Adhyaya 54

Verse 1

श्रीभगवानुवाच । अद्रोहकस्य चाख्यातो महिमा लोकदुःसहः । एकतल्पगतां वामां क्षांत्वा सर्वजितोऽभवत्

ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ—ଅଦ୍ରୋହୀର ମହିମା ପ୍ରକାଶିତ; ତାହାକୁ ସମକକ୍ଷ ହେବା ଲୋକ ପାଇଁ ଦୁଷ୍ସହ। ଏକେ ଶୟ୍ୟାରେ ଆସିଥିବା ପ୍ରିୟାକୁ କ୍ଷମା କରି ସେ ସର୍ବଜୟୀ ହେଲା।

Verse 2

ज्ञानिनामपिदुःसाध्यं मुनीनां ब्रह्मचारिणां । सुरासुरमनुष्याणां विषमं तत्समं गतः

ଏହା ଜ୍ଞାନୀ, ମୁନି ଓ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍ସାଧ୍ୟ। ଦେବ-ଅସୁର-ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଯାହା ବିଷମ, ସମତ୍ୱପ୍ରାପ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସେହି ସମ ହୋଇଯାଏ।

Verse 3

स्वभावाद्विषमं कामं जेतुं कः पुरुषः क्षमः । अद्रोहकमृते विप्र स एव भवजित्पुमान्

ସ୍ୱଭାବତଃ ବିଷମ ଓ କ୍ଲେଶକର କାମକୁ କିଏ ଜିତିପାରିବ? ହେ ବିପ୍ର, ଅଦ୍ରୋହୀ ବ୍ୟତୀତ କେହି ନୁହେଁ; ସେହି ପୁରୁଷ ହିଁ ସତ୍ୟରେ ଭବଜୟୀ।

Verse 4

संत्यज्य देवराज्यं च लब्ध्वाहं तु पुरा यथा । तमुवाच ततो देवी पापं तं मुनिशापजम्

“ଯେପରି ମୁଁ ପୂର୍ବେ ଦେବରାଜ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି (ଲକ୍ଷ୍ୟ) ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲି,” ତାପରେ ଦେବୀ ତାହାକୁ କହିଲେ—ମୁନିଶାପରୁ ପାପୀ ହୋଇଥିବା ସେହି ଲୋକକୁ।

Verse 5

विदितं सर्वलोके च त्रैलोक्ये सचराचरे । द्विज उवाच । कथं च देवदेवस्य अहल्याहरणं प्रभो

ଏହା ସମସ୍ତ ଲୋକରେ, ତ୍ରିଲୋକରେ—ଚରାଚର ସହିତ—ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଦ୍ୱିଜ କହିଲେ—ହେ ପ୍ରଭୋ, ଦେବଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅହଲ୍ୟାହରଣ କିପରି ଘଟିଲା?

Verse 6

भगांकत्वं च संप्राप सहस्राक्षः सुराधिपः । न गां कोपि भगांकत्वं संप्राप्तस्सुरराट्कथम्

ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଇନ୍ଦ୍ର, ସୁରାଧିପ, ଭଗାଙ୍କତ୍ୱ (ୟୋନି-ଚିହ୍ନିତ ଅବସ୍ଥା) ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। କିନ୍ତୁ ହେ ସୁରରାଟ୍, କୌଣସି ଗାଈ ଏମିତି ଭଗାଙ୍କତ୍ୱ କାହିଁକି ପାଉନାହିଁ?

Verse 7

दुःश्रुतं सुरवैकल्यं श्रोतुमिच्छामि तत्वतः । श्रीभगवानुवाच । पुरा स्वांतोद्भवां कन्यां लोकेशश्च महामनाः

ଦେବମାନଙ୍କ ବୈକଳ୍ୟ କିପରି ହେଲା, ସେ ଦୁଃଖଦ ଶ୍ରୁତିକୁ ମୁଁ ତତ୍ତ୍ୱତଃ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି। ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ—ପୂର୍ବେ ମହାମନା ଲୋକେଶ ନିଜ ହୃଦୟରୁ ଉଦ୍ଭବିତ ଏକ କନ୍ୟାକୁ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ।

Verse 8

गौतमाय ददौ धाता लोकपालाग्रतो मुदा । ततस्तु लोकपालानां मन्मथाविष्टचेतसाम्

ଧାତା (ସ୍ରଷ୍ଟା) ଲୋକପାଳମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ଗୌତମଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ। ତାପରେ ଲୋକପାଳମାନଙ୍କ ଚିତ୍ତ ମନ୍ମଥରେ ଆବିଷ୍ଟ ହେଲା।

Verse 9

शचीपतेस्तु संमोहो हृदि शल्य इव स्थितः । लोकपालानतिक्रम्य सुवेषा वरवर्णिनी

କିନ୍ତୁ ଶଚୀପତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମୋହ ତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ କଣ୍ଟକ ପରି ଅଟକି ରହିଲା। ଲୋକପାଳମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ସୁବେଷା ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟବତୀ ସେ ଆଗକୁ ଗଲେ।

Verse 10

द्विजाय रत्नभूतैषा दत्ता किंवा करोम्यहम् । इति संचिंत्य तस्यास्तु वर्तमाने च यौवने

“ଏହି ରତ୍ନସମ କନ୍ୟା ତ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ଦତ୍ତ ହୋଇଗଲା—ତେବେ ମୁଁ କ’ଣ କରିବି?” ଏମିତି ଚିନ୍ତା କରି, ତାହାର ଯୌବନ ଥିବାବେଳେ ସେ ପୁନଃପୁନଃ ବିଚାର କଲା।

Verse 11

पुनश्च मायया दृष्टं रूपं तस्यास्सुशोभनम् । पुनश्चिन्तयमानोऽसौ गौतमाध्यासनं गतः

ପୁନର୍ବାର ମାୟାବଶେ ସେ ତାହାର ଅତିଶୟ ଶୋଭନ ରୂପ ଦେଖିଲା; ଏବଂ ପୁନଃ ଚିନ୍ତାରେ ମଗ୍ନ ହୋଇ ଗୌତମ ମୁନିଙ୍କ ଆସନସ୍ଥାନକୁ ଗଲା।

Verse 12

पश्चात्तु तस्य गमनाद्यद्वृत्तं तच्छृणुष्व मे । एकदा गौतमः स्नातुं गतोऽसौ पुष्करं प्रति

ତାହାର ଗମନ ପରେ ଯାହା ଘଟିଲା, ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ। ଏକଦା ଗୌତମ ମୁନି ସ୍ନାନାର୍ଥେ ପୁଷ୍କରକୁ ଗଲେ।

Verse 13

साध्वी च गृहशौचे च गृहवस्तुनि तत्परा । प्रवृत्ता देववास्तूनां बलिकर्तुं च तत्परा

ସେ ଜଣେ ସାଧ୍ବୀ ଗୃହିଣୀ; ଗୃହଶୌଚ ଓ ଗୃହକାର୍ଯ୍ୟରେ ନିତ୍ୟ ତତ୍ପର ଥିଲା; ଏବଂ ଗୃହବାସ୍ତୁ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ବଲି-ନିବେଦନ କରିବାରେ ମଧ୍ୟ ସଦା ପ୍ରବୃତ୍ତ ଥିଲା।

Verse 14

इंधनं वह्निकार्यं च नित्यकर्मानुसंचयम् । एतस्मिन्नंतरे शक्रो मुनेस्तस्य महात्मनः

ସେ ଇନ୍ଧନ ସଂଗ୍ରହ କଲା, ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କଲା ଏବଂ ନିତ୍ୟକର୍ମର ଅନୁସରଣ ଅବିରତ ରଖିଲା। ଏହି ମଧ୍ୟବେଳେ ସେହି ମହାତ୍ମ ମୁନିଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହେଲା।

Verse 15

रूपमास्थाय गात्रेण प्रविवेशोटजं मुदा । पतिव्रता पतिं दृष्ट्वा श्रद्धया परया सती

ନିଜ ଦେହରେ ରୂପ ଧାରଣ କରି ସେ ଆନନ୍ଦରେ କୁଟୀରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା। ପତିଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ପତିବ୍ରତା ସତୀ ପରମ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲା।

Verse 16

देवस्थाने च वस्तूनां संचयं कर्तुमुद्यता । ततस्तामब्रवीदार्तो मुनिवेषधरो हरिः

ଦେବସ୍ଥାନରେ ଥିବା ବସ୍ତୁମାନଙ୍କୁ ସଂଗ୍ରହ କରିବାକୁ ସେ ଉଦ୍ୟତ ହେଲା। ସେତେବେଳେ ମୁନିବେଶଧାରୀ ହରି ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ତାକୁ କହିଲେ।

Verse 17

प्रद्युम्नवशगो वामे देहि मे चुंबनादिकम् । एतस्मिन्नंतरे सा च त्रपायुक्ताऽब्रवीद्वचः

ସେ କହିଲେ—“ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ମୁଁ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନର ବଶରେ ଅଛି; ମୋତେ ଚୁମ୍ବନ ଆଦି ଦିଅ।” ଏହି ମଧ୍ୟରେ ସେ ଲଜ୍ଜାୟୁକ୍ତ ହୋଇ ଏହି କଥା କହିଲା।

Verse 18

देवकार्यादिकं त्यक्त्वा वक्तुं नार्हसि मे प्रभो । सर्वं जानासि धर्मज्ञ पुण्यानां निश्चयं मुने

ହେ ପ୍ରଭୋ, ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ ଆଦିକୁ ଛାଡ଼ି ମୋତେ ଏପରି କହିବା ଆପଣଙ୍କୁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ ମୁନି, ଆପଣ ସବୁ ଜାଣନ୍ତି—ପୁଣ୍ୟକର୍ମର ନିଶ୍ଚୟ ମଧ୍ୟ।

Verse 19

अयमर्थो हि वेलायामधुनैव न युज्यते । ततस्तां चारुसर्वांगीं दृष्ट्वा मन्मथपीडितः

ସେ କହିଲା—“ଏହି କଥା ଏଇ ସମୟରେ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।” ପରେ ସେଇ ସୁନ୍ଦର ସର୍ବାଙ୍ଗୀକୁ ଦେଖି ସେ ମନ୍ମଥର ପୀଡାରେ ପଡ଼ିଲା।

Verse 20

अलं प्रियेन वक्तव्यं हृच्छयो मे प्रजायते । कर्तव्यं चाप्यकर्तव्यं पत्युर्वचनसंमतम्

ଆଉ ମଧୁର କଥା ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ; ମୋ ହୃଦୟ ଆଶଙ୍କାରେ ଆବୃତ। ପତିଙ୍କ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ କ’ଣ କରିବା ଓ କ’ଣ ନ କରିବା—ମୋତେ କୁହ।

Verse 21

करोति सततं या च सा च नारी पतिव्रता । लंघयेद्या च तस्याज्ञां सुरते च विशेषतः

ଯେ ନାରୀ ସଦା ପତିଙ୍କ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଆଚରଣ କରେ, ସେଇ ‘ପତିବ୍ରତା’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଯେ ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଲଂଘନ କରେ—ବିଶେଷତଃ ସୁରତ ବିଷୟରେ—ସେ ତେଣୁ ଗଣ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 22

पुण्यं तस्या भवेन्नष्टं दुर्गतिं चाधिगच्छति । साब्रवीद्देववस्तूनि संति देवार्थतो मुने

ତାହାର ପୁଣ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହେବ ଏବଂ ସେ ଦୁର୍ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ। ସେ କହିଲା—“ହେ ମୁନେ, ଏଗୁଡ଼ିକ ଦେବବସ୍ତୁ; ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ହିଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ।”

Verse 23

नित्यकर्माणि चान्यानि किं वा तेषु विपर्ययः । स चोवाच सतीं तत्र देह्यालिगादिकं मम

“ଅନ୍ୟ ନିତ୍ୟକର୍ମଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ? ସେଗୁଡ଼ିକରେ କେଉଁ ବିପର୍ୟୟ ଅଛି?” ତାପରେ ସେଠାରେ ସେ ସତୀଙ୍କୁ କହିଲେ—“ମୋର ଲିଙ୍ଗ ଓ ଆଲିଙ୍ଗ ଆଦି ଚିହ୍ନମାନେ ମୋତେ ଦିଅ।”

Verse 24

मनसा भयमुत्सृज्य मया दत्तानि तानि च । इत्युक्त्वा तां परिष्वज्य कृतस्तेन मनोरथः

ସେ ମନରୁ ଭୟ ତ୍ୟାଗ କରି—“ସେଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ମୋର ଦତ୍ତ” ବୋଲି କହି, ତାକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲା; ତାହାଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ମନୋରଥ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।

Verse 25

एतस्मिन्नंतरे विप्र मुनेर्हृद्या सकल्मषम् । ततो ध्यानं समारभ्याजानाद्वृत्तं शचीपतेः

ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ହେ ବିପ୍ର, ମୁନିଙ୍କ ହୃଦୟ ସମସ୍ତ କଲ୍ମଷରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲା। ପରେ ଧ୍ୟାନ ଆରମ୍ଭ କରି ସେ ଶଚୀପତି (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଜାଣିଲେ।

Verse 26

तूर्णमेव द्वारदेशे गत्वा च समुपस्थितः । शक्रो मुनिं तु संलक्ष्य चौतुदेहं विवेश ह

ସେ ତୁରନ୍ତ ଦ୍ୱାରଦେଶକୁ ଯାଇ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା। ତାପରେ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖି ନିଜ ସୂକ୍ଷ୍ମ (ଅଦୃଶ୍ୟ) ଦେହରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 27

गच्छतः पृषदंशस्य पद्धतौ प्रचचाल ह । मुनिस्तत्रावदत्तं वै कस्त्वं मार्जाररूपधृत्

ପୃଷଦଂଶ ମାର୍ଗରେ ଚାଲୁଥିବାବେଳେ ପଥ କମ୍ପିତ ହେଲା। ତେବେ ମୁନି କହିଲେ—“ବିଲେଇର ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ତୁମେ କିଏ?”

Verse 28

भयात्तस्य मुनेरग्रे शक्रः प्रांजलिराश्रितः । मघवंतं पुरो दृष्ट्वा चुकोप मुनिपुंगवः

ଭୟରେ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ସେହି ମୁନିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ହାତ ଯୋଡ଼ି ଶରଣ ନେଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। କିନ୍ତୁ ସମ୍ମୁଖରେ ମଘବାନ୍ (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କୁ ଦେଖି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।

Verse 29

यत्त्वया चेदृशं कर्म भगार्थं छलसाहसम् । कृतं तस्मात्तवांगेषु सहस्रभगमुत्तमम्

ତୁମେ ଯୋନିର ହେତୁରେ ଏପରି ଛଳପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସାହସିକ କର୍ମ କରିଛ; ତେଣୁ ତୁମ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକରେ ସହସ୍ର ଯୋନିର ଉତ୍ତମ ଚିହ୍ନ ପ୍ରକଟ ହେବ।

Verse 30

भवत्विह तु पापिष्ठ लिंगं ते निपतिष्यति । गच्छ मे पुरतो मूढ सुरस्थानं दिवौकसः

ଏଠାରେ ଏମିତି ହେଉ, ହେ ମହାପାପୀ—ତୋର ଲିଙ୍ଗ ପତିତ ହେବ। ହେ ମୂଢ, ମୋର ଆଗରେ ଯା; ଦେବମାନଙ୍କ ଧାମ ଦିବ୍ୟଲୋକକୁ ଯା।

Verse 31

पश्यंति मुनिशार्दूला नराः सिद्धास्सहोरगाः । एवमुक्त्वा मुनिश्रेष्ठो रुदंतीं तां पतिव्रताम्

ବ୍ୟାଘ୍ରସମ ମୁନିମାନେ, ନରମାନେ, ସିଦ୍ଧମାନେ ଓ ନାଗମାନଙ୍କ ସହ ସମସ୍ତେ ଦେଖୁଥିଲେ। ଏପରି କହି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୁଦନ୍ତୀ ସେହି ପତିବ୍ରତାକୁ (ପୁନଃ) ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

Verse 32

पप्रच्छ किमिदानीं ते कर्म दारुणमागतम् । इत्युक्ता वेपमाना सा भीता पतिमुवाच ह

ସେ ପଚାରିଲେ—“ଏବେ ତୋ ପାଖକୁ କେଉଁ ଭୟଙ୍କର ଫଳ ଆସିପହଞ୍ଚିଲା?” ଏପରି କୁହାଯାଉଥିବାବେଳେ ସେ ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହୋଇ ପତିଙ୍କୁ କହିଲା।

Verse 33

अज्ञानाद्यत्कृतं कर्म क्षंतुमर्हसि वै प्रभो । मुनिरुवाच । परेणाभिगतासि त्वममेध्या पापचारिणी

ସେ କହିଲା—“ପ୍ରଭୋ, ଅଜ୍ଞାନରୁ ଯେ କର୍ମ ହୋଇଛି, ତାହା କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ।” ମୁନି କହିଲେ—“ପରପୁରୁଷ ଦ୍ୱାରା ତୁ ଦୂଷିତ ହୋଇଛୁ; ତୁ ଅଶୁଚି ଓ ପାପାଚାରିଣୀ।”

Verse 34

अस्थिचर्मसमाविष्टा निर्मांसा नखवर्जिता । चिरं स्थास्यसि चैकापि त्वां पश्यंतु जनाः स्त्रियः

ଅସ୍ଥି ଓ ଚର୍ମରେ ମାତ୍ର ଆବୃତ, ମାଂସହୀନ ଓ ନଖବର୍ଜିତ ହୋଇ, ତୁ ଦୀର୍ଘକାଳ ଏକା ଦାଁଡି ରହିବୁ—ଯେପରି ଲୋକର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ତୋତେ ଦେଖି ବୋଧ ପାଆନ୍ତୁ।

Verse 35

दुःखिता तमुवाचेदं शापस्यांतो विधीयताम् । इत्युक्ते करुणाविष्टो मन्युनापि परिप्लुतः

ଦୁଃଖରେ ଆକୁଳ ହୋଇ ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲା— “ଏହି ଶାପର ଅନ୍ତ ବିଧାନ କରାଯାଉ।” ଏମିତି କହିବା ସହ ସେ କରୁଣାରେ ଆବିଷ୍ଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧରେ ପରିପ୍ଲୁତ ହୋଇ (ଉତ୍ତର ଦେଲେ)।

Verse 36

जगाद गौतमो वाक्यं रामो दाशरथिर्यदा । वनमभ्यागतो विष्णुः सीतालक्ष्मणसंयुतः

ଗୌତମ ଏହି ବାକ୍ୟ ସେତେବେଳେ କହିଲେ, ଯେତେବେଳେ ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାମ—ସ୍ୱୟଂ ବିଷ୍ଣୁ—ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ବନକୁ ଆସିଥିଲେ।

Verse 37

दृष्ट्वा त्वां दुःखितां शुष्कां निर्देहां पथिसंस्थितां । गदिष्यति च वै रामो वसिष्ठस्याग्रतो हसन्

ତୁମକୁ ଦୁଃଖିତା, ଶୁଷ୍କା, ଦେହହୀନା ପରି, ପଥଧାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଦେଖି ରାମ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ହସିହସି ନିଶ୍ଚୟ କହିବେ।

Verse 38

किमियं शुष्करूपा च प्रतिमास्थिमयी शवा । न दृष्टं मे पुरा ब्रह्मन्रूपं लोकविपर्ययम्

ଏହା କ’ଣ—ଶୁଷ୍କ ରୂପା, ଅସ୍ଥିମୟ ପ୍ରତିମା ପରି ଏକ ଶବ? ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏପରି ରୂପ ମୁଁ ପୂର୍ବେ କେବେ ଦେଖିନାହିଁ; ଏହା ଲୋକ-ବ୍ୟବସ୍ଥାର ବିପର୍ୟୟ।

Verse 39

ततो रामं महाभागं विष्णुं मानुषविग्रहम् । यद्वृत्तमासीत्पूर्वं तद्वसिष्ठः कथयिष्यति

ତାପରେ ସେମାନେ ମହାଭାଗ ରାମଙ୍କୁ—ମାନବ ଦେହରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ—ସମୀପ କଲେ। ପୂର୍ବରୁ ଯାହା ଘଟିଥିଲା, ତାହା ବସିଷ୍ଠ କଥାଇବେ।

Verse 40

वसिष्ठवचनं श्रुत्वा रामो वक्ष्यति धर्मवित् । अस्या दोषो न चैवास्ति दोषोयं पाकशासने

ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ଧର୍ମଜ୍ଞ ରାମ କହିଲେ—“ଏହାର କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ; ଏହି ଦୋଷ ପାକଶାସନ (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କର।”

Verse 41

एवमुक्ते तु रामेण त्यक्त्वा रूपं जुगुप्सितं । दिव्यं रूपं समास्थाय मद्गृहं चागमिष्यसि

ରାମ ଏପରି କହିଲେ ତୁମେ ଘୃଣିତ ରୂପ ତ୍ୟାଗ କରିବ; ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରି ମୋ ଗୃହକୁ (ଧାମକୁ) ମଧ୍ୟ ଆସିବ।

Verse 42

शप्त्वा तु गौतमस्तां हि तपस्तप्तुं गतो वनम् । ततोत्यंतं शुष्करूपा तथैव पथि संस्थिता

ତାକୁ ଶାପ ଦେଇ ଗୌତମ ତପ କରିବାକୁ ବନକୁ ଗଲେ। ତାପରେ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୁଷ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରି ସେହି ପଥରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲା।

Verse 43

रामस्य वचनादेव गौतमं पुनरागता । गौतमोपि तया सार्द्धमद्यैवं दिवि तिष्ठति

ରାମଙ୍କ ବଚନମାତ୍ରରେ ସେ ପୁନର୍ବାର ଗୌତମଙ୍କ ପାଖକୁ ଫେରିଆସିଲା। ଗୌତମ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସହ ଆଜି ଏଭଳି ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସୁଛନ୍ତି।

Verse 44

इंद्रोपि त्रपयायुक्तः स्थितश्चांतर्जले चिरम् । स्थित्वा चांतर्जले देवीमस्तौदिंद्राक्षिसंज्ञिताम्

ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଲଜ୍ଜାରେ ଆବୃତ ହୋଇ ଦୀର୍ଘକାଳ ଜଳମଧ୍ୟରେ ରହିଲେ। ଏବଂ ଜଳମଧ୍ୟରେ ଥାଇ ‘ଇନ୍ଦ୍ରାକ୍ଷୀ’ ନାମକ ଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 45

सुप्रसन्ना ततो देवी स्तोत्रेण परितोषिता । गत्वोवाच ततः सा च वरोस्मत्तो विगृह्यताम्

ତେବେ ସ୍ତୋତ୍ରରେ ପରିତୁଷ୍ଟ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ଦେବୀ ସେଠାକୁ ଯାଇ କହିଲେ— “ମୋଠାରୁ ଗୋଟିଏ ବର ଚୟନ କର; ମୋର ବର ଗ୍ରହଣ କର।”

Verse 46

ततो देवीमुवाचेदं शक्रः परपुरंजयः । त्वत्प्रसादाच्च मे देवि वैरूप्यं मुनिशापजम्

ତେବେ ପରପୁରଞ୍ଜୟ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଦେବୀଙ୍କୁ କହିଲେ— “ହେ ଦେବି, ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ମୁନିଶାପଜ ମୋର ଏହି ବିକୃତି ଦୂର ହେଉ।”

Verse 48

किंतु बुद्धिं सृजाम्यद्य येन लोकैर्न लक्ष्यते

କିନ୍ତୁ ଆଜି ମୁଁ ଏମିତି ଏକ ଯୁକ୍ତି ଗଢ଼ିବି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଲୋକେ ତାହା ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିବେ ନାହିଁ।

Verse 49

योनिमध्यगतं दृष्टि सहस्रं ते भविष्यति । सहस्राक्ष इति ख्यातस्सुरराज्यं करिष्यसि

ତୋ ଦେହର ସର୍ବତ୍ର ଦୃଷ୍ଟିରୂପ ସହସ୍ର ଚକ୍ଷୁ ହେବ। ‘ସହସ୍ରାକ୍ଷ’ ନାମେ ଖ୍ୟାତ ହୋଇ ତୁ ଦେବରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରିବୁ।

Verse 50

मेषांडं तव शिश्नं च भविष्यति च मद्वरात् । इत्युक्त्वा सा जगन्माता तत्रैवांतरधीयत

ମୋର ବରଦାନରେ ତୋର ଶିଶ୍ନ ମେଷର ଅଣ୍ଡ ସଦୃଶ ହେବ। ଏହିପରି କହି ଜଗନ୍ମାତା ସେଠାରେଇ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ।

Verse 51

शक्रो देववरैः पूज्यो ह्यद्यापि दिवि वर्तते । इंद्रस्यैतादृशी कामादवस्था द्विजसत्तम

ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୋଇ ଆଜି ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସୁଛନ୍ତି। ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, କାମ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଏପରି ଅବସ୍ଥାକୁ ଆଣିଥିଲା।

Verse 54

इति श्रीपाद्मपुराणे प्रथमे सृष्टिखंडे अहल्याहरणंनाम चतुष्पंचाशत्तमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ପ୍ରଥମ ସୃଷ୍ଟିଖଣ୍ଡରେ ‘ଅହଲ୍ୟାହରଣ’ ନାମକ ଚଉଵନତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।