Adhyaya 36

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो देवाः प्रयातास्ते विमानैर्बहुभिस्तदा । रामोप्यनुजगामाशु कुंभयोनेस्तपोवनम्

ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ତେବେ ସେହି ଦେବମାନେ ସେ ସମୟରେ ଅନେକ ବିମାନରେ ପ୍ରୟାଣ କଲେ; ରାମ ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ର କୁମ୍ଭଯୋନି (ଅଗସ୍ତ୍ୟ)ଙ୍କ ତପୋବନକୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।

Verse 2

उक्तं भगवता तेन भूयोप्यागमनं क्रियाः । पूर्वमेव सभायां च यो मां द्रष्टुं समागतः

ସେଇ ଭଗବାନ ପୁନର୍ବାର ଆଗମନର ବିଧି ଓ କ୍ରିୟାମାନ କହିଲେ। ଏବଂ ଯେ ଆଗରୁ ହିଁ ସଭାକୁ ମୋତେ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଥିଲା—

Verse 3

तदहं देवतादेशात्तत्कार्यार्थे महामुनिं । पश्यामि तं मुनिं गत्वा देवदानवपूजितम्

ଏହେତୁ ଦେବମାନଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଓ ସେଇ କାର୍ଯ୍ୟସାଧନ ପାଇଁ ମୁଁ ମହାମୁନିଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଗଲି। ଯାଇ ମୁଁ ସେଇ ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖିଲି, ଯାହାଙ୍କୁ ଦେବ ଓ ଦାନବ ଉଭୟ ପୂଜନ୍ତି।

Verse 4

उपदेशं च मे तुष्टः स्वयं दास्यति सत्तमः । दुःखी येन पुनर्मर्त्ये न भवामि कदाचन

ମୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସତ୍ପୁରୁଷ ସ୍ୱୟଂ ମୋତେ ଉପଦେଶ ଦେବେ; ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୁଁ ମର୍ତ୍ୟଲୋକରେ ପୁଣି କେବେ ଦୁଃଖୀ ହେବି ନାହିଁ।

Verse 5

पिता दशरथो मह्यं कौसल्या जननी तथा । सूर्यवंशे समुत्पन्नस्तथाप्येवं सुदुःखितः

ମୋର ପିତା ଦଶରଥ, ଜନନୀ କୌସଲ୍ୟା ମଧ୍ୟ; ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶରେ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଏଭଳି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ।

Verse 6

राज्यकाले वने वासो भार्यया चानुजेन च । हरणं चापि भार्याया रावणेन कृतं मम

ରାଜ୍ୟକାଳରେ ମୁଁ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ଅନୁଜ ସହିତ ବନବାସ କଲି; ଏବଂ ରାବଣ ମୋ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ଅପହରଣ କଲା।

Verse 7

असहायेन तु मया तीर्त्वा सागरमुत्तमम् । रुद्ध्वा तु तां पुरीं सर्वां कृत्वा तस्य कुलक्षयम्

ସହାୟ ବିନା ମୁଁ ସେ ଉତ୍ତମ ସାଗର ଅତିକ୍ରମ କରି, ସମଗ୍ର ନଗରୀକୁ ଘେରି, ତାହାର କୁଳକ୍ଷୟ କରିଦେଲି।

Verse 8

दृष्टा सीता मया त्यक्ता देवानां तु पुरस्तदा । शुद्धां तां मां तथोचुस्ते मया सीता तथा गृहम्

ଦେବତାମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସୀତା ଶୁଦ୍ଧା ବୋଲି ଦେଖାଗଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କଲି; ତେବେ ସେମାନେ କହିଲେ—‘ସେ ଶୁଦ୍ଧା।’ ଏଭଳି ମୁଁ ସୀତାକୁ ଓ ଗୃହକୁ ମଧ୍ୟ ପରିତ୍ୟାଗ କଲି।

Verse 9

समानीता प्रीतिमता लोकवाक्याद्विसर्जिता । वने वसति सा देवी पुरे चाहं वसामि वै

ପ୍ରିୟଜନ ଦ୍ୱାରା ପୁନଃ ଆଣାଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଲୋକକଥାର କାରଣରୁ ସେ ପୁନର୍ବାର ପରିତ୍ୟକ୍ତା ହେଲା। ସେ ଦେବୀ ବନରେ ବସନ୍ତି, ଆଉ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ନଗରରେ ବସୁଛି।

Verse 10

जातोहमुत्तमे वंशे उत्तमोहं धनुष्मताम् । उत्तमं दुःखमापन्नो हृदयं नैव भिद्यते

ମୁଁ ଉତ୍ତମ ବଂଶରେ ଜନ୍ମିଛି; ଧନୁର୍ଧରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ତଥାପି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ ମୋ ହୃଦୟ କେବେ ଭାଙ୍ଗେ ନାହିଁ।

Verse 11

वज्रसारस्य सारेण धात्राहं निर्मितो ध्रुवम् । इदानीं ब्राह्मणादेशाद्भ्रमामि धरणीतले

ନିଶ୍ଚୟ ଧାତା ମୋତେ ବଜ୍ରସାରର ସାର ଦ୍ୱାରା ଗଢ଼ିଛନ୍ତି। ଏବେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଆଦେଶରୁ ମୁଁ ଧରଣୀତଳରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଛି।

Verse 12

तपः स्थितस्तु शूद्रोसौ मया पापो निपातितः । देववाक्यात्तु मे भूयः प्राणो मे हृदि संस्थितः

ତପସ୍ୟାରେ ନିମଗ୍ନ ସେଇ ଶୂଦ୍ରକୁ ମୁଁ ପାପୀ ଭାବି ନିପାତିତ କରିଥିଲି। କିନ୍ତୁ ଦେବବାକ୍ୟରୁ ମୋ ପ୍ରାଣ ପୁନଃ ଫେରି ଏବେ ମୋ ହୃଦୟରେ ସ୍ଥିତ ଅଛି।

Verse 13

पश्यामि तं मुनिं वंद्यं जगतोस्य हिते रतम् । दृष्टेन मे तथा दुःखं नाशमेष्यति सत्वरम्

ମୁଁ ସେଇ ବନ୍ଦନୀୟ ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖୁଛି, ଯିଏ ଏହି ଜଗତର ହିତରେ ରତ। ତାଙ୍କ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ମୋ ଦୁଃଖ ଶୀଘ୍ର ନାଶ ପାଇବ।

Verse 14

उदयेन सहस्रांशोर्हिमं यद्वद्विलीयते । तद्वन्मे दुःखसंप्राप्तिः सर्वथा नाशमेष्यति

ସହସ୍ରକିରଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲେ ଯେପରି ହିମ ଗଳିଯାଏ, ସେପରି ମୋର ଦୁଃଖାନୁଭବ ମଧ୍ୟ ସର୍ବଥା ନଶିଯିବ।

Verse 15

दृष्ट्वा च देवान्संप्राप्तानगस्त्यो भगवानृषिः । अर्घ्यमादाय सुप्रीतः सर्वांस्तानभ्यपूजयत्

ଦେବମାନେ ଆସିଥିବାକୁ ଦେଖି ଭଗବାନ ଋଷି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ; ଅର୍ଘ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରି ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କଲେ।

Verse 16

ते तु गृह्य ततः पूजां संभाष्य च महामुनिं । जग्मुस्तेन तदा हृष्टा नाकपृष्ठं सहानुगाः

ସେମାନେ ସେହି ପୂଜା ଗ୍ରହଣ କରି ମହାମୁନିଙ୍କ ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରି, ସେତେବେଳେ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ଅନୁଚରମାନଙ୍କ ସହ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକକୁ ଗଲେ।

Verse 17

गतेषु तेषु काकुत्स्थः पुष्पकादवरुह्य च । अभिवादयितुं प्राप्तः सोगस्त्यमृषिमुत्तमम्

ସେମାନେ ଯାଇସାରିଲେ ପରେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ (ରାମ) ପୁଷ୍ପକ ବିମାନରୁ ଅବତରି, ଉତ୍ତମ ଋଷି ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିବାକୁ ଆସିଲେ।

Verse 18

राजोवाच । सुतो दशरथस्याहं भवंतमभिवादितुम् । आगतो वै मुनिश्रेष्ठ सौम्येनेक्षस्व चक्षुषा

ରାଜା କହିଲେ—ମୁଁ ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର; ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିବାକୁ ଆସିଛି। କୃପାକରି ସୌମ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ମୋତେ ଦେଖନ୍ତୁ।

Verse 19

निर्धूतपापस्त्वां दृष्ट्वा भवामीह न संशयः । एतावदुक्त्वा स मुनिमभिवाद्य पुनः पुनः

ତୁମକୁ ଦେଖିଲେ ମୋ ପାପ ଧୋଇଯାଏ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏତେ କହି ସେ ମୁନିଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରଣାମ କଲା।

Verse 20

कुशलं भृत्यवर्गस्य मृगाणां तनयस्य च । भगवद्दर्शनाकांक्षी शूद्रं हत्वा त्विहागतः

ଭୃତ୍ୟମଣ୍ଡଳ କୁଶଳ ତ? ମୃଗମାନଙ୍କର ଓ ତୋର ପୁତ୍ରର ମଧ୍ୟ କୁଶଳ ତ? ଭଗବାନଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ତୁ ଏକ ଶୂଦ୍ରକୁ ହତ୍ୟା କରି ଏଠାକୁ ଆସିଛୁ।

Verse 21

अगस्त्य उवाच । स्वागतं ते रघुश्रेष्ठ जगद्वंद्य सनातन । दर्शनात्तव काकुत्स्थ पूतोहं मुनिभिः सह

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ହେ ରଘୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଜଗଦ୍ବନ୍ଦ୍ୟ ସନାତନ, ତୁମକୁ ସ୍ୱାଗତ। ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ତୁମ ଦର୍ଶନରେ ମୁନିମାନଙ୍କ ସହିତ ମୁଁ ପବିତ୍ର ହୋଇଛି।

Verse 22

त्वत्कृते रघुशार्दूल गृहाणार्घं महाद्युते । स्वागतं नरशार्दूल दिष्ट्या प्राप्तोसि शत्रुहन्

ହେ ରଘୁଶାର୍ଦୂଳ, ହେ ମହାଦ୍ୟୁତି, ତୁମ ପାଇଁ ଏହି ଅର୍ଘ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କର। ହେ ନରଶାର୍ଦୂଳ, ସ୍ୱାଗତ; ହେ ଶତ୍ରୁହନ୍, ଦିଷ୍ଟିବଶେ ତୁ ଏଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଛୁ।

Verse 23

त्वं हि नित्यं बहुमतो गुणैर्बहुभिरुत्तमैः । अतस्त्वं पूजनीयो वै मम नित्यं हृदिस्थितः

ତୁ ଅନେକ ଉତ୍ତମ ଗୁଣରେ ସଦା ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ମାନିତ। ତେଣୁ ତୁ ନିଶ୍ଚୟ ପୂଜନୀୟ, ଏବଂ ସଦା ମୋ ହୃଦୟରେ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 24

सुरा हि कथयंति त्वां शूद्रघातिनमागतं । ब्राह्मणस्य च धर्मेण त्वया वै जीवितः सुतः

ଦେବଗଣ ତୁମକୁ ଏଠାକୁ ଆସିଥିବା ଶୂଦ୍ରହନ୍ତା ବୋଲି କହନ୍ତି; ତଥାପି ବ୍ରାହ୍ମଣଧର୍ମାନୁସାରେ ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ନିଜ ପୁତ୍ରକୁ ପୁନଃଜୀବନ ଦେଇଛ।

Verse 25

उष्यतां चेह भगवः सकाशे मम राघव । प्रभाते पुष्पकेणासि गंतायोध्यां महामते

ହେ ଭଗବାନ ରାଘବ, ମୋ ସମୀପରେ ଏଠାରେ ରୁହନ୍ତୁ। ପ୍ରଭାତେ, ହେ ମହାମତି, ଆପଣ ପୁଷ୍ପକ ବିମାନରେ ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ଯିବେ।

Verse 26

इदं चाभरणं सौम्य सुकृतं विश्वकर्मणा । दिव्यं दिव्येनवपुषा दीप्यमानं स्वतेजसा

ହେ ସୌମ୍ୟ, ଏହି ଆଭରଣଟି ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁନ୍ଦରଭାବେ ନିର୍ମିତ—ଦିବ୍ୟ, ଦିବ୍ୟ ରୂପବାନ, ନିଜ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ।

Verse 27

प्रतिगृह्णीष्व राजेन्द्र मत्प्रियं कुरु राघव । लब्धस्य हि पुनर्द्दाने सुमहत्फलमुच्यते

ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ହେ ରାଘବ, ଏହା ଗ୍ରହଣ କରି ମୋ ପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ। କାରଣ ଲାଭ ହୋଇଥିବା ବସ୍ତୁକୁ ପୁନଃ ଦାନ କରିଲେ ଅତି ମହାଫଳ ମିଳେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 28

त्वं हि शक्तः परित्रातुं सेंद्रानपि सुरोत्तमान् । तस्मात्प्रदास्ये विधिवत्प्रतीच्छस्व नरर्षभ

ଆପଣ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ସମର୍ଥ। ତେଣୁ ମୁଁ ବିଧିମତେ ଏହା ପ୍ରଦାନ କରିବି—ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯଥାବିଧି ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।

Verse 29

अथोवाच महाबाहुरिक्ष्वाकूणां महारथः । कृतांजलिर्मुनिश्रेष्ठं स्वं च धर्ममनुस्मरन्

ତେବେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶର ମହାବାହୁ ମହାରଥୀ, ନିଜ ଧର୍ମକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ କରଯୋଡି କହିଲେ।

Verse 30

प्रतिग्रहो वै भगवंस्तव मेऽत्र विगर्हितः । क्षत्रियेण कथं विप्र प्रतिग्राह्यं विजानता

ହେ ଭଗବନ୍, ମୋ ମତରେ ଏଠାରେ ପ୍ରତିଗ୍ରହ (ଦାନ ଗ୍ରହଣ) ନିନ୍ଦନୀୟ। ହେ ବିପ୍ର, ଯଥାବିଧି ଜାଣୁଥିବା କ୍ଷତ୍ରିୟ କିପରି ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିବ?

Verse 31

ब्राह्मणेन तु यद्दत्तं तन्मे त्वं वक्तुमर्हसि । सपुत्रो गृहवानस्मि समर्थोस्मि महामुने

ହେ ମହାମୁନି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯାହା ଦେଇଛନ୍ତି ତାହା ମୋତେ କହିବାକୁ ଆପଣ ଯୋଗ୍ୟ। ମୁଁ ପୁତ୍ରସହ ଗୃହସ୍ଥ, ଏବଂ ସମର୍ଥ ଅଛି।

Verse 32

आपदा चन चाक्रांतः कथं ग्राह्यः प्रतिग्रहः । भार्या मे सुचिरं नष्टा न चान्या मम विद्यते

ଆପଦାରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ମୁଁ ଦାନ କିପରି ଗ୍ରହଣ କରିବି? ମୋର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଦୀର୍ଘକାଳ ଧରି ନିଖୋଜ; ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟା କେହି ନାହିଁ।

Verse 33

केवलं दोषभागी च भवामीह न संशयः । कष्टां चैव दशां प्राप्य क्षत्रियोपि प्रतिग्रही

ନିଶ୍ଚୟ, ଏଠାରେ ଦୋଷର ଭାଗୀ ମୁଁ ଏକା ହେବି। କଷ୍ଟଦଶା ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଗ୍ରାହୀ (ପରାଶ୍ରିତ) ହୋଇଯାଏ।

Verse 34

कुर्वन्न दोषमाप्नोति मनुरेवात्र कारणम् । वृद्धौ च मातापितरौ साध्वी भार्या शिशुः सुतः

ଏପରି କଲେ କୌଣସି ଦୋଷ ହୁଏ ନାହିଁ—ଏଠାରେ ମନୁ ହିଁ ପ୍ରମାଣ। ବିଶେଷତଃ ବୃଦ୍ଧ ମାତାପିତା, ସାଧ୍ବୀ ପତ୍ନୀ ଏବଂ ନିଜ ଶିଶୁ ଓ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଯଥାଶକ୍ତି ପାଳନ-ପୋଷଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 35

अप्यकार्यशतं कृत्वा भर्तव्या मनुरब्रवीत् । नाहं प्रतीच्छे विप्रर्षे त्वया दत्तं प्रतिग्रहं

ମନୁ କହିଲେ—“ସେ ଶତ ଅକାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାକୁ ଭରଣ-ପୋଷଣ କରିବା ଉଚିତ। କିନ୍ତୁ ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ଦିଆ ଏହି ଦାନକୁ ମୁଁ ଗ୍ରହଣ କରୁନାହିଁ।”

Verse 36

न च मे भवता कोपः कार्यो वै सुरपूजित

ହେ ସୁରପୂଜିତ, ମୋ ପ୍ରତି ଆପଣ କ୍ରୋଧ କରିବେ ନାହିଁ।

Verse 37

अगस्त्य उवाच । न च प्रतिग्रहे दोषो गृहीते पार्थिवैर्नृप । भवान्वै तारणे शक्तस्त्रैलोक्यस्यापि राघव

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—“ହେ ରାଜନ୍, ରାଜାମାନେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ଦାନକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବାରେ କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ। ହେ ରାଘବ, ଆପଣ ତ୍ରିଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ତାରଣ କରିବାରେ ସମର୍ଥ।”

Verse 38

तारय ब्राह्मणं राम विशेषेण तपस्विनं । तस्मात्प्रदास्ये विधिवत्प्रतीच्छस्व नराघिप

ହେ ରାମ, ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ—ବିଶେଷକରି ଏହି ତପସ୍ବୀଙ୍କୁ—ତାରଣ କର। ତେଣୁ ମୁଁ ଏହାକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଦେଉଛି; ହେ ନରାଧିପ, ଗ୍ରହଣ କର।

Verse 39

राम उवाच । क्षत्रियेण कथं विप्र प्रतिग्राह्यं विजानता । ब्राह्मणेन तु यद्दत्तं तन्मे त्वं वक्तुमर्हसि

ରାମ କହିଲେ—ହେ ବିପ୍ର! ଧର୍ମଜ୍ଞ କ୍ଷତ୍ରିୟ କିପରି ପ୍ରତିଗ୍ରହ (ଦାନ ଗ୍ରହଣ) କରିବ? ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯାହା ଦେଇଥାନ୍ତି, ତାହାରୁ କଣ ଗ୍ରହଣୀୟ? ଦୟାକରି ମୋତେ କହ।

Verse 40

अगस्त्य उवाच । आसीत्कृतयुगे राम ब्रह्मपूते पुरातने । अपार्थिवाः प्रजाः सर्वाः सुराणां च शतक्रतुः

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ହେ ରାମ! ପୁରାତନ କୃତଯୁଗରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସୁଦୃଢ଼ ଥିବାବେଳେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ଅପାର୍ଥିବ ଥିଲେ; ଏବଂ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶତକ୍ରତୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଅଧିପତି ଥିଲେ।

Verse 41

ताः प्रजा देवदेवेशं राजार्थं समुपागमन् । सुराणां विद्यते राजा देवदेवः शतक्रतुः

ରାଜା ପାଇଁ ସେହି ପ୍ରଜାମାନେ ଦେବଦେବେଶଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା ଅଛନ୍ତି—ଦେବଦେବ ଶତକ୍ରତୁ ଇନ୍ଦ୍ର।

Verse 42

श्रेयसेस्मासु लोकेश पार्थिवं कुरु सांप्रतं । यस्मिन्पूजां प्रयुंजानाः पुरुषा भुंजते महीम्

ହେ ଲୋକେଶ! ଏହି ଲୋକମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଏବେ ପୃଥିବୀରେ ରାଜ୍ୟବ୍ୟବସ୍ଥା ସ୍ଥାପନ କର; ଯାହାରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପୂଜା କରି ପୃଥିବୀକୁ ଭୋଗ କରି ଧାରଣ-ପାଳନ କରିପାରିବେ।

Verse 43

ततो ब्रह्मा सुरश्रेष्ठो लोकपालान्सवासवान् । समाहूयाब्रवीत्सर्वांस्तेजोभागोऽत्र युज्यताम्

ତାପରେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମା ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଲୋକପାଳମାନଙ୍କୁ ଡାକି ସମସ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଏଠାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କ ତେଜର ଅଂଶ ଯୋଗ ହେଉ।”

Verse 44

ततो ददुर्लोकपालाश्चतुर्भागं स्वतेजसा । अक्षयश्च ततो ब्रह्मा यतो जातोऽक्षयो नृपः

ତେବେ ଲୋକପାଳମାନେ ନିଜ ତେଜରେ ଚତୁର୍ଭାଗ ଦାନ କଲେ। ସେହି ଅଂଶରୁ ବ୍ରହ୍ମା ‘ଅକ୍ଷୟ’ (ଅବିନାଶୀ) ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ; ହେ ନୃପ, ତାଙ୍କଠାରୁ ‘ଅକ୍ଷୟ’ ନାମକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲା।

Verse 45

तं ब्रह्मा लोकपालानामंशं पुंसामयोजयत् । ततो नृपस्तदा तासां प्रजानां क्षेमपंडितः

ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ଲୋକପାଳମାନଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଅଂଶରେ ଯୁକ୍ତ କଲେ। ତାପରେ ସେ ରାଜା ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ କ୍ଷେମ ଓ ସୁରକ୍ଷାର ଜ୍ଞାନୀ ରକ୍ଷକ ହେଲେ।

Verse 46

तत्रैंद्रेण तु भागेन सर्वानाज्ञापयेन्नृपः । वारुणेन च भागेन सर्वान्पुष्णाति देहिनः

ସେଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରସଦୃଶ ଅଂଶରେ ରାଜା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଜ୍ଞା ଦେବେ; ଏବଂ ବରୁଣସଦୃଶ ଅଂଶରେ ସମସ୍ତ ଦେହଧାରୀଙ୍କୁ ପୋଷଣ ଓ ପାଳନ କରିବେ।

Verse 47

कौबेरेण तथांशेन त्वर्थान्दिशति पार्थिवः । यश्च याम्यो नृपे भागस्तेन शास्ति च वै प्रजाः

କୁବେରସଦୃଶ ଅଂଶରେ ରାଜା ଧନ-ସମ୍ପଦ ଓ ସାଧନର ବିନିଯୋଗ କରନ୍ତି; ଏବଂ ଯମସଦୃଶ ରାଜାଙ୍କ ଅଂଶରେ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡନୀତିରେ ଶାସନ କରନ୍ତି।

Verse 48

तत्र चैंद्रेण भागेन नरेन्द्रोसि रघूत्तम । प्रतिगृह्णीष्वाभरणं तारणार्थे मम प्रभो

ଏବଂ ସେଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରାଂଶରେ ଆପଣ ରାଜା, ହେ ରଘୁବଂଶଶ୍ରେଷ୍ଠ। ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୋର ତାରଣାର୍ଥେ ଏହି ଆଭରଣ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।

Verse 49

ततो रामः प्रजग्राह मुनेर्हस्तान्महात्मनः । दिव्यमाभरणं चित्रं प्रदीप्तमिव भास्करं

ତାପରେ ରାମ ସେହି ମହାତ୍ମା ମୁନିଙ୍କ ହସ୍ତରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟସଦୃଶ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଅଦ୍ଭୁତ ଦିବ୍ୟ ଆଭୂଷଣ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

Verse 50

प्रतिगृह्य ततोगस्त्याद्राघवः परवीरहा । निरीक्ष्य सुचिरं कालं विचार्य च पुनः पुनः

ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଠାରୁ ତାହା ଗ୍ରହଣ କରି ପରବୀରହା ରାଘବ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ତାହାକୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କରି, ପୁନଃପୁନଃ ବିଚାର କଲେ।

Verse 51

मौक्तिकानि विचित्राणि धात्रीफलसमानि च । जांबूनदनिबद्धानि वज्रविद्रुमनीलकैः

ତାହାରେ ଆମଳକୀ ଫଳସଦୃଶ ଆକୃତିର ଅଦ୍ଭୁତ ମୁକ୍ତା ଥିଲା; ଶୁଦ୍ଧ ଜାମ୍ବୂନଦ ସୁବର୍ଣ୍ଣରେ ଜଡିତ, ହୀରା, ପ୍ରବାଳ ଓ ନୀଳମଣିରେ ଶୋଭିତ।

Verse 52

पद्मरागैः सगोमेधैर्वैडूर्यैः पुष्परागकैः । सुनिबद्धं सुविभक्तं सुकृतं विश्वकर्मणा

ତାହା ପଦ୍ମରାଗ, ଗୋମେଧ, ବୈଡୂର୍ୟ ଓ ପୁଷ୍ପରାଗ ରତ୍ନରେ ସୁଶୋଭିତ ଥିଲା; ଦୃଢ଼ଭାବେ ଜଡିତ, ସୁସମ ଭାବେ ବିଭକ୍ତ ଏବଂ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ନିର୍ମିତ।

Verse 53

दृष्ट्वा प्रीतिसमायुक्तो भूयश्चेदं व्यचिंतयत् । नेदृशानि च रत्नानि मया दृष्टानि कानिचित्

ତାହା ଦେଖି ସେ ଆନନ୍ଦରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ଏବଂ ପୁନଃ ଚିନ୍ତା କଲେ—“ଏପରି ରତ୍ନ ମୁଁ କେବେ ଦେଖିନାହିଁ।”

Verse 54

उपशोभानि बद्धानि पृथ्वीमूल्यसमानि च । विभीषणस्य लंकायां न दृष्टानि मया पुरा

ଏହି ସୁଶୋଭିତ, ବାନ୍ଧି ସ୍ଥାପିତ—ପୃଥିବୀର ମୂଲ୍ୟ ସମାନ—ବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ ପୂର୍ବେ କେବେ ଦେଖିନଥିଲି; ବିଭୀଷଣଙ୍କ ଲଙ୍କାରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 55

इति संचित्य मनसा राघवस्तमृषिं पुनः । आगमं तस्य दिव्यस्य प्रष्टुं समुपचक्रमे

ଏପରି ମନକୁ ସଂଯମ କରି ରାଘବ ପୁନର୍ବାର ସେଇ ଋଷିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଆଗମ (ପବିତ୍ର ଉପଦେଶ) ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

Verse 56

अत्यद्भुतमिदं ब्रह्मन्न प्राप्यं च महीक्षिताम् । कथं भगवता प्राप्तं कुतो वा केन निर्मितम्

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ! ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଦ୍ଭୁତ, ରାଜାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅପ୍ରାପ୍ୟ। ଭଗବାନ ଏହା କିପରି ପାଇଲେ? ଏହା କେଉଁଠୁ ଆସିଲା, କିମ୍ବା କିଏ ନିର୍ମାଣ କଲା?

Verse 57

कुतूहलवशाच्चैव पृच्छामि त्वां महामते । करतलेस्थिते रत्ने करमध्यं प्रकाशते

କେବଳ କୁତୂହଳବଶେ, ହେ ମହାମତେ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପଚାରୁଛି—କରତଳରେ ରତ୍ନ ରଖିଲେ ହାତର ମଧ୍ୟଭାଗ କାହିଁକି ଆଲୋକିତ ଦିଶେ?

Verse 58

अधमं तद्विजानीयात्सर्वशास्त्रेषु गर्हितम् । दिशः प्रकाशयेद्यत्तन्मध्यमं मुनिसत्तम

ଯାହା ସର୍ବ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ନିନ୍ଦିତ, ତାହାକୁ ଅଧମ ବୋଲି ଜାଣ; କିନ୍ତୁ ଯାହା ଦିଗମାନଙ୍କୁ ପ୍ରକାଶିତ କରି ମାର୍ଗ ଦେଖାଏ, ସେହି ମଧ୍ୟମ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 59

ऊर्ध्वगं त्रिशिखं यत्स्यादुत्तमं तदुदाहृतम् । एतान्युत्तमजातीनि ऋषिभिः कीर्तितानि तु

ଯାହା ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱମୁଖୀ ହୋଇ ତ୍ରିଶିଖାଯୁକ୍ତ, ତାହାକୁ ଉତ୍ତମ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ଏହିମାନେ ହିଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜାତି, ଯାହାକୁ ଋଷିମାନେ କୀର୍ତ୍ତନ କରିଛନ୍ତି।

Verse 60

आश्चर्याणां बहूनां हि दिव्यानां भगवान्निधिः । एवं वदति काकुत्स्थे मुनिर्वाक्यमथाब्रवीत्

ବହୁ ଦିବ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର ନିଧି ଭଗବାନ କାକୁତ୍ସ୍ଥ (ରାମ)ଙ୍କୁ ଏଭଳି କହୁଥିବାବେଳେ, ମୁନି ପରେ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।

Verse 61

अगस्त्य उवाच । शृणु राम पुरावृत्तं पुरा त्रेतायुगे महत् । द्वापरे समनुप्राप्ते वने यद्दृष्टवानहम्

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ହେ ରାମ, ତ୍ରେତାୟୁଗର ଏକ ମହାନ ପୁରାବୃତ୍ତାନ୍ତ ଶୁଣ; ଦ୍ୱାପର ଯୁଗ ଆସିଲାବେଳେ ବନରେ ମୁଁ ଯାହା ନିଜେ ଦେଖିଥିଲି।

Verse 62

आश्चर्यं सुमहाबाहो निबोध रघुनंदन । पुरा त्रेतायुगे ह्यासीदरण्यं बहुविस्तरम्

ହେ ସୁମହାବାହୋ, ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ! ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟକୁ ଜାଣ—ପୁରାତନ ତ୍ରେତାୟୁଗରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ଏକ ଅରଣ୍ୟ ଥିଲା।

Verse 63

समंताद्योजनशतं मृगव्याघ्रविवर्जितम् । तस्मिन्निष्पुरुषेऽरण्ये चिकीर्षुस्तप उत्तमम्

ଚାରିଦିଗରେ ଶତ ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଅରଣ୍ୟ ମୃଗ ଓ ବ୍ୟାଘ୍ରରହିତ ଥିଲା। ସେହି ନିର୍ଜନ ଅରଣ୍ୟରେ ସେ ଉତ୍ତମ ତପ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ (ଏବଂ ସେଠାରେ ରହିଲେ)।

Verse 64

अहमाक्रमितुं सौम्य तदरण्यमुपागतः । तस्यारण्यस्य मध्यं तु युक्तं मूलफलैः सदा

ହେ ସୌମ୍ୟ, ସେଇ ଅରଣ୍ୟକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ମୁଁ ସେଠାକୁ ଆସିଲି; ଏବଂ ସେ ଅରଣ୍ୟର ମଧ୍ୟଭାଗ ସଦା ମୂଳ ଓ ଫଳରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।

Verse 65

शाकैर्बहुविधाकारैर्नानारूपैः सुकाननैः । तस्यारण्यस्य मध्ये तु पंचयोजनमायतम्

ବହୁବିଧ ଶାକ-ଲତା ଓ ନାନାରୂପରେ ସୁଶୋଭିତ ଏହା ଏକ ମନୋହର କାନନ ଥିଲା; ଏବଂ ସେ ଅରଣ୍ୟର ମଧ୍ୟରେ ପଞ୍ଚ ଯୋଜନ ପରିମାଣରେ ବିସ୍ତୃତ ଏକ ଅଞ୍ଚଳ ଥିଲା।

Verse 66

हंसकारंडवाकीर्णं चक्रवाकोपशोभितम् । तत्राश्चर्यं मया दृष्टं सरः परमशोभितम्

ସେଠାରେ ମୁଁ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ସରୋବର ଦେଖିଲି—ହଂସ ଓ କାରଣ୍ଡବ ପକ୍ଷୀରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ—ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ୍ତିମାନ।

Verse 67

विसारिकच्छपाकीर्णं बकपंक्तिगणैर्युतम् । समीपे तस्य सरसस्तपस्तप्तुं गतः पुरा

ସେ ସରୋବର ବିସାରିକା ପକ୍ଷୀ ଓ କଚ୍ଛପରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା, ଏବଂ ବକ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ପଂକ୍ତିବଦ୍ଧ ଦଳରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲା; ତାହାର ସମୀପକୁ ସେ ପୂର୍ବେ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଯାଇଥିଲେ।

Verse 68

देशं पुण्यमुपेत्यैवं सर्वहिंसाविवर्जितम् । तत्राहमवसं रात्रिं नैदाघीं पुरुषर्षभ

ଏଭଳି ସମସ୍ତ ହିଂସାରୁ ବିମୁକ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଦେଶକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ସେଠାରେ ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳର ଗୋଟିଏ ରାତି ରହିଲି।

Verse 69

प्रभाते पुरुत्थाय सरस्तदुपचक्रमे । अथापश्यं शवमहमस्पृष्टजरसं क्वचित्

ପ୍ରଭାତେ ଉଠି ମୁଁ ସେହି ସରୋବର ଦିଗକୁ ଯାତ୍ରା କଲି। ତେବେ କେଉଁଠି ମୁଁ ଏକ ଶବ ଦେଖିଲି, ଯାହାକୁ କ୍ଷୟ-ପଚନ ସ୍ପର୍ଶ କରିନଥିଲା।

Verse 70

तिष्ठंतं परया लक्ष्म्या सरसो नातिदूरतः । तदर्थं चिंतयानोहं मुहूर्तमिव राघव

ସରୋବରରୁ ଅତିଦୂର ନୁହେଁ, ପରମ ଶ୍ରୀ-ତେଜରେ ଯୁକ୍ତ ତାହାକୁ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଦେଖି, ହେ ରାଘବ, ମୁଁ ସେ ବିଷୟରେ ଯେନେ କ୍ଷଣମାତ୍ର ଚିନ୍ତା କଲି।

Verse 71

अस्य तीरे न वै प्राणी को वाप्येष सुरर्षभः । मुनिर्वा पार्थिवो वापि क्व मुनिः पार्थिवोपि वा

“ଏହି ତୀରରେ ସତ୍ୟକୁ କହିଲେ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ନାହିଁ। ତେବେ ଏ କିଏ, ହେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ? ମୁନି କି ରାଜା? ଏଠାରେ ମୁନି କେଉଁଠି—ରାଜା ମଧ୍ୟ କେଉଁଠି?”

Verse 72

अथवा पार्थिवसुतस्तस्यैवं संभवः कृतः । अतीतेहनि रात्रौ वा प्रातर्वापि मृतो यदि

କିମ୍ବା ଯଦି ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କର ଏପରି ଅବସ୍ଥା ହୋଇଥାଏ—ଏବଂ ସେ ଦିନ ଗତ ହେବା ପରେ, କିମ୍ବା ରାତିରେ, କିମ୍ବା ପ୍ରଭାତେ ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥାଏ—

Verse 73

अवश्यं तु मया ज्ञेया सरसोस्य विनिष्क्रिया । यावदेवं स्थितश्चाहं चिंतयानो रघूत्तम

“କିନ୍ତୁ ଏହି ସରୋବରରୁ ମୁକ୍ତିର ଉପାୟ ମୋତେ ନିଶ୍ଚୟ ଜାଣିବାକୁ ହେବ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛି, ହେ ରଘୂତ୍ତମ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ଚିନ୍ତନ କରୁଥାଏ।”

Verse 74

अथापश्यं मूहूर्तात्तु दिव्यमद्भुतदर्शनम् । विमानं परमोदारं हंसयुक्तं मनोजवम्

ତାପରେ ଅଳ୍ପକ୍ଷଣ ପରେ ମୁଁ ଏକ ଦିବ୍ୟ, ଅଦ୍ଭୁତ ଦର୍ଶନ ଦେଖିଲି—ହଂସଯୁକ୍ତ, ମନୋବେଗ ସମ ଦ୍ରୁତ ଏବଂ ପରମ ଶୋଭାମୟ ବିମାନ।

Verse 75

पुरस्तत्र सहस्रं तु विमानेप्सरसां नृप । गंधर्वाश्चैव तत्संख्या रमयंति वरं नरम्

ସେଠାରେ ଆଗରେ, ହେ ରାଜନ, ବିମାନରେ ସହସ୍ର ଅପ୍ସରା ଥିଲେ; ଏବଂ ସମାନ ସଂଖ୍ୟାର ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷକୁ ରମାଇ ରଖୁଥିଲେ।

Verse 76

गायंति दिव्यगेयानि वादयंति तथा परे । अथापश्यं नरं तस्माद्विमानादवरोहितम्

କେହି ଦିବ୍ୟ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, ଆଉ କେହି ତଥା ବାଦ୍ୟ ବଜାଉଥିଲେ। ତାପରେ ମୁଁ ସେ ବିମାନରୁ ଜଣେ ପୁରୁଷ ଅବତରଣ କରୁଥିବା ଦେଖିଲି।

Verse 77

शवमांसं भक्षयन्तं च स्नात्वा रघुकुलोद्वह । ततो भुक्त्वा यथाकामं स मांसं बहुपीवरम्

ହେ ରଘୁକୁଳୋଦ୍ଭବ, ସ୍ନାନ କରି ସେ ଶବମାଂସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ଷଣ କଲା; ପରେ ଯଥାଇଚ୍ଛା ଖାଇ, ବହୁ ପୀବର ଅତ୍ୟଧିକ ଚର୍ବିଯୁକ୍ତ ମାଂସ ଭୋଜନ କଲା।

Verse 78

अवतीर्य सरः शीघ्रमारुरोह दिवं पुनः । तमहं देवसंकाशं श्रिया परमयान्वितम्

ସେ ଶୀଘ୍ର ସରୋବରକୁ ଅବତରି, ପୁନଃ ଦିବ୍ୟଲୋକକୁ ଆରୋହଣ କଲା। ମୁଁ ତାକୁ ଦେବସଦୃଶ ଦୀପ୍ତିମାନ, ପରମ ଶ୍ରୀରେ ସମନ୍ୱିତ ଦେଖିଲି।

Verse 79

भो भो स्वर्गिन्महाभाग पृच्छामि त्वां कथं त्विदम् । जुगुप्सितस्तवाहारो गतिश्चेयं तवोत्तमा

ହେ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀ ମହାଭାଗ! ମୁଁ ତୁମକୁ ପଚାରୁଛି—ଏହା କିପରି? ତୁମ ଆହାର ଘୃଣାସ୍ପଦ, ତଥାପି ତୁମ ଗତି (ଅବସ୍ଥା) ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ।

Verse 80

यदि गुह्यं न चैतत्ते कथय त्वद्य मे भवान् । कामतः श्रोतुमिच्छामि किमेतत्परमं वचः

ଯଦି ଏହା ତୁମର ଗୁହ୍ୟ ନୁହେଁ, ତେବେ ଆଜି ମୋତେ କହ। ମୁଁ ଭକ୍ତିସହ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି—ଏହି ପରମ ବଚନ କଣ?

Verse 81

को भवान्वद संदेहमाहारश्च विगर्हितः । त्वयेदं भुज्यते सौम्य किमर्थं क्व च वर्तसे

ତୁମେ କିଏ? ମୋ ସନ୍ଦେହ କହି ଦୂର କର। ଏହି ଆହାର ନିନ୍ଦ୍ୟ—ହେ ସୌମ୍ୟ, ତୁମେ ଏହା କାହିଁକି ଭୋଜନ କରୁଛ? କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ଏବଂ କେଉଁଠି ବସୁଛ?

Verse 82

कस्यायमैश्वरोभावः शवत्वेन विनिर्मितः । आहारं च कथं निंद्यं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः

ଏହା କାହାର ଐଶ୍ୱର୍ୟ-ଭାବ, ଯାହା ଶବତ୍ୱରେ ନିର୍ମିତ? ଏହି ଆହାର କାହିଁକି ନିନ୍ଦ୍ୟ? ମୁଁ ଏହାର ତତ୍ତ୍ୱସତ୍ୟ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।

Verse 83

श्रुत्वा च भाषितं तत्र मम राम सतां वर । प्रांजलिः प्रत्युवाचेदं स स्वर्गी रघुनंदन

ସେଠାରେ କୁହାଯାଇଥିବା କଥା ଶୁଣି ସେ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀ କରଯୋଡ଼ି ଉତ୍ତର ଦେଲା—“ହେ ରାମ, ସତ୍ଜନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ!”

Verse 84

शृणुष्वाद्य यथावृत्तं ममेदं सुखदुःखजम् । कामो हि दुरितक्रम्यः शृणु यत्पृच्छसे द्विज

ଏବେ ଶୁଣ; ଯଥାବୃତ୍ତ ଯେପରି ଘଟିଲା, ସେଇ ମୋର ଏହି ବୃତ୍ତାନ୍ତ—ସୁଖଦୁଃଖଜନ୍ୟ। କାମ ନିଶ୍ଚୟ ଅଧର୍ମପଥକୁ ନେଇଯାଏ; ହେ ଦ୍ୱିଜ, ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଛ, ଶୁଣ।

Verse 85

पुरा वैदर्भको राजा पिता मे हि महायशाः । वासुदेव इति ख्यातस्त्रिषु लोकेषु धार्मिकः

ପୂର୍ବେ ବିଦର୍ଭଦେଶରେ ଜଣେ ରାଜା ଥିଲେ—ମୋର ପିତା—ମହାଯଶସ୍ବୀ। ସେ ‘ବାସୁଦେବ’ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ ଥିଲେ ଏବଂ ତ୍ରିଲୋକରେ ଧାର୍ମିକ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ।

Verse 86

तस्य पुत्रद्वयं ब्रह्मन्द्वाभ्यां स्त्रीभ्यामजायत । अहं श्वेत इति ख्यातो यवीयान्सुरथोऽभवत्

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତାଙ୍କର ଦୁଇ ରାଣୀଠାରୁ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ। ମୁଁ ‘ଶ୍ୱେତ’ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ ହେଲି, ଏବଂ କନିଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ‘ସୁରଥ’ ଥିଲା।

Verse 87

पितर्युपरते तस्मिन्पौरा मामभ्यषेचयन् । तत्राहंकारयन्राज्यं धर्मे चासं समाहितः

ମୋ ପିତା ପରଲୋକଗତ ହେବା ପରେ, ନଗରବାସୀମାନେ ମୋତେ ଅଭିଷେକ କଲେ। ତାପରେ ମୁଁ ରାଜ୍ୟଭାର ଗ୍ରହଣ କରି, ଧର୍ମରେ ମନକୁ ସମାହିତ କରି ରହିଲି।

Verse 88

एवं वर्षसहस्राणि बहूनि समुपाव्रजन् । मम राज्यं कारयतः परिपालयतः प्रजाः

ଏଭଳି ଅନେକ ସହସ୍ର ବର୍ଷ ଅତିବାହିତ ହେଲା—ମୁଁ ରାଜ୍ୟକାର୍ଯ୍ୟ ଚାଲାଇ ଏବଂ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ପାଳନ-ରକ୍ଷା କରୁଥିବାବେଳେ।

Verse 89

सोहं निमित्ते कस्मिंश्चिद्वैराग्येण द्विजोत्तम । मरणं हृदये कृत्वा तपोवनमुपागमम्

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ! କୌଣସି ଏକ ନିମିତ୍ତରୁ ମୋର ମନେ ବୈରାଗ୍ୟ ଜାଗ୍ରତ ହେଲା। ମୃତ୍ୟୁକୁ ହୃଦୟେ ନିଶ୍ଚଳ କରି ମୁଁ ତପୋବନକୁ ଗଲି।

Verse 90

सोहं वनमिदं रम्यं भृशं पक्षिविवर्जितम् । प्रविष्टस्तप आस्थातुमस्यैव सरसोंतिके

ତାପରେ ମୁଁ ଏହି ରମ୍ୟ ବନରେ ପ୍ରବେଶ କଲି; ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପକ୍ଷୀଶୂନ୍ୟ ଥିଲା। ଏହି ସରୋବରର ନିକଟରେ ରହି ତପ କରିବାକୁ ମୁଁ ସଙ୍କଳ୍ପ କଲି।

Verse 91

राज्येऽभिषिच्य सुरथं भ्रातरं तं नराधिपम् । इदं सरः समासाद्य तपस्तप्तं सुदारुणम्

ଭାଇ ସୁରଥଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷେକ କରି, ସେ ଏହି ସରୋବରକୁ ଆସି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦାରୁଣ ତପ କଲେ।

Verse 92

दशवर्षसहस्राणि तपस्तप्त्वा महावने । शुभं तु भवनं प्राप्तो ब्रह्मलोकमनामयम्

ମହାବନରେ ଦଶହଜାର ବର୍ଷ ତପ କରି, ସେ ଶୁଭ ଧାମ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ—ନିରାମୟ, ଦୋଷରହିତ ବ୍ରହ୍ମଲୋକ।

Verse 93

स्वर्गस्थमपि मां ब्रह्मन्क्षुत्पिपासे द्विजोत्तम । अबाधेतां भृशं चाहमभवं व्यथितेंद्रियः

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ! ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଭୁଖ ଓ ପିଆସ ମୋତେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ପୀଡ଼ା ଦେଲା; ତେଣୁ ମୋର ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାକୁଳ ହେଲା।

Verse 94

ततस्त्रिभुवनश्रेष्ठमवोचं वै पितामहम् । भगवन्स्वर्गलोकोऽयं क्षुत्पिपासा विवर्जितः

ତାପରେ ମୁଁ ତ୍ରିଭୁବନଶ୍ରେଷ୍ଠ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲି— “ଭଗବନ୍, ଏହି ସ୍ୱର୍ଗଲୋକ କ୍ଷୁଧା ଓ ତୃଷ୍ଣାରୁ ବିମୁକ୍ତ।”

Verse 95

कस्येयं कर्मणः पक्तिः क्षुत्पिपासे यतो हि मे । आहारः कश्च मे देव ब्रूहि त्वं श्रीपितामह

“ମୋ କର୍ମର କେଉଁ ପକ୍ତିଫଳ ଯେ ମୋତେ କ୍ଷୁଧା-ତୃଷ୍ଣା ହେଉଛି? ମୋ ପାଇଁ କେଉଁ ଆହାର ଅଛି, ହେ ଦେବ! ଶ୍ରୀପିତାମହ, କହନ୍ତୁ।”

Verse 96

ततः पितामहः सम्यक्चिरं ध्यात्वा महामुने । मामुवाच ततो वाक्यं नास्ति भोज्यं स्वदेहजम्

ତାପରେ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା, ହେ ମହାମୁନି, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ସମ୍ୟକ୍ ଧ୍ୟାନ କରି ମୋତେ କହିଲେ— “ସ୍ୱଦେହଜ ଭୋଜ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ।”

Verse 97

ॠते ते स्वानि मांसानि भक्षय त्वं तु हि नित्यशः । स्वशरीरं त्वया पुष्टं कुर्वता तप उत्तमम्

“ତୋର ନିଜ ମାଂସ ବ୍ୟତୀତ ତୁ ନିତ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଆହାର ଭକ୍ଷଣ କରିପାରିବୁ; କିନ୍ତୁ ଶରୀରକୁ ପୁଷ୍ଟ କରି ଉତ୍ତମ ତପ କର।”

Verse 98

नादत्तं जायते तात श्वेत पश्य महीतले । आग्रहाद्भिक्षमाणाय भिक्षापि प्राणिने पुरा

“ପ୍ରିୟ ଶ୍ୱେତ, ପୃଥିବୀରେ ଦେଖ— ଦାନ ନ କଲେ କିଛି ମିଳେ ନାହିଁ। ପୂର୍ବକାଳରେ ପ୍ରାଣୀକୁ ଭିକ୍ଷା ମଧ୍ୟ ସେ ଆଗ୍ରହରେ ମାଗିଲେ ମାତ୍ର ମିଳୁଥିଲା।”

Verse 99

न हि दत्ता गृहे भ्रांत्या मोहादतिथये तदा । तेन स्वर्गगतस्यापि क्षुत्पिपासे तवाधुना

ସେତେବେଳେ ଭ୍ରମ ଓ ମୋହବଶେ ଘରେ ଆସିଥିବା ଅତିଥିଙ୍କୁ ଆତିଥ୍ୟ ଦିଆଯାଇନଥିଲା। ସେହି କାରଣରୁ ସ୍ୱର୍ଗଗତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏବେ ତୁମକୁ ଭୁଖ ଓ ପିଆସ ହେଉଛି।

Verse 100

स त्वं प्रपुष्टमाहारैः स्वशरीरमनुत्तमम् । भक्षयस्व च राजेंद्र सा ते तृप्तिर्भविष्यति

ଏହେତୁ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ଆହାରଦ୍ୱାରା ନିଜ ଅନୁତ୍ତମ ଦେହକୁ ଭଲଭାବେ ପୁଷ୍ଟ କରି, ଏବେ ସେହି ଦେହକୁ ଭକ୍ଷଣ କର; ସେଇ ତୁମର ତୃପ୍ତି ହେବ।

Verse 101

एवमुक्तस्ततो देवं ब्रह्माणमहमुक्तवान् । भक्षिते च स्वके देहे पुनरन्यन्न मे विभो

ଏପରି କୁହାଯାଇଲାପରେ ମୁଁ ଦେବ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲି— “ହେ ବିଭୋ! ମୋର ନିଜ ଦେହ ଭକ୍ଷିତ ହେଲେ, ପୁଣି ମୋ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦେହ ରହିବ ନାହିଁ।”

Verse 102

क्षुधानिवारणं नैव देहस्यास्य विनौदनं । खादामि ह्यक्षयं देव प्रियं मे न हि जायते

ଏହା କେବଳ ଭୁଖ ନିବାରଣ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ନ ଏହି ଦେହର ସୁଖ ପାଇଁ। ହେ ଦେବ! ମୁଁ ଅକ୍ଷୟକୁ ଭକ୍ଷଣ କରୁଛି; ତଥାପି ମୋ ପାଇଁ କୌଣସି ପ୍ରିୟ ବସ୍ତୁ କେବେ ଜନ୍ମ ନେଉନାହିଁ।

Verse 103

ततोब्रवीत्पुनर्ब्रह्मा तव देहोऽक्षयः कृतः । दिनेदिने ते पुष्टात्मा शवः श्वेत भविष्यति

ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ପୁଣି କହିଲେ— “ତୁମ ଦେହକୁ ଅକ୍ଷୟ କରାଯାଇଛି। ଦିନକୁ ଦିନ ତୁମର ପୁଷ୍ଟ ରୂପ ଶ୍ୱେତ ଶବ ପରି ହେବ।”

Verse 104

यावद्वर्षशतं पूर्णं स्वमांसं खाद भो नृप । यदागच्छति चागस्त्यः श्वेतारण्यं महातपाः

ହେ ନୃପ! ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶତବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିଜ ମାଂସ ଭକ୍ଷଣ କର—ମହାତପସ୍ବୀ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଶ୍ୱେତାରଣ୍ୟକୁ ଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।

Verse 105

भगवानतिदुर्धर्षस्तदा कृच्छ्राद्विमोक्ष्यसे । स हि तारयितुं शक्तः सेंद्रानपि सुरासुरान्

ସେ ଭଗବାନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଜେୟ; ତେବେ ତୁମେ କଷ୍ଟରୁ ମୁକ୍ତ ହେବ। କାରଣ ସେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଦେବ ଓ ଅସୁରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଧାର କରିବାକୁ ସମର୍ଥ।

Verse 106

आहारं कुत्सितं चेमं राजर्षे किं पुनस्तव । सुरकार्यं महत्तेन सुकृतं तु महात्मना

ହେ ରାଜର୍ଷି! ଏହି (ସାଧାରଣ) ଆହାର ମଧ୍ୟ ଯଦି ନିନ୍ଦ୍ୟ ମନାଯାଏ, ତେବେ ତୁମର ବିଷୟରେ କ’ଣ କହିବା? ତଥାପି ସେ ମହାତ୍ମା ସେଇ ମହତ୍ କର୍ମଦ୍ୱାରା ଦେବକାର୍ଯ୍ୟକୁ ମହାନ ଭାବେ ସାଧନ କରିଛନ୍ତି।

Verse 107

उदधिं निर्जलं कृत्वा दानवाश्च निपातिताः । विंध्यश्चादित्यविद्वेषाद्वर्धमानो निवारितः

ସମୁଦ୍ରକୁ ନିର୍ଜଳ କରି ଦାନବମାନଙ୍କୁ ନିପାତ କରାଗଲା; ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ-ଦ୍ୱେଷରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତକୁ ମଧ୍ୟ ନିବାରଣ କରାଗଲା।

Verse 108

लंबमाना मही चैषा गुरुत्वेनाधिवासिता । दक्षिणा दिग्दिवं याता त्रैलाक्यं विषमस्थितम्

ଏହି ପୃଥିବୀ ନିଜ ଭାରରେ ଦବାଇ ତଳକୁ ଲମ୍ବି ଧସିଗଲା; ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ ଆକାଶକୁ ଉଠିଗଲା, ଏବଂ ତ୍ରିଲୋକ ଅସମ ଅବସ୍ଥାରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲା।

Verse 109

मया गत्वा सुरैः सार्द्धं प्रेषितो दक्षिणां दिशम् । समां कुरु महाभाग गुरुत्वेन जगत्समम्

ମୁଁ ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ଯାଇ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ପ୍ରେଷିତ ହୋଇଛି। ହେ ମହାଭାଗ, ତୁମ ଭାରରେ ଏହାକୁ ସମ କରି ଜଗତ୍ ସମ କର।

Verse 110

एवं च तेन मुनिना स्थित्वा सर्वा धरा समा । कृता राजेंद्र मुनिना एवमद्यापि दृश्यते

ଏଭଳି ସେଇ ମୁନି ସେଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହି ସମଗ୍ର ଧରାକୁ ସମ କରିଦେଲେ। ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ମୁନିଙ୍କ କୃତ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଏମିତି ଦେଖାଯାଏ।

Verse 111

सोहं भगवत श्रुत्वा देवदेवस्य भाषितम् । भुंजे च कुत्सिताहारं स्वशरीरमनुत्तमम्

ହେ ଭଗବନ୍, ଦେବଦେବଙ୍କ ବାଣୀ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ନିନ୍ଦ୍ୟ ଆହାର ଭୁଞ୍ଜି ଏହି ଉତ୍ତମ ଶରୀରକୁ ଧାରଣ କରୁଛି।

Verse 112

पूर्णं वर्षशतं चाद्य भोजनं कुत्सितं च मे । क्षयं नाभ्येति तद्विप्र तृप्तिश्चापि ममोत्तमा

ହେ ବିପ୍ର, ଆଜି ମଧ୍ୟ ମୋର ନିନ୍ଦ୍ୟ ଭୋଜନ ପୂରା ଶତବର୍ଷ ଯାଏଁ କ୍ଷୟ ପାଉନାହିଁ; ମୋର ତୃପ୍ତି ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ।

Verse 113

तं मुनिं कृच्छ्रसन्तप्तश्चिंतयामि दिवानिशम् । कदा वै दर्शनं मह्यं स मुनिर्दास्यते वने

କଷ୍ଟରେ ସନ୍ତପ୍ତ ହୋଇ ମୁଁ ଦିନରାତି ସେଇ ମୁନିଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରୁଛି। ସେ ମୁନି ବନରେ ମୋତେ କେବେ ଦର୍ଶନ ଦେବେ?

Verse 114

एवं मे चिंतयानस्य गतं वर्षशतन्त्विह । सोगस्त्यो हि गतिर्ब्रह्मन्मुनिर्मे भविता ध्रुवं

ଏଭଳି ମୁଁ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ ଏଠାରେ ମୋର ଶତବର୍ଷ କଟିଗଲା। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଅଗସ୍ତ୍ୟ ହିଁ ମୋର ପରମ ଶରଣ; ନିଶ୍ଚୟ ସେ ମୋର ମୁନି-ମାର୍ଗଦର୍ଶକ ହେବେ।

Verse 115

न गतिर्भविता मह्यं कुंभयोनिमृते द्विजम् । श्रुत्वेत्थं भाषितं राम दृष्ट्वाहारं च कुत्सितम्

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, କୁମ୍ଭଯୋନି (ଅଗସ୍ତ୍ୟ) ବ୍ୟତୀତ ମୋ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଗତି ନାହିଁ। ହେ ରାମ, ତୁମର ଏହି କଥା ଶୁଣି ଏବଂ ସେହି ନିନ୍ଦିତ ଆହାରକୁ ଦେଖି ମଧ୍ୟ…

Verse 116

कृपया परया युक्तस्तं नृपं स्वर्गगामिनम् । करोम्यहं सुधाभोज्यं नाशयामि च कुत्सितम्

ପରମ କୃପାରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗଗାମୀ ସେହି ରାଜାଙ୍କୁ ଅମୃତ-ଭୋଜନର ଯୋଗ୍ୟ କରିଦେବି, ଏବଂ ସେହି ନିନ୍ଦିତ ବସ୍ତୁକୁ ମଧ୍ୟ ନାଶ କରିଦେବି।

Verse 117

चिन्तयन्नित्यवोचं तमगस्त्यः किं करिष्यति । अहमेतत्कुत्सितं ते नाशयामि महामते

ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—“ସେ କ’ଣ କରିବ? ହେ ମହାମତେ, ତୁମର ଏହି ନିନ୍ଦିତ ବସ୍ତୁକୁ ମୁଁ ନାଶ କରିଦେବି।”

Verse 118

ईप्सितं प्रार्थयस्वास्मान्मनः प्रीतिकरं परम् । स स्वर्गी मां ततः प्राह कथं ब्रह्मवचोन्यथा

“ତୁମର ଇପ୍ସିତ, ମନକୁ ପରମ ପ୍ରୀତିକର—ଯାହା ହେଉ, ଆମ ପାଖରୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କର।” ତାପରେ ସେହି ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ପୁରୁଷ ମୋତେ କହିଲେ—“ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବଚନ କିପରି ଅନ୍ୟଥା ହେବ?”

Verse 119

कर्तुं मुने मया शक्यं न चान्यस्तारयिष्यति । ॠते वै कुंभयोनिं तं मैत्रावरुणसंभवम्

ହେ ମୁନେ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ମୋ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ଭବ; ମିତ୍ର-ବରୁଣସମ୍ଭବ କୁମ୍ଭଯୋନି ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କେହି (ତୁମକୁ/ଏହାକୁ) ପାର କରାଇପାରିବେ ନାହିଁ।

Verse 120

अपृष्टोपि मया ब्रह्मन्नेवमूचे पितामहः । एवं ब्रुवाणं तं श्वेतमुक्तवानहमस्मि सः

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ପଚାରିନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ମୋତେ ଏଭଳି କହିଲେ; ଏଭଳି କହୁଥିବାବେଳେ ମୁଁ ସେଇ ଶ୍ୱେତଙ୍କୁ କହିଲି—“ସେ ମୁଁ ହିଁ।”

Verse 121

आगतस्तव भाग्येन दृष्टोहं नात्र संशयः । ततः स्वर्गी स मां ज्ञात्वा दंडवत्पतितो भुवि

ତୁମ ଭାଗ୍ୟରେ ମୁଁ ଆସିପହଞ୍ଚିଛି, ତୁମେ ମୋତେ ଦେଖିଛ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତାପରେ ସେ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀ ମୋତେ ଚିହ୍ନି ଭୂମିରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପଡ଼ିଲା।

Verse 122

तमुत्थाप्य ततो रामाब्रवं किं ते करोम्यहम् । राजोवाच । आहारात्कुत्सिताद्ब्रह्मंस्तारयस्वाद्य दुष्कृतात्

ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇ ରାମା କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ କ’ଣ କରିବି?” ରାଜା କହିଲା, “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ନିନ୍ଦିତ ଆହାରରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଏହି ପାପକର୍ମରୁ ଆଜି ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କର।”

Verse 123

येन लोकोऽक्षयः स्वर्गो भविता त्वत्कृतेन मे । ततः प्रतिग्रहो दत्तो जगद्वंद्य नृपेण हि

ତୁମ କୃତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମୋ ପାଇଁ ଅକ୍ଷୟ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକ ହେବ। ତେଣୁ, ହେ ଜଗଦ୍ବନ୍ଦ୍ୟ, ରାଜା ନିଶ୍ଚୟ ତୁମକୁ ପ୍ରତିଗ୍ରହ—ଦାନ ଗ୍ରହଣର ଅଧିକାର—ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି।

Verse 127

भवान्मामनुगृह्णातु प्रतीच्छस्व प्रतिग्रहम्

ଆପଣ ମୋ ଉପରେ ଅନୁଗ୍ରହ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଏହି ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।

Verse 128

कृता मतिस्तारणाय न लोभाद्रघुनंदन । गृहीते भूषणे राम मम हस्तगते तदा

ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ, ମୋର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ଥିଲା, ଲୋଭ ବଶତଃ ନୁହେଁ। ହେ ରାମ, ସେହି ସମୟରେ ସେହି ଅଳଙ୍କାର ମୋ ହାତକୁ ଆସିଥିଲା।

Verse 129

मानुषः पौर्विको देहस्तदा नष्टोस्य भूपते । प्रणष्टे तु शरीरे च राजर्षिः परया मुदा

ହେ ରାଜନ, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବ ମାନବ ଶରୀର ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା। ଶରୀର ନଷ୍ଟ ହେବା ପରେ ରାଜର୍ଷି ପରମ ଆନନ୍ଦରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।

Verse 130

मयोक्तोसौ विमानेन जगाम त्रिदिवं पुनः । तेन मे शक्रतुल्येन दत्तमाभरणं शुभं

ମୋ ଦ୍ୱାରା କୁହାଯିବା ପରେ ସେ ବିମାନ ଯୋଗେ ପୁନର୍ବାର ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରତୁଲ୍ୟ ସେହି ରାଜା ମୋତେ ଏହି ଶୁଭ ଅଳଙ୍କାର ପ୍ରଦାନ କଲେ।

Verse 131

तस्मिन्निमित्ते काकुत्स्थ दत्तमद्भुतकर्मणा । श्वेतो वैदर्भको राजा तदाभूद्गतकल्मषः

ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ସେହି ଅବସରରେ ଅଦ୍ଭୁତ କର୍ମ କରୁଥିବା ଦତ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଦର୍ଭ ରାଜା ଶ୍ୱେତ ପାପମୁକ୍ତ ହେଲେ।