ୍ଧୀ ଅନ୍ନ; ବ୍ୟର୍ଥ ପକାଯାଇଥିବା ଅନ୍ନ, ଶବ-ସମ୍ବନ୍ଧୀ ଅନ୍ନ ଏବଂ ଚୋରର ଅନ୍ନ—ଏସବୁ ବର୍ଜନୀୟ।

Verse 12

अप्रजानां तु नारीणां कृतघ्नस्य तथैव च । कारुकान्नं विशेषेण शस्त्रविक्रयिणस्तथा

ସନ୍ତାନହୀନ ନାରୀମାନଙ୍କର ଅନ୍ନ, କୃତଘ୍ନର ଅନ୍ନ; ବିଶେଷକରି କାରୁକ/ଶିଳ୍ପୀର ଅନ୍ନ ଏବଂ ଶସ୍ତ୍ର ବିକ୍ରେତାର ଅନ୍ନ—ଏସବୁ ଅନ୍ନ ବର୍ଜନୀୟ।

Verse 13

शौंडान्नं घांटिकान्नं च भिषजामन्नमेव च । विद्वत्प्रजननस्यान्नं परिवेत्रन्नमेव च

ମଦ୍ୟପ (ଶୌଣ୍ଡ)ର ଅନ୍ନ, ଘଣ୍ଟା ବଜାଉଥିବା ଲୋକର ଅନ୍ନ ଏବଂ ଭିଷଜ/ଚିକିତ୍ସକର ଅନ୍ନ; ଅନ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ସନ୍ତାନୋତ୍ପାଦନ କରି ଜୀବିକା କରୁଥିବା ଲୋକର ଅନ୍ନ ଏବଂ ବଡ଼ ଭାଇ ପୂର୍ବରୁ ବିବାହ କରୁଥିବା (ପରିବେତ୍ତା)ର ଅନ୍ନ—ଏସବୁ ବର୍ଜନୀୟ।

Verse 14

पुनर्भुवो विशेषेण तथैव दिधिषूपतेः । अवज्ञातं चावधूतं सरोषं विस्मयान्वितम्

ବିଶେଷତଃ ସେ ପୁନର୍ବିବାହିତା ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଏବଂ ସେହିପରି ପୁନର୍ବିବାହିତାର ପତିକୁ ମଧ୍ୟ ଅବଜ୍ଞା ଓ ଉପେକ୍ଷାରେ ତିରସ୍କାର କଲା; କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ବିସ୍ମୟଯୁକ୍ତ ହେଲା।

Verse 15

गुरोरपि न भोक्तव्यमन्नं संस्कारवर्जितम् । दुष्कृतं हि मनुष्यस्य सर्वमन्ने व्यवस्थितम्

ଗୁରୁଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଅନ୍ନ ସଂସ୍କାର-ଶୁଦ୍ଧିବିହୀନ ହୁଏ, ତେବେ ତାହା ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; କାରଣ ମନୁଷ୍ୟର ଦୁଷ୍କୃତ୍ୟ ସବୁ ପ୍ରକାରେ ଅନ୍ନରେ ହିଁ ନିହିତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 16

यो यस्यान्नं समश्नाति स तस्याश्नाति किल्बिषम् । अर्द्धका कुलं मित्रं च गोपालो वाहनापि तौ

ଯେ ଯାହାର ଅନ୍ନ ଭୋଜନ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ତାହାର ପାପ ମଧ୍ୟ ଭୋଜନ କରେ; ତାହାର ଅର୍ଧାଂଶ କୁଳ ଓ ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼େ, ଅବଶିଷ୍ଟ ଦୁଇ ଭାଗ ଗୋପାଳ ଓ ବାହନ ଭୋଗ କରନ୍ତି।

Verse 17

एते शूद्रेषु भोज्यान्ना यश्चात्मानं निवेदयेत् । कुशीलवः कुंभकश्च क्षेत्रकर्मक एव च

ଶୂଦ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯାହାଙ୍କ ଅନ୍ନ ଭୋଜ୍ୟ—ଯେ ସେବାରେ ନିଜକୁ ନିବେଦନ କରେ, କୁଶୀଳବ (ଗାୟକ/ନଟ), କୁମ୍ଭକ (କୁମ୍ଭାର), ଏବଂ କ୍ଷେତ୍ରକର୍ମକ (ଖେତମଜୁର)।

Verse 18

एते शूद्रेषु भोज्यान्ना दृष्ट्वा स्वल्पगुणं बुधैः । पायसं स्नेहपक्वं च गोरसश्चैव सक्तवः

ଶୂଦ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୋଜ୍ୟ ଅନ୍ନର ଗୁଣ ଅଳ୍ପ ବୋଲି ଦେଖି, ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଘିଅରେ ପକା ପାୟସ, ଏବଂ ଦୁଧ ଓ ସତ୍ତୁ (ମାଣ୍ଡିଆ/ମାଁଦ ପ୍ରସ୍ତୁତି)କୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି।

Verse 19

पिण्याकं चैव तैलं च शूद्राद्ग्राह्यं द्विजातिभिः । वृंताकं नालिकाशाकं कुसुंभं भस्मकं तथा

ଶୂଦ୍ରଙ୍କଠାରୁ ଦ୍ୱିଜାତିମାନେ ପିଣ୍ୟାକ ଓ ତେଲ ଗ୍ରହଣ କରିପାରନ୍ତି; ତଥା ବେଗୁନ, ନାଲିକା-ଶାକ, କୁସୁମ୍ଭ ଓ ଭସ୍ମକ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରାହ୍ୟ।

Verse 20

पलांडुं लशुनं शुक्तं निर्य्यासं चैव वर्जयेत् । छत्राकं विड्वराहं च स्विन्नं पीयूषमेव च

ପିଆଜ, ରସୁଣ, ଖଟା/କିଣ୍ୱିତ ଖାଦ୍ୟ ଓ ନିର୍ୟାସ (ରେଜିନ) ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ; ତଥା ଛତ୍ରାକ (ମଶରୁମ), ଅଶୁଦ୍ଧ ଭୋଜନୀୟ ଶୂକରମାଂସ, ଭାପରେ ସିଜା ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ଦୁଧ ଜମା ପଦାର୍ଥ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଜ୍ୟ।

Verse 21

विलयं विमुखं चैव कोरकाणि विवर्जयेत् । गृंजनं किंशुकं चैव कूष्मांडं च तथैव च

ବିଲୟ, ବିମୁଖ ଓ କୋରକାଣିକୁ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ; ତଥା ଗୃଞ୍ଜନ, କିଂଶୁକ ଓ କୂଷ୍ମାଣ୍ଡ (କୁମ୍ହଡ଼ା) ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଜ୍ୟ।

Verse 22

उदुंबरमलाबुं च जग्ध्वा पतति वै द्विजः । तथा कृसरसंयावौ पायसापूपमेव च

ଉଦୁମ୍ବର ଓ ମଲାବୁ ଖାଇଲେ ଦ୍ୱିଜ ନିଶ୍ଚୟ ପତିତ ହୁଏ; ତଥା କୃସର, ସଂଯାବ, ପାୟସ ଓ ଆପୂପ (ପୁଆ) ଭୋଜନ ମଧ୍ୟ ଦୋଷକର।

Verse 23

अनुपाकृत मांसं च देवान्नानि हवींषि च । यवागूं मातुलिगं च मत्स्यानप्यनुपाकृतान्

ଅପାକ ମାଂସ, ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ନିୟତ ଅନ୍ନ ଓ ହବିଷ୍ୟ (ଯଜ୍ଞାହୁତି), ଯବାଗୂ (କଞ୍ଜି), ମାତୁଲିଙ୍ଗ (ବିଜୋରା) ଏବଂ ଅପାକ ମାଛ ମଧ୍ୟ (ବର୍ଜ୍ୟ ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖିତ)।

Verse 24

नीपं कपित्थं प्लक्षं च प्रयत्नेन विवर्जयेत् । पिण्याकं चोद्धृतस्नेहं देवधान्यं तथैव च

ନୀପ, କପିତ୍ଥ ଓ ପ୍ଲକ୍ଷ ବୃକ୍ଷର ବ୍ୟବହାରକୁ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ; ତଥା ପିଣ୍ୟାକ (ଖଳି), ଉଦ୍ଧୃତ ସ୍ନେହ/ଚର୍ବି ଏବଂ ଦେବଧାନ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ପରିହାର କର।

Verse 25

रात्रौ च तिलसंबंधं प्रयत्नेन दधि त्यजेत् । नाश्नीयात्पयसा तक्रं नाभक्ष्यानुपयोजयेत्

ରାତିରେ ତିଳସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବସ୍ତୁକୁ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ, ଦଧି (ଦହି) ମଧ୍ୟ ବର୍ଜନ କର; ଦୁଧ ସହ ତକ୍ର (ଛାଛ) ନ ଖାଅ, ଏବଂ ଅଭକ୍ଷ୍ୟ ଖାଦ୍ୟର ବ୍ୟବହାର କରନି।

Verse 26

कृमिदुष्टं भावदुष्टं मृत्संसर्गं च वर्जयेत् । कृमिकीटावपन्नं च सुहृत्क्लेदं च नित्यशः

କୃମିଦ୍ୱାରା ଦୁଷ୍ଟ, ଅବସ୍ଥାରେ କଳୁଷିତ, ଏବଂ ମାଟି ସଂସର୍ଗରେ ଅଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିବାକୁ ବର୍ଜନ କର; ତଥା କୃମି-କୀଟାକ୍ରାନ୍ତ ଓ ଆର୍ଦ୍ରତାରେ ଭିଜିଥିବାକୁ ନିତ୍ୟ ପରିହାର କର।

Verse 27

श्वाघ्रातं च पुनः सिद्धं चंडालावेक्षितं तथा । उदक्यया च पतितैर्गवा संघ्रातमेव च

କୁକୁର ଘ୍ରାଣ କରିଥିବା, ପୁନଃ ସିଦ୍ଧ (ପୁନି ରାନ୍ଧା) କରାଯାଇଥିବା, ଚଣ୍ଡାଳ ଦ୍ୱାରା ଦୃଷ୍ଟ; ତଥା ଉଦକ୍ୟା (ରଜସ୍ୱଳା) ନାରୀ କିମ୍ବା ପତିତ ଲୋକଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶିତ, କିମ୍ବା ଗାଈ ଘ୍ରାଣ କରିଥିବା ଅନ୍ନ ମଧ୍ୟ ଅଶୁଚି ମନାଯାଏ।

Verse 28

असंगतं पर्य्युषितं पर्यस्तान्नं च नित्यशः । काककुक्कुटसंस्पृष्टं कृमिभिश्चैव संगतम्

ଅନୁପଯୁକ୍ତ, ବାସି କିମ୍ବା ପୁନଃପୁନଃ ରଖାଯାଇଥିବା ଅନ୍ନ; କାକ ଓ କୁକ୍କୁଟ ସ୍ପର୍ଶିତ, ଏବଂ କୃମିଯୁକ୍ତ—ଏପରି ଅନ୍ନକୁ ନିତ୍ୟ ବର୍ଜନ କର।

Verse 29

मनुष्यैरप्यवघ्रातं कुष्ठिना स्पृष्टमेव च । न रजस्वलया दत्तं न पुंश्चल्या सरोगया

ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଘ୍ରାଣ କରିଥିଲେ କିମ୍ବା କୁଷ୍ଠରୋଗୀ ସ୍ପର୍ଶ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ (ବସ୍ତୁ) ଗ୍ରହଣୀୟ; କିନ୍ତୁ ରଜସ୍ୱଳା ନାରୀ ଦିଆ ଦାନ ଓ ରୋଗଯୁକ୍ତ ପୁଂଶ୍ଚଳୀ/ବ୍ୟଭିଚାରିଣୀ ଦିଆ ଦାନ କେବେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

Verse 30

मलवद्वाससा वापि परवासोथ वर्जयेत् । विवत्सायाश्च गोक्षीरं मेषस्यानिर्दशस्य च

ମଳିନ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିବା ଓ ପରର ବସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିବା ବର୍ଜନୀୟ। ଏହିପରି ବଛଡ଼ା ନଥିବା ଗାଈର କ୍ଷୀର ଓ ଦଶ ଦିନ ଦୋହନ ନହୋଇଥିବା (ଅନୁମୋଦିତ ନୁହେଁ) ମେଷର କ୍ଷୀର ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଜ୍ୟ।

Verse 31

आविकं संधिनीक्षीरमपेयं मनुरब्रवीत् । बलाकं हंसदात्यूहं कलविंकं शुकं तथा

ମନୁ କହିଛନ୍ତି—ମେଷର କ୍ଷୀର ଓ ସନ୍ଧିନୀ (ନବପ୍ରସୂତା) ଗାଈର କ୍ଷୀର ପାନଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ଏହିପରି ବଲାକ, ହଂସ, ଦାତ୍ୟୂହ, କଲବିଙ୍କ ଓ ଶୁକ (ଟିଆ) ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଭକ୍ଷଣରେ ବର୍ଜ୍ୟ।

Verse 32

कुरुरं च चकोरं च जालपादं च कोकिलम् । वायसान्खंजरीटांश्च श्येनं गृध्रं तथैव च

କୁରୁର, ଚକୋର, ଜାଲପାଦ ଓ କୋକିଳ; ଏବଂ କାଉ ଓ ଖଞ୍ଜରୀଟ; ସେହିପରି ଶ୍ୟେନ (ବାଜ) ଓ ଗୃଧ୍ର (ଗିଧ) ମଧ୍ୟ (ବର୍ଜ୍ୟ ପକ୍ଷୀ) ଅଟନ୍ତି।

Verse 33

उलूकं चक्रवाकं च भासं पारावतं तथा । कपोतं टिट्टिभं चैव ग्रामकुक्कुटमेव च

ଉଲୂକ (ପେଚା), ଚକ୍ରବାକ, ଭାସ (ଚିଲ) ଓ ପାରାବତ (କବୁତର); ଏବଂ କପୋତ, ଟିଟ୍ଟିଭ ଓ ଗ୍ରାମକୁକ୍କୁଟ (ଘରୋଇ କୁକୁଡ଼ା/ମୁର୍ଗା) ମଧ୍ୟ (ବର୍ଜ୍ୟ) ଅଟନ୍ତି।

Verse 34

सिंहं व्याघ्रं च मार्जारं श्वानं सूकरमेव च । शृगालं मर्कटं चैव गर्द्दभं न च भक्षयेत्

ସିଂହ, ବ୍ୟାଘ୍ର, ବିଲେଇ, କୁକୁର, ଶୂକର, ଶୃଗାଳ, ମାଙ୍କଡ଼ ଓ ଗଧାର ମାଂସ ଭକ୍ଷଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 35

न भक्षयेत्सर्पमृगाञ्छिखिनोन्यान्वनेचरान् । जलेचरान्स्थलचरान्प्राणिनश्चेति धारणा

ସର୍ପ, ମୃଗ, ମୟୂର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବନଚର ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଭକ୍ଷଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଜଳଚର, ସ୍ଥଳଚର ଏବଂ ସାଧାରଣତଃ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଭକ୍ଷଣ ନିଷିଦ୍ଧ—ଏହି ଧାରଣା।

Verse 36

गोधा कूर्मः शशः खड्गः सल्लकश्चेति सत्तमाः । भक्ष्यान्पंचनखान्नित्यं मनुराह प्रजापतिः

ଗୋଧା, କୂର୍ମ, ଶଶ, ଖଡ୍ଗ (ଗଣ୍ଡା) ଓ ସଲ୍ଲକ (ସାହି)—ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନର! ଏମାନେ ପଞ୍ଚନଖ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଭକ୍ଷ୍ୟ; ଏହିପରି ପ୍ରଜାପତି ମନୁ କହିଛନ୍ତି।

Verse 37

मत्स्यान्सशल्कान्भुंजीत मांसं रौरवमेव च । निवेद्य देवताभ्यस्तु ब्राह्मणेभ्यश्च नान्यथा

ଶଲ୍କଯୁକ୍ତ ମାଛ ଏବଂ ରୌରବ (ମୃଗ) ମାଂସ ଭୋଜନ କରାଯାଇପାରେ; କିନ୍ତୁ ପ୍ରଥମେ ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ନିବେଦନ କରି, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।

Verse 38

मयूरं तित्तिरं चैव कपोतं च कपिंजलम् । वार्ध्रीणसं बकं भक्ष्यं मीनं हंसं पराजितम्

ମୟୂର, ତିତ୍ତିର, କପୋତ ଓ କପିଞ୍ଜଳ; ୱାର୍ଧ୍ରୀଣସ ଏବଂ ବକ—ଏମାନେ ଭକ୍ଷ୍ୟ; ମୀନ ଓ ପରାଜିତ ହଂସ ମଧ୍ୟ।

Verse 39

शफरी सिंहतुंडं च तथा पाठीनरोहितौ । मत्स्याश्चैते समुद्दिष्टा भक्षणीया द्विजोत्तमाः

ଶଫରୀ, ସିଂହତୁଣ୍ଡ ଏବଂ ପାଠୀନ ଓ ରୋହିତ—ଏହି ମାଛମାନେ ଭକ୍ଷଣଯୋଗ୍ୟ ବୋଲି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ।

Verse 40

प्रोक्षितं भक्षयेदेषां मांसं च द्विजकाम्यया । यथाविधि प्रयुक्तं च प्राणानामपि चात्यये

ଏମାନଙ୍କ ମାଂସ ପ୍ରୋକ୍ଷଣ (ପବିତ୍ରଜଳ ଛିଟା) କରି ପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ-ତୃପ୍ତିର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଭକ୍ଷଣ କରିବା ଉଚିତ; ସେଥିରେ ମଧ୍ୟ ବିଧିଅନୁସାରେ, କେବଳ ପ୍ରାଣସଙ୍କଟେ।

Verse 41

भक्षयेन्नैव मांसानि शेषभोजी न लिप्यते । औषधार्थमशक्तो वा नियोगाद्यज्ञकारणात्

ମାଂସ କେବେ ଭକ୍ଷଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। କିନ୍ତୁ ଯେ କେବଳ ଶେଷ (ପ୍ରସାଦ/ଅବଶିଷ୍ଟ) ଭୋଜନ କରେ ସେ ଲିପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ; ତଥା ଔଷଧାର୍ଥେ ବିବଶ ବ୍ୟକ୍ତି, କିମ୍ବା ଯଜ୍ଞକାରଣରେ ଶାସ୍ତ୍ରନିୟୋଗରୁ।

Verse 42

आमंत्रितश्च यः श्राद्धे दैवे वा मांसमुत्सृजेत् । यावंति पशुरोमाणि तावन्नरकमृच्छति

ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ କିମ୍ବା ଦେବକାର୍ଯ୍ୟରେ ଆମନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇ ଯେ ମାଂସକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ପଶୁର ଯେତେ ରୋମ ଅଛି ସେତେ (ବର୍ଷ) ନରକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 43

अदेयं वाप्यपेयं वा तथैवास्पृश्यमेव वा । द्विजातीनामनालोक्यं नित्यं मद्यमिति स्थितिः

ମଦ୍ୟ ଦ୍ୱିଜାତିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସଦା ଅଦେୟ, ଅପେୟ ଓ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ; ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ନିତ୍ୟ ଅନାଲୋକ୍ୟ (ଦେଖିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଅଯୋଗ୍ୟ)—ଏହି ହେଉଛି ସ୍ଥାପିତ ନିୟମ।

Verse 44

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन मद्यं नित्यं विवर्जयेत् । पीत्वा पतति कर्म्मभ्यस्त्वसंभाष्यो भवेद्द्विजः

ଏହେତୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟତ୍ନରେ ନିତ୍ୟ ମଦ୍ୟକୁ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ। ତାହା ପିଇଲେ ଦ୍ୱିଜ ନିୟତ କର୍ମରୁ ପତିତ ହୋଇ ସମ୍ଭାଷଣଯୋଗ୍ୟ ରହେନାହିଁ।

Verse 45

भक्षयित्वाप्यभक्ष्याणि पीत्वाऽपेयान्यपि द्विजः । नाधिकारी भवेत्तावद्यावत्तन्न जहात्यधः

ଦ୍ୱିଜ ଯଦି ଅଭକ୍ଷ୍ୟ ଭକ୍ଷଣ କରେ ଓ ଅପେୟ ପାନ କରେ, ତଥାପି ସେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେହି ପାପାଚରଣ ତ୍ୟାଗ କରେନାହିଁ ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧର୍ମାଧିକାରୀ ହୁଏନାହିଁ।

Verse 46

तस्मात्परिहरेन्नित्यमभक्ष्याणि प्रयत्नतः । अपेयानि च विप्रो वै तथा चेद्याति रौरवम्

ଏହେତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିତ୍ୟ ପ୍ରୟତ୍ନପୂର୍ବକ ଅଭକ୍ଷ୍ୟ ଓ ଅପେୟକୁ ପରିହାର କରୁ; ନହେଲେ ସେ ରୌରବ ନରକକୁ ଯାଏ।

Verse 56

इति श्रीपाद्मे महापुराणे स्वर्गखंडे भक्ष्याभक्ष्यनियमो । नाम षट्पंचाशत्तमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମ ମହାପୁରାଣର ସ୍ୱର୍ଗଖଣ୍ଡରେ ‘ଭକ୍ଷ୍ୟାଭକ୍ଷ୍ୟନିୟମ’ ନାମ ଛପନତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।