Adhyaya 22

Verse 1

भीष्म उवाच । भूर्लोकोथ भुवर्लोकः स्वर्लोकोथ महर्जनः । तपः सत्यं च सप्तैते देवलोकाः प्रकीर्त्तिताः

ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଭୂର୍ଲୋକ, ପରେ ଭୁବର୍ଲୋକ, ସ୍ୱର୍ଲୋକ ଓ ମହର୍ଲୋକ; ତଥା ତପୋଲୋକ ଓ ସତ୍ୟଲୋକ—ଏହି ସାତଟି ଦେବଲୋକ ବୋଲି ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ।

Verse 2

पर्यायेण तु सर्वेषामाधिपत्यं कथं भवेत् । इहलोके शुभं रूपमायुरारोग्यमेव च

କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ଆଧିପତ୍ୟ କିପରି ହେବ? ଏହି ଲୋକରେ ଶୁଭ ରୂପ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ନିଶ୍ଚୟ ଆରୋଗ୍ୟ କିପରି ଲଭ୍ୟ ହେବ?

Verse 3

लक्ष्मीश्च विपुला ब्रह्मन्कथं स्यात्सुरपूजित । पुलस्त्य उवाच । पुरा हुताशनः सार्द्धं मारुतेन महीतले

“ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସୁରପୂଜିତ! ଲକ୍ଷ୍ମୀ କିପରି ବିପୁଳ ହେବ?” ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—“ପୂର୍ବେ ହୁତାଶନ (ଅଗ୍ନି) ମାରୁତ (ବାୟୁ) ସହିତ ମହୀତଳରେ ଥିଲେ।”

Verse 4

आदिष्टः पुरुहूतेन विनाशाय सुरद्विषाम् । निर्दग्धेषु ततस्तेन दानवेषु सहस्रशः

ପୁରୁହୂତ (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଦେବଦ୍ୱେଷୀମାନଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ସେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହେଲା; ପରେ ସେ ହଜାର ହଜାର ଦାନବଙ୍କୁ ଦହି ଭସ୍ମ କରିଦେଲା।

Verse 5

तारकः कमलाक्षश्च कालदंष्ट्रः परावसुः । विरोचनस्तु संह्रादः प्रयातास्ते तदा वसन्

ତାରକ, କମଲାକ୍ଷ, କାଳଦଂଷ୍ଟ୍ର, ପରାବସୁ; ଏବଂ ବିରୋଚନ ଓ ସଂହ୍ରାଦ—ସେମାନେ ସେତେବେଳେ ସେଠାରେ ବସିଥିବାବେଳେ ପ୍ରୟାଣ କଲେ।

Verse 6

अंतःसमुद्रमाविश्य सन्निवेशमकुर्वत । अशक्ता इति तेप्यग्निमारुताभ्यामुपेक्षिताः

ସେମାନେ ସମୁଦ୍ରର ମଧ୍ୟଭାଗକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ସେଠାରେ ନିବାସ ସ୍ଥାପନ କଲେ; କିନ୍ତୁ ‘ଅଶକ୍ତ’ ବୋଲି ଭାବି ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁ ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଉପେକ୍ଷା କଲେ।

Verse 7

ततः प्रभृति वै देवान्मानुषान्स भुजंगमान् । संपीड्य च मुनीन्सर्वान्प्रविशंति पुनर्जलम्

ସେହି ସମୟରୁ ସେମାନେ ଦେବ, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ନାଗମାନଙ୍କୁ ପୀଡ଼ା ଦେଉଛନ୍ତି; ସମସ୍ତ ମୁନିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦମନ କରି ପୁନଃ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।

Verse 8

एवं युगसहस्राणि ते वीराः सप्त पंच च । जलदुर्गबलाद्राजन्पीडयंति जगत्त्रयम्

ହେ ରାଜନ୍, ଏଭଳି ଯୁଗସହସ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେହି ବାରୋ ଯୋଦ୍ଧା ଜଳଦୁର୍ଗର ବଳରେ ତ୍ରିଜଗତକୁ ପୀଡ଼ା ଦେଇଆସୁଛନ୍ତି।

Verse 9

ततः पुनरथो वह्निमारुतावमराधिपः । आदिदेशाचिरादंबु निधिरेष विशोष्यताम्

ତାପରେ ଦେବାଧିପ ଆଉଥରେ ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ—“ଶୀଘ୍ର ଏହି ସମୁଦ୍ରକୁ ଶୋଷିଦିଅ।”

Verse 10

यस्मादस्मद्द्विषां चैष शरणं वरुणालयः । तस्माद्भवद्भ्यामद्यैव शोषमेष प्रणीयताम्

ଯେହେତୁ ଏହି ବରୁଣାଳୟ ଆମ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ରୟ; ତେଣୁ ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଆଜିହିଁ ଏହାକୁ ଶୋଷିଦିଅ।

Verse 11

तावूचतुस्ततः शक्रं मयशम्बरसूदनम् । अधर्म एष देवेंद्र सागरस्य विनाशनम्

ତେବେ ସେଇ ଦୁଇଜଣ ମାୟା-ଶମ୍ବରସୂଦନ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କୁ କହିଲେ— “ହେ ଦେବେନ୍ଦ୍ର! ଏହା ଅଧର୍ମ; ସାଗରର ବିନାଶ ଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ।”

Verse 12

यस्माज्जीवनिकायस्य महतः संक्षयो भवेत् । तस्मादुपायमन्यं तु समाश्रय पुरंदर

କାରଣ ଏହି ପଥରେ ମହାନ ଜୀବସମୂହର କ୍ଷୟ ହେବ; ତେଣୁ, ହେ ପୁରନ୍ଦର! ଅନ୍ୟ ଉପାୟ ଆଶ୍ରୟ କର।

Verse 13

यस्य योजनमात्रेपि जीवकोटि शतानि च । निवसंति सुरश्रेष्ठ स कथं नाशमर्हति

ହେ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଯାହାର କେବଳ ଏକ ଯୋଜନ ପରିମାଣ ଅଞ୍ଚଳରେ ମଧ୍ୟ ଶତକୋଟି ଜୀବ ବସନ୍ତି, ସେ କିପରି ବିନାଶଯୋଗ୍ୟ ହେବ?

Verse 14

एवमुक्तः सुरेंद्रस्तु क्रोधसंरक्तलोचनः । उवाचेदं वचो रोषादमरावग्निमारुतौ

ଏଭଳି କୁହାଯାଇ ସୁରେନ୍ଦ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତିମ ହେଲା; ଏବଂ ରୋଷରେ ସେ ଅମରାବ, ଅଗ୍ନି ଓ ମାରୁତଙ୍କୁ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 15

न धर्माधर्मसंयोगं प्राप्नुवंत्यमराः क्वचित् । भवंतौ तु विशेषेण महात्मानौ च तिष्ठतः

ଅମରମାନେ କେବେ ଧର୍ମ-ଅଧର୍ମର ସଂଯୋଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ବିଶେଷରେ ମହାତ୍ମା ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଅଛ।

Verse 16

ममाज्ञा न कृता यस्मान्मारुतेन समं त्वया । मुंनिव्रतपरो भूत्वा परिगृह्य कलेवरम्

ତୁମେ ମାରୁତ ସମାନ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ମୋ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କଲ ନାହିଁ; ତେଣୁ ମୁନିବ୍ରତ ଧାରଣ କରି ଦେହ গ্ৰହଣ କର।

Verse 17

धर्मार्थशास्त्ररहितां योनिं प्रति विभावसो । तस्मादेकेन वपुषा मुनिरूपेण मानुषे

ଏହେତୁ ବିଭାବସୁ (ଅଗ୍ନି) ଧର୍ମାର୍ଥଶାସ୍ତ୍ରବିହୀନ ମାନବ ଯୋନିକୁ ଆଶ୍ରୟ କଲେ; ଏକ ଦେହରେ ମୁନିରୂପ ଧାରଣ କରି ମାନବଲୋକରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 18

मारुतेन समं लोके तव जन्म भविष्यति । यदा तु मानुषत्वेपि त्वया गंडूषशोषितः

ଲୋକରେ ତୁମର ଜନ୍ମ ମାରୁତ ସହ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ହେବ। ଏବଂ ମାନବତ୍ୱରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଏକ ଗଣ୍ଡୂଷ (ମୁଖଭରି ଜଳ) ଦ୍ୱାରା ତାକୁ ଶୋଷିଦେଲେ…

Verse 19

भविष्यत्युदधिर्वह्ने तदा देवत्वमाप्स्यसि । इतींद्रशापात्पतितौ तत्क्षणात्तौ महीतले

“ହେ ବହ୍ନେ! ଭବିଷ୍ୟତରେ ତୁମେ ଉଦଧି (ସମୁଦ୍ର) ହେବ; ତେବେ ଦେବତ୍ୱ ପାଇବ।” ଏହିପରି ଇନ୍ଦ୍ରଶାପରେ ସେ ଦୁଇଜଣ ସେହି କ୍ଷଣେ ପୃଥିବୀତଳେ ପତିତ ହେଲେ।

Verse 20

अवाप्तवंतौ देहे च कुंभाज्जन्म ततोभवत् । मित्रावरुणयोर्वीर्याद्वसिष्ठश्चात्मजोभवत्

ତାପରେ ସେମାନେ ଦେହ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ, ଏବଂ କୁମ୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ଘଟିଲା। ମିତ୍ର-ବରୁଣଙ୍କ ବୀର୍ୟତେଜରୁ ବସିଷ୍ଠ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଆତ୍ମଜ (ପୁତ୍ର) ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

Verse 21

ततोगस्त्य उग्रतपा बभूव मुनिसत्तमः । अस्माद्भ्रातुः स वै भ्राता वसिष्ठस्यानुजो मुनिः

ତେବେ ଉଗ୍ରତପସ୍ବୀ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ ହେଲେ। ଏହି ଭ୍ରାତାରୁ ହିଁ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଅନୁଜ ସେ ମୁନି ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 22

भीष्म उवाच । कथं च मित्रावरुणौ पितरावस्य तौ स्मृतौ । जन्म कुंभादगस्त्यस्य यथाभूत्तद्वदाधुना

ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ କିପରି ତାଙ୍କର ଦୁଇ ପିତା ଭାବେ ସ୍ମରଣୀୟ? ଏବଂ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ କୁମ୍ଭଜନ୍ମ କିପରି ହେଲା? ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ଏବେ କହନ୍ତୁ।

Verse 23

पुलस्त्य उवाच । पुरा पुराणपुरुषः कदाचिद्गंधमादने । भूत्वा धर्मसुतो विष्णुश्चचार विपुलं तपः

ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ପୁରାତନ କାଳରେ ପୁରାଣପୁରୁଷ ଏକଦା ଗନ୍ଧମାଦନକୁ ଆସିଥିଲେ। ଧର୍ମଙ୍କ ପୁତ୍ର ରୂପେ ବିଷ୍ଣୁ ସେଠାରେ ବିପୁଳ ତପ କଲେ।

Verse 24

तपसा चास्य भीतेन विघ्नार्थे प्रेषितावुभौ । शक्रेण माधवानंगावप्सरोगणसंयुतौ

ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ଭୟଭୀତ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ବିଘ୍ନ ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ମାଧବ ଓ ଅନଙ୍ଗଙ୍କୁ ଅପ୍ସରାଗଣ ସହିତ ପ୍ରେଷଣ କଲେ।

Verse 25

यदा च गीतवाद्येन भावहावादिना हरिः । न काममाधवाभ्यां च मोहं नेतुमशक्यत

ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ଗୀତ-ବାଦ୍ୟ, ଭାବ-ହାବ-ଭଙ୍ଗୀ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ କାମ ଓ ମାଧବ—ଦୁହେଁ ହରିଙ୍କୁ ମୋହିତ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ,

Verse 26

तदा काममधुस्त्रीणां विषादमभजद्गणः । संक्षोभायत तस्तेषामूरुदेशान्नराग्रजः

ତେବେ କାମାମୃତସମ ମଧୁର ସେହି ନାରୀମାନଙ୍କ କାରଣରେ ସେ ଗଣ ବିଷାଦରେ ପଡ଼ିଲା। ତାଙ୍କର ବିଶାଳ ଉରୁଦେଶ ଦେଖି ବିଶେଷତଃ କ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇ ନରାଗ୍ରଜ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାକୁଳ ହେଲା।

Verse 27

नारीमुत्पादयामास त्रैलोक्यस्यापि मोहिनीम् । संमोहितास्तया देवास्तौ तु चैव सुरावुभौ

ସେ ତ୍ରିଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ମୋହିତ କରିପାରୁଥିବା ଏକ ମୋହିନୀ ନାରୀକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲା। ତାହାର ମୋହରେ ଦେବମାନେ ଓ ସେଇ ଦୁଇ ଦିବ୍ୟ ସୁର ମଧ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆସକ୍ତ ହେଲେ।

Verse 28

अप्सराणां समक्षं हि देवानामब्रवीद्धरिः । उर्वशीति च नाम्नेयं लोके ख्यातिं गमिष्यति

ଅପ୍ସରାମାନେ ଓ ଦେବମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ହରି କହିଲେ— “ଏହାର ନାମ ‘ଉର୍ବଶୀ’; ଏହି ଲୋକେ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରିବ।”

Verse 29

ततः कामयमानेन मित्रेणाहूयतोर्वशी । प्रोक्ता मां रमयस्वेति बाढमित्यब्रवीच्च सा

ତାପରେ କାମାତୁର ସେହି ମିତ୍ର ଉର୍ବଶୀକୁ ଡାକିଲା। ସେ କହିଲା, “ମୋତେ ରମାଅ,” ଏବଂ ସେ “ବାଢମ୍— ତଥାସ୍ତୁ” ବୋଲି ଉତ୍ତର ଦେଲା।

Verse 30

गच्छंती तु ततः सूर्यलोकमिंदीवरेक्षणा । वरुणेन वृता पश्चाद्वचनं तमभाषत

ତେବେ ପଦ୍ମନୟନୀ ସେଠାରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଲୋକକୁ ଗଲା। ପରେ ବରୁଣ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ ସେ ତାଙ୍କୁ ଏହି ବଚନ କହିଲା।

Verse 31

मित्रेणाहं वृता पूर्वं मम सूर्यः पतिः प्रभो । उवाच वरुणश्चित्तं मयि संन्यस्य गम्यताम्

ପୂର୍ବେ ମିତ୍ର ମୋତେ ବରଣ କରିଥିଲେ; ମୋର ପତି ପ୍ରଭୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ। ବରୁଣ କହିଲେ—ମୋ ଉପରେ ତୁମ ଚିତ୍ତ (ସଙ୍କଳ୍ପ) ନ୍ୟସି ଯାଅ।

Verse 32

गतायां बाढमित्युक्त्वा मित्रः शापमदादथ । अद्यैव मानुषे लोके गच्छ सोमसुतात्मजम्

ସେ ଯାଇସାରିଲା ପରେ ମିତ୍ର ‘ତଥାସ୍ତୁ’ କହି ଶାପ ଦେଲେ—‘ଆଜିହି ମାନବଲୋକକୁ ଯାଅ; ସୋମଙ୍କ ପୁତ୍ର ହୋଇ ଜନ୍ମ ନିଅ।’

Verse 33

भजस्वेति यतो मिथ्या धर्म एष त्वया कृतः । जलकुंभे ततो वीर्यं मित्रेण वरुणेन च

‘ମୋତେ ଭଜ’ ବୋଲି ତୁମେ ଯେ ଧର୍ମ ସ୍ଥାପନ କଲ, ସେ ମିଥ୍ୟା। ତେଣୁ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ତୁମ ବୀର୍ଯ୍ୟକୁ ଜଳକୁମ୍ଭରେ ନ୍ୟସିଲେ।

Verse 34

प्रक्षिप्तमथ संजातौ द्वावेव मुनिसत्तमौ । निमिर्नाम नृपः स्त्रीभिः पुरा द्यूतमदीव्यत

ସେଥିରେ ନ୍ୟସିତ ଦ୍ରବ୍ୟରୁ ଦୁଇଜଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି ଜନ୍ମ ନେଲେ। ପୁରାତନକାଳରେ ‘ନିମି’ ନାମକ ରାଜା ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ ପାଶା ଖେଳୁଥିଲେ।

Verse 35

तदंतरेभ्याजगाम वसिष्ठो ब्रह्मसंभवः । तस्य पूजामकुर्वाणं शशाप स मुनिर्नृपम्

ଏହି ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମସମ୍ଭବ ବଶିଷ୍ଠ ଆସିଲେ। ରାଜା ଯଥୋଚିତ ପୂଜା ନ କରିବା ଦେଖି ମୁନି ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ।

Verse 36

विदेहस्त्वं भवस्वेति शप्तस्तेनाप्यसौ मुनिः । अन्योन्यशापादुभयोर्विशरीरे तु तेजसी

“ତୁମେ ବିଦେହ ହେଉ” ବୋଲି କହି ସେ ମୁନିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଶାପ ଦେଲା। ପରସ୍ପର ଶାପର ପ୍ରଭାବରେ ଉଭୟଙ୍କ ତପୋତେଜ ଦେହହୀନ ହେଲା।

Verse 37

जग्मतुश्शापनाशाय ब्रह्माणं जगतः पतिम् । अथ ब्रह्मसमादेशाल्लोचनेष्ववसन्निमिः

ଶାପନାଶ ପାଇଁ ସେ ଦୁଇଜଣ ଜଗତ୍ପତି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ପରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ନିମି ଚକ୍ଷୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲେ।

Verse 38

निमेषाः स्युश्चलोकानां तद्विश्रामाय पार्थिव । वसिष्ठोप्यभवत्तस्मिञ्जलकुंभे च पूर्ववत्

ହେ ରାଜନ୍, ଲୋକମାନଙ୍କର ବିଶ୍ରାମ ନିମେଷରୂପେ (ପଲକ ଝପକାରେ) ହୁଏ। ଏବଂ ବସିଷ୍ଠ ମଧ୍ୟ ସେହି ଜଳକୁମ୍ଭରେ ପୂର୍ବବତ୍ ପୁନଃ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

Verse 39

ततो जातश्चतुर्बाहुः साक्षसूत्रकमंडलुः । अगस्त्य इति शांतात्मा बभूव ऋषिसत्तमः

ତାପରେ ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ଓ କମଣ୍ଡଳୁ ଧାରଣ କରିଥିବା ଚତୁର୍ବାହୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଶାନ୍ତାତ୍ମା ସେ ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠ ‘ଅଗସ୍ତ୍ୟ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।

Verse 40

मलयस्यैकदेशे तु वैखानस विधानतः । सभार्यः संवृतो विप्रैस्तपश्चक्रे सुदुष्करम्

ମଲୟ ପର୍ବତର ଏକ ଅଞ୍ଚଳରେ ବୈଖାନସ ବିଧାନ ଅନୁସାରେ, ସେ ପତ୍ନୀସହିତ ଓ ବିପ୍ର ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ ହୋଇ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍କର ତପସ୍ୟା କଲେ।

Verse 41

ततः कालेन महता तारकादिनिपीडितम् । जगद्वीक्ष्यसकोपेन पीतवान्वरुणालयम्

ତାପରେ ଦୀର୍ଘ କାଳ ପରେ, ତାରକ ଆଦିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ଜଗତକୁ ଦେଖି ସେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ବରୁଣାଳୟ—ସମୁଦ୍ର—କୁ ପାନ କଲେ।

Verse 42

ततोस्य वरदास्सर्वे बभूवुः शंकरादयः । ब्रह्माविष्णुश्च भगवान्वरदानाय जग्मतुः

ତେବେ ଶଙ୍କର ଆଦି ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ବରଦାତା ହେଲେ; ଭଗବାନ୍ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟ ବର ଦେବାକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।

Verse 43

वरं वृणीश्व भद्रं ते यश्चाभीष्टोत्र वै मुने । अगस्त्य उवाच । यावद्ब्रह्मसहस्राणां पंचविंशतिकोटयः

“ବର ବାଛ; ତୋର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ—ହେ ମୁନେ, ଯାହା ତୋର ଅଭୀଷ୍ଟ।” ତେବେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—“ବ୍ରହ୍ମମାନଙ୍କ ସହସ୍ରର ପଚିଶ କୋଟି ଯେତେଦିନ…”

Verse 44

वैमानिको भविष्यामि दक्षिणांबरवर्त्मनि । मद्विमानोदयात्कुर्याद्यः कश्चित्पूजनं मम

ମୁଁ ଦକ୍ଷିଣ ଆକାଶପଥରେ ବୈମାନିକ (ଦିବ୍ୟ ବିମାନଚାରୀ) ହେବି। ମୋ ବିମାନର ଉଦୟ/ପ୍ରକଟ ସମୟରେ ଯେ କେହି ମୋର ପୂଜା କରିବ, ସେ ଫଳ ପାଇବ।

Verse 45

स सप्तलोकाधिपतिः पर्यायेण भविष्यति । यस्त्वाश्रमं पुष्करे तु मन्नाम्ना परिकीर्तयेत्

ସେ କ୍ରମେ ସପ୍ତଲୋକର ଅଧିପତି ହେବ—ଯେ ପୁଷ୍କରରେ ମୋ ନାମରେ ଆଶ୍ରମକୁ କୀର୍ତ୍ତନ କରେ/ସ୍ଥାପନ କରେ।

Verse 46

स चैव पुण्यतां यातु वर एष वृतो मया । श्राद्धं येऽत्र करिष्यंति पिंडपूर्वं तु भक्तितः

ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ହେଉ—ଏହି ବର ମୁଁ ବାଛିଛି: ଯେମାନେ ଏଠାରେ ଭକ୍ତିସହ ପ୍ରଥମେ ପିଣ୍ଡ ଅର୍ପଣ କରି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବେ, ସେମାନେ ଅଭୀଷ୍ଟ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଫଳ ପାଇବେ।

Verse 47

तेषां पितृगणास्सर्वे मया सह दिवि स्थिताः । एतत्कालं वसिष्यंति एष एव वरो मम

ସେହି ସମସ୍ତ ପିତୃଗଣ ମୋ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହି ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନେ ସେଠାରେ ବସିବେ—ଏହିଟି ମୋର ବର।

Verse 48

एवमस्त्विति तेप्युक्त्वा जग्मुर्देवा यथागतम् । तस्मादर्घः प्रदातव्यो ह्यगस्त्याय सदा बुधैः

‘ଏବମସ୍ତୁ’ ବୋଲି କହି ସେ ଦେବମାନେ ଯେପରି ଆସିଥିଲେ ସେପରି ଫେରିଗଲେ। ତେଣୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ସଦା ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 49

भीष्म उवाच । कथमर्घप्रदानं च कर्तव्यं तस्य वै मुनेः । विधानं यदगस्त्यस्य पूजने तद्वदस्व मे

ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ହେ ମୁନି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅର୍ଘ୍ୟଦାନ କିପରି କରିବା ଉଚିତ? ଅଗସ୍ତ୍ୟ ପୂଜାର ଯେ ବିଧାନ ଅଛି, ମୋତେ କହନ୍ତୁ।

Verse 50

पुलस्त्य उवाच । प्रत्यूष समये विद्वान्कुर्यादस्योदये निशि । स्नानं शुक्लतिलैस्तद्वच्छुक्लमाल्यांबरो गृही

ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ପ୍ରତ୍ୟୂଷ ସମୟରେ, ରାତିରେ ତାଙ୍କ ଉଦୟବେଳେ, ବିଦ୍ୱାନ୍ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଗୃହସ୍ଥ ଶ୍ୱେତ ତିଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ଶ୍ୱେତ ମାଳା ଓ ଶ୍ୱେତ ବସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରୁ।

Verse 51

स्थापयेदव्रणं कुंभं माल्यवस्त्रविभूषितम् । पंचरत्नसमायुक्तं घृतपात्रेणसंयुतम्

ନିର୍ଦୋଷ କଳଶ ସ୍ଥାପନ କରି, ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ରରେ ବିଭୂଷିତ କରିବ। ପଞ୍ଚରତ୍ନଯୁକ୍ତ କରି ଘୃତପାତ୍ର ସହିତ ରଖିବ।

Verse 52

अंगुष्ठमात्रं पुरुषं तथैव सुवर्णमध्यायतबाहुदंडम् । चतुर्भुजं कुंभमुखे निधाय धान्यानि सप्ताचलसंयुतानि

ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠମାତ୍ର ପୁରୁଷରୂପ ତିଆରି କରିବ, ଯାହାର ମଧ୍ୟଭାଗ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ଓ ଭୁଜା ଦୀର୍ଘ ହେଉ। ସେଇ ଚତୁର୍ଭୁଜ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ କଳଶମୁଖରେ ରଖି, ସପ୍ତାଚଳସହିତ ଧାନ୍ୟ ମଧ୍ୟ ରଖିବ।

Verse 53

सकांस्यपात्राक्षतशुक्लयुक्तं मंत्रेण दद्याद्द्विजपुंगवाय । उत्क्षिप्य कुंभोपरिदीर्घबाहुमनन्यचेता यमदिङ्मुखस्थम्

ମନ୍ତ୍ରପୂର୍ବକ କାଂସ୍ୟପାତ୍ରରେ ଅକ୍ଷତ ଓ ଶ୍ୱେତ ଦ୍ରବ୍ୟ ରଖି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ଦାନ କରିବ। ପରେ କଳଶ ଉପରେ ଦୀର୍ଘ ବାହୁ ଉଠାଇ, ଅନନ୍ୟଚିତ୍ତ ହୋଇ ଯମଦିଗ୍‌ (ଦକ୍ଷିଣ) ଦିଗକୁ ମୁଖ କରିବ।

Verse 54

श्वेतां च दद्याद्यदिशक्तिरस्ति रौप्यैः खुरैर्हेममुखीं सवत्सां । धेनुं नरः क्षीरवतीं प्रणम्य स्रग्वस्त्रघंटाभराणां द्विजाय

ଶକ୍ତି ଥାକିଲେ ଶ୍ୱେତ ଧେନୁ—ବଛଡ଼ା ସହିତ—ଦାନ କରିବ; ଯାହାର ଖୁର ରୌପ୍ୟମୟ ଓ ମୁଖ ହେମମୟ, ଏବଂ ଯେ କ୍ଷୀରବତୀ। ତାହାକୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ମାଳା-ବସ୍ତ୍ର-ଘଣ୍ଟା-ଆଭରଣରେ ସୁଶୋଭିତ କରି ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବ।

Verse 55

आसप्तरात्रादुदये नृपास्य दातव्यमेतत्सकलं नरेण । यावत्समास्सप्तदशाथ वा स्युरथोर्द्ध्वमप्यत्र वदंति केचित्

ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟରୁ ସାତ ରାତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ ଏହି ସମସ୍ତକୁ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହି ନିୟମ ସତର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ—କେହି କେହି କହନ୍ତି ତାହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ—ଚାଲିଥାଏ।

Verse 56

काशपुष्पप्रतीकाश अग्निमारुतसंभव । मित्रावरुणयोः पुत्र कुंभयोने नमोस्तु ते

କାଶଫୁଲ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁରୁ ଜନ୍ମିତ! ମିତ୍ର-ବରୁଣଙ୍କ ପୁତ୍ର, କୁମ୍ଭଯୋନି ଅଗସ୍ତ୍ୟ! ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 57

प्रत्यब्दं च फलत्यागमेवं कुर्वन्नसीदति । होमं कृत्वा ततः पश्चाद्वर्तयेन्मानवः फलम्

ପ୍ରତିବର୍ଷ ଏଭଳି କର୍ମଫଳ ତ୍ୟାଗ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼େ ନାହିଁ। ହୋମ କରି ପରେ ନିୟମାନୁସାରେ ଫଳ ଭୋଗ କରୁ।

Verse 58

अनेनविधिना यस्तु पुमानर्घं निवेदयेत् अर्घ्य । इमं लोकमवाप्नोति रूपारोग्यफलप्रदम्

ଏହି ବିଧିରେ ଯେ ପୁରୁଷ ଅର୍ଘ୍ୟ ନିବେଦନ କରେ, ସେ ଏହି ଲୋକରେ ରୂପ ଓ ଆରୋଗ୍ୟ ଦେଇଥିବା ଫଳ ପାଏ।

Verse 59

द्वितीयेन भुवर्लोकं स्वर्लोकं च ततः परम् । सप्तैव लोकानाप्नोति सप्तार्घान्यः प्रयच्छति

ଦ୍ୱିତୀୟ ଅର୍ଘ୍ୟରେ ଭୁବର୍ଲୋକ, ସ୍ୱର୍ଲୋକ ଓ ତାହାର ପରେ ଥିବା ଲୋକ ମିଳେ। ଯେ ସାତ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦିଏ, ସେ ସାତଟି ଲୋକ ପାଏ।

Verse 60

इति पठति शृणोति यो हि सम्यक्चरितमगस्त्यसमर्चनं च पश्येत् । मतिमपि च ददाति सोपि विष्णोर्भवनगतः परिपूज्यतेमरौघैः

ଯେ ଏହାକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପଢ଼େ, ଶୁଣେ, କିମ୍ବା ଅଗସ୍ତ୍ୟ-ସମର୍ଚ୍ଚନର ଏହି ଚରିତକୁ ସମ୍ୟକ ଭାବେ ଦର୍ଶନ କରେ—ଏପରିକି ଯେ କେବଳ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ବୁଝାମଣା ଓ ସମ୍ମତି ଦିଏ—ସେ ମଧ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଧାମକୁ ଯାଇ ଦେବସମୂହଦ୍ୱାରା ସମ୍ୟକ ପୂଜିତ ହୁଏ।

Verse 61

भीष्म उवाच । सौभाग्यारोग्यफलदममित्रक्षयकारकम् । भुक्तिमुक्तिप्रदं यच्च तन्मे ब्रूहि महामते

ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ହେ ମହାମତେ! ଯାହା ସୌଭାଗ୍ୟ ଓ ଆରୋଗ୍ୟର ଫଳ ଦେଏ, ଶତ୍ରୁକ୍ଷୟ କରେ, ଏବଂ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଉଭୟ ପ୍ରଦାନ କରେ, ସେହି କଥା ମୋତେ କହନ୍ତୁ।

Verse 62

पुलस्त्य उवाच । यदुमाया पुरा देव उवाचांधकसूदनः । कथासु संप्रवृत्तासु धर्म्यासु ललितासु च

ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ପୂର୍ବେ ଦେବ ଅନ୍ଧକସୂଦନ (ଅନ୍ଧକବଧକ) ଯଦୁମାୟାଙ୍କୁ କହିଥିଲେ, ଯେତେବେଳେ ଧର୍ମ୍ୟ ଓ ଲଲିତ କଥାବାର୍ତ୍ତା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା।

Verse 63

तदिदानीं प्रवक्ष्यामि भुक्तिमुक्तिफलप्रदम् । गौर्युवाच । दत्तः शापो हि सावित्र्या मह्यं लक्ष्म्यै सुरेश्वर

ଏବେ ମୁଁ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷର ଫଳ ଦେଇଥିବା କଥା କହିବି। ଗୌରୀ କହିଲେ—ହେ ସୁରେଶ୍ୱର! ସାବିତ୍ରୀ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ମୋତେ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଇଛନ୍ତି।

Verse 64

यथा लक्ष्मीप्रधानत्वमहं यामि तथा वद । शंकर उवाच । शुणुष्वावहिता देवि तथैवान्यत्स्वयंकृतम्

“ମୁଁ କିପରି ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ପାଇବି, ସେ କହନ୍ତୁ।” ଶଙ୍କର କହିଲେ—“ହେ ଦେବୀ! ସାବଧାନ ହୋଇ ଶୁଣ; ମୋର ସ୍ୱୟଂକୃତ ଅନ୍ୟ କଥାକୁ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି କହିବି।”

Verse 65

नराणामथ नारीणामाराधनमनुत्तमम् । नभस्ये वाथ वैशाखे पुण्ये मार्गशिरस्यथ

ନର ଓ ନାରୀ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଅନୁତ୍ତମ ଆରାଧନା—ନଭସ୍ୟ (ଭାଦ୍ରପଦ) ମାସରେ, କିମ୍ବା ବୈଶାଖରେ, ଏବଂ ପୁଣ୍ୟ ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସରେ ମଧ୍ୟ—କରିବା ଉଚିତ।

Verse 66

शुक्लपक्षे तृतीयायां स्नातः स गौरसर्षपैः । गोरोचनं सगोमूत्रं गोदुग्धं च घृतं तथा

ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ତୃତୀୟାରେ ଗୌର ସରିଷାରେ ସ୍ନାନ କରି, ଗୋରୋଚନା, ଗୋମୂତ୍ର, ଗୋଦୁଧ ଓ ଘୃତ ମଧ୍ୟ ବିଧିପୂର୍ବକ ଗ୍ରହଣ/ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବ।

Verse 67

दधिचंदनसंमिश्रं ललाटे तिलकं न्यसेत् । सौभाग्यारोग्यकृद्यस्मात्सदा च ललिताप्रियम्

ଦହି ଓ ଚନ୍ଦନ ମିଶାଇ ତିଆରି ତିଳକ କପାଳରେ ଲଗାଇବ; କାରଣ ଏହା ସୌଭାଗ୍ୟ ଓ ଆରୋଗ୍ୟ ଦେଇ ସଦା ଲଲିତାଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ।

Verse 68

प्रतिपक्षं तृतीयायां पुमान्वापि सुवासिनी । धारयेद्रक्तवस्त्राणि कुसुमानि सितानि च

କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ତୃତୀୟାରେ ପୁରୁଷ ହେଉ କି ସୁବାସିନୀ, ଲାଲ ବସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି ଧଳା ପୁଷ୍ପ ମଧ୍ୟ ଧାରଣ କରିବ।

Verse 69

विधवा शुक्लवस्त्रं वै त्वेकमेव हि धारयेत् । कुमारी शुक्ल सूक्ष्मे च परिदध्यात्तु वाससी

ବିଧବା ନିଶ୍ଚୟ ଏକମାତ୍ର ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିବ। କୁମାରୀ ତେବେ ଧଳା ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ (ନାଜୁକ) ଦୁଇଟି ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିବ।

Verse 70

देवीं च पंचगव्येन ततः क्षीरेण केवलं । स्नापयेन्मधुना तद्वत्पुष्पगंधोदकेन तु

ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟରେ ସ୍ନାନ କରାଇ, ପରେ କେବଳ ଶୁଦ୍ଧ କ୍ଷୀରରେ; ସେହିପରି ମଧୁରେ ଓ ପୁଷ୍ପସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ନାନ କରାଇବ।

Verse 71

पूजयेच्छुक्लपुष्पैस्तु फलैर्नानाविधैरपि । धान्यलाजादिलवणगुडक्षीरघृतान्वितैः

ଶ୍ୱେତ ପୁଷ୍ପ ଓ ନାନାବିଧ ଫଳଦ୍ୱାରା, ଧାନ୍ୟ, ଲାଜା (ଭଜା ଚାଉଳ) ଆଦି, ଲୁଣ, ଗୁଡ଼, କ୍ଷୀର ଓ ଘୃତ ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 72

शुक्लाक्षततिलैरर्चा कार्या देवि सदा त्वया । पादयोरर्चनं कुर्यात्प्रतिपक्षं वरानने

ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ସଦା ଶ୍ୱେତ ଅକ୍ଷତ (ଅଖଣ୍ଡ ଚାଉଳ) ଓ ତିଳ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବା ଉଚିତ। ହେ ବରାନନେ, ପ୍ରତିପକ୍ଷେ ପାଦଦ୍ୱୟର ଅର୍ଚ୍ଚନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 73

वरदायै नमः पादौ तथा गुल्फौ श्रियै नमः । अशोकायै नमो जंघे पार्वत्यै जानुनी तथा

ପାଦଦ୍ୱୟରେ ବରଦାୟୈ ନମଃ, ଏବଂ ଗୁଲ୍ଫରେ (ଗୋଡ଼ାଳିରେ) ଶ୍ରିୟୈ ନମଃ। ଜଂଘାରେ ଅଶୋକାୟୈ ନମଃ, ଏବଂ ଜାନୁରେ ପାର୍ବତ୍ୟୈ ନମଃ।

Verse 74

ऊरू मांगल्यकारिण्यै वामदेव्यै तथा कटिम् । पद्मोदरायै जठरं नमः कंठे श्रियै नमः

ଊରୁରେ ମାଙ୍ଗଲ୍ୟକାରିଣ୍ୟୈ ନମଃ; କଟିରେ ବାମଦେବ୍ୟୈ ନମଃ। ଜଠରେ ପଦ୍ମୋଦରାୟୈ ନମଃ; କଣ୍ଠରେ ଶ୍ରିୟୈ ନମଃ।

Verse 75

करौ सौभाग्यदायिन्यै बाहू च सुमुखश्रियै । मुखं दर्पविनाशिन्यै स्मरदायै स्मितं पुनः

କରଦ୍ୱୟରେ ସୌଭାଗ୍ୟଦାୟିନ୍ୟୈ ନମଃ; ବାହୁଦ୍ୱୟରେ ସୁମୁଖଶ୍ରିୟୈ ନମଃ। ମୁଖରେ ଦର୍ପବିନାଶିନ୍ୟୈ ନମଃ; ଏବଂ ପୁନଃ ସ୍ମିତରେ ସ୍ମରଦାୟୈ ନମଃ।

Verse 76

गौर्यै नमस्तथानासामुत्पलायै च लोचने । तुष्ट्यै ललाटमलकं कात्यायन्यै नमः शिरः

ନାସାରୂପା ଗୌରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ନୟନଦ୍ୱୟରୂପା ଉତ୍ପଲାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଲଲାଟ ଓ ଅଳକରୂପା ତୁଷ୍ଟିଙ୍କୁ, ଶିରୋରୂପା କାତ୍ୟାୟନୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 77

नमो गोर्य्यै नमः पुष्ट्यै नमः कांत्यै नमः श्रियै । रंभायै ललितायै च वामदेव्यै नमो नमः

ଗୌରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ପୁଷ୍ଟିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, କାନ୍ତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଶ୍ରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ରମ୍ଭା ଓ ଲଲିତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ବାମଦେବୀଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର।

Verse 78

एवं संपूज्य विधिवदग्रतः पद्ममालिखेत् । पत्रैः षोडशभिर्युक्तं क्रमेणैव सकर्णिकम्

ଏଭଳି ବିଧିପୂର୍ବକ ସମ୍ପୂଜନ କରି, ସାମ୍ନାରେ ଗୋଟିଏ ପଦ୍ମ ଅଙ୍କନ କରିବ; ଯାହା କ୍ରମେ ଷୋଳଟି ପତ୍ର ଓ କର୍ଣ୍ଣିକାସହିତ ଯୁକ୍ତ ହେବ।

Verse 79

पूर्वेण विन्यसेद्गौरीमपर्णां च ततः परम् । भवानीं दक्षिणे तद्वद्रुद्राणीं च ततः परम्

ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଗୌରୀଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରି, ପରେ ଅପର୍ଣ୍ଣାଙ୍କୁ। ସେହିପରି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଭବାନୀଙ୍କୁ, ତାପରେ ରୁଦ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରିବ।

Verse 80

विन्यसेत्पश्चिमे भागे सौम्यां मदनवासिनीम् । वायव्ये पाटलामुग्रामुत्तरेण तथा उमाम्

ପଶ୍ଚିମ ଭାଗରେ ସୌମ୍ୟା ଓ ମଦନବାସିନୀଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରିବ। ବାୟବ୍ୟ (ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ) ଦିଗରେ ପାଟଲା ଓ ଉଗ୍ରାଙ୍କୁ, ଏବଂ ଉତ୍ତରେ ଉମାଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରିବ।

Verse 81

साध्यां पथ्यां तथा सौम्यां मंगलां कुमदां सतीम् । भद्रां च मध्ये संस्थाप्य ललितां कर्णिकोपरि

ସାଧ୍ୟା, ପଥ୍ୟା, ସୌମ୍ୟା, ମଙ୍ଗଳା, କୁମଦା, ସତୀ ଏବଂ ଭଦ୍ରା—ଏମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାପନ କରି, ପଦ୍ମର କର୍ଣ୍ଣିକା ଉପରେ ଲଲିତାଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ।

Verse 82

कुसुमैरक्षताद्भिर्वा नमस्कारेण विन्यसेत् । गीतमंगलघोषं च कारयित्वा सुवासिनीम्

ପୁଷ୍ପ ଓ ଅକ୍ଷତ (ଅଖଣ୍ଡ ଚାଉଳ) ଦ୍ୱାରା, କିମ୍ବା ନମସ୍କାର କରି, ବିଧିଅନୁସାରେ ବିନ୍ୟାସ କରିବ; ଏବଂ ସୁବାସିନୀଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳଗୀତ ଓ ମଙ୍ଗଳଘୋଷ କରାଇ ଅଗ୍ରସର ହେବ।

Verse 83

पूजयेद्रक्तवासोभी रक्तमाल्यानुलेपनैः । सिंदूरं स्नानचूर्णं च तासां शिरसि पातयेत्

ଲାଲ ବସ୍ତ୍ର, ଲାଲ ମାଳା ଓ ଲାଲ ଅନୁଲେପନ ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବ; ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଶିରରେ ସିନ୍ଦୂର ଓ ସ୍ନାନଚୂର୍ଣ୍ଣ ଅର୍ପଣ କରିବ।

Verse 84

सिंदूरं कुंकुमं स्नानमतीवेष्टं यतस्ततः । तथोपदेष्टारमपि पूजयेद्यत्नतो गुरुम्

ସିନ୍ଦୂର, କୁଙ୍କୁମ, ସ୍ନାନ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ପ୍ରଚୁର ବସ୍ତ୍ରାଦି ଅର୍ପଣ ସହ; ଉପଦେଶଦାତା ଗୁରୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବ।

Verse 85

न पूज्यते गुरुर्यत्र सर्वास्तत्राफलाः क्रियाः । जप्यैश्च पूजयेद्गौरीमुत्पलैरसितैः सदा

ଯେଉଁଠି ଗୁରୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ନିଷ୍ଫଳ ହୁଏ। ତେଣୁ ଜପ ସହିତ ଏବଂ ନୀଳ ଉତ୍ପଳ ପୁଷ୍ପଦ୍ୱାରା ସଦା ଗୌରୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବ।

Verse 86

बंधुजीवैः प्रिये पूज्या कार्तिके मासि यत्नतः । जातीपुष्पैर्मार्गशिरे पौषे पीतैः कुरंटकैः

ହେ ପ୍ରିୟେ, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ବନ୍ଧୁଜୀବ ଫୁଲରେ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ଦେବୀଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ମାର୍ଗଶୀର୍ଷରେ ଜାତୀ (ଜୁଇ) ଫୁଲରେ; ଏବଂ ପୌଷରେ ହଳଦିଆ କୁରଣ୍ଟକ ଫୁଲରେ।

Verse 87

कुंदैः कुमुदपुष्पैश्च देवीं माघेपि पूजयेत् । सिंदुवारेण जात्या वा फाल्गुनेप्यर्चयेन्नरः

ମାଘ ମାସରେ କୁନ୍ଦ ଓ କୁମୁଦ ଫୁଲରେ ଦେବୀଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଫାଲ୍ଗୁନରେ ନର ସିନ୍ଦୁବାର (ନିର୍ଗୁଣ୍ଡୀ) କିମ୍ବା ଜାତୀ (ଜୁଇ) ଫୁଲରେ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରୁ।

Verse 88

चैत्रे तु मल्लिकाशोकैर्वैशाखे गंधपाटलैः । ज्येष्ठे कमलमंदारैराषाढे च जलांबुजैः

ଚୈତ୍ରରେ ମଲ୍ଲିକା (ଜୁଇ) ଓ ଅଶୋକ ଫୁଲରେ; ବୈଶାଖରେ ସୁଗନ୍ଧିତ ପାଟଳ ଫୁଲରେ; ଜ୍ୟେଷ୍ଠରେ ପଦ୍ମ ଓ ମନ୍ଦାର ଫୁଲରେ; ଆଷାଢ଼ରେ ଜଳଜ ପଦ୍ମରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 89

मंदारैरथ मालत्या श्रावणे पूजयेत्सदा । गोमूत्रं गोमयं क्षीरं दधिसर्पिः कुशोदकम्

ଶ୍ରାବଣ ମାସରେ ମନ୍ଦାର କିମ୍ବା ମାଳତୀ ଫୁଲରେ ସଦା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ଅର୍ପଣରୂପେ ଗୋମୂତ୍ର, ଗୋମୟ, କ୍ଷୀର, ଦଧି, ସର୍ପିଷ (ଘିଅ), କୁଶଶୁଦ୍ଧ ଜଳ ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 90

बिल्वपत्रार्ककुसुमांबुज गोशृंगवारि च । पंचगव्यं च बिल्वं च प्राशयेत्क्रमशः सदा

ବିଲ୍ୱପତ୍ର, ଅର୍କ ଫୁଲ, ପଦ୍ମ, ଗୋଶୃଙ୍ଗରୁ ଢାଳା ଜଳ, ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଏବଂ ବିଲ୍ୱ (ଫଳ/ପ୍ରସାଦ)—ଏସବୁକୁ କ୍ରମଶଃ ସଦା ପ୍ରାଶନ କରାଇବା ଉଚିତ।

Verse 91

एतद्भाद्रपदादौ तु प्राशनं समुदाहृतम् । प्रतिपक्षं च मिथुनं तृतीयायां वरानने

ଏହି ପ୍ରାଶନବିଧି ଭାଦ୍ରପଦ ମାସର ଆରମ୍ଭରେ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି। ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ, ପ୍ରତିପକ୍ଷରେ ଯୁଗଳ ପାଇଁ ତୃତୀୟା ତିଥିରେ ଏହା କରଣୀୟ।

Verse 92

भोजयित्वार्चयेद्भक्त्या वस्त्रमाल्यानुलेपनैः । पुंसः पीतांबरे दद्यात्स्त्रियाः कौशेयवाससी

ତାଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇ ଭକ୍ତିସହିତ ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା ଓ ଅନୁଲେପନ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ପୁରୁଷଙ୍କୁ ପୀତାମ୍ବର ଏବଂ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ କୌଶେୟ (ରେଶମ) ବସ୍ତ୍ର ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 93

निष्पाव जीरलवणमिक्षुदंड गुडान्वितम् । स्त्रियै दद्यात्फलं पुंसः सुवर्णोत्पलसंयुतम्

ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ନିଷ୍ପାବ (ବିନ୍ସ), ଜିରା, ଲୁଣ, ଇଖୁଦଣ୍ଡ (ଆଖୁ ଡଣ୍ଡ) ଓ ଗୁଡ଼ ସହିତ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ। ପୁରୁଷଙ୍କୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ପଳ ସହିତ ଫଳ ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 94

यथा न देवि देवस्त्वां संपरित्यज्य गच्छति । तथा मामुद्धराशेष दुःखसंसारसागरात्

ହେ ଦେବୀ! ଯେପରି ଦେବ ତୁମକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ, ସେପରି ଦୁଃଖମୟ ସଂସାର-ସାଗରରୁ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଉଦ୍ଧାର କର।

Verse 95

कुमुदा विमला नंदा भवानी वसुधा शिवा । ललिता कमला गौरी सती रम्भाथ पार्वती

(ଦେବୀଙ୍କ ନାମ) କୁମୁଦା, ବିମଳା, ନନ୍ଦା, ଭବାନୀ, ବସୁଧା, ଶିବା; ଲଲିତା, କମଳା, ଗୌରୀ, ସତୀ, ରମ୍ଭା ଏବଂ ପାର୍ବତୀ।

Verse 96

नभस्यादिषु मासेषु प्रीयतामित्युदीरयेत् । व्रतांते शयनं दद्यात्सुवर्णकमलान्वितम्

ନଭସ୍ୟ (ଭାଦ୍ରପଦ) ଆଦି ମାସମାନଙ୍କରେ “ପ୍ରଭୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ” ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବ। ବ୍ରତାନ୍ତେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କମଳଶୋଭିତ ଶୟ୍ୟା ଦାନ କରିବ।

Verse 97

मिथुनानि चतुर्विशद्द्वादशाथ समर्चयेत् । अष्टावष्टाथवा भूयश्चतुर्मासेथ वार्चयेत्

ଯୁଗଳ (ଦିବ୍ୟ) ରୂପମାନଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବ—ଚବିଶ କିମ୍ବା ବାର; କିମ୍ବା ଆଠ; ଅଥବା ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟର ଚାରି ମାସ ଧରି ପୂଜା କରିବ।

Verse 98

पूर्वं दत्वाथ गुरवे पश्चादन्यान्समर्चयेत् । उक्तानन्ततृतीयैषा सदानंतफलप्रदा

ପ୍ରଥମେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦାନ-ଅର୍ପଣ କରି, ପରେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ସହ ପୂଜା କରିବ। ଏହାକୁ ‘ଅନନ୍ତ-ତୃତୀୟା’ ବ୍ରତ କୁହାଯାଇଛି; ଏହା ସଦା ଅନନ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।

Verse 99

सर्वपापहरा देवी सौभाग्यारोग्यवर्धिनी । न चैनं वित्तशाठ्येन कदाचिदपि लंघयेत्

ଦେବୀ ସମସ୍ତ ପାପ ହରଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ସୌଭାଗ୍ୟ ଓ ଆରୋଗ୍ୟ ବଢ଼ାନ୍ତି। ତେଣୁ ଧନ ବିଷୟରେ ଛଳ କରି ଏହି ବ୍ରତକୁ କେବେବି ଲଂଘନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

Verse 100

नरो वा यदि वा नारी सोपवासव्रतं चरेत् । गर्भिणी सूतिका नक्तं कुमारी वाथ रोगिणी

ପୁରୁଷ ହେଉ କି ନାରୀ—ଉପବାସ ସହିତ ଏହି ବ୍ରତ ଆଚରଣ କରିବ। ଗର୍ଭିଣୀ, ସୂତିକା, କୁମାରୀ କିମ୍ବା ରୋଗିଣୀ ହେଲେ ନକ୍ତ (ରାତିରେ ଏକବାର ଭୋଜନ) ଭାବେ ପାଳନ କରିବ।

Verse 101

यदाऽशुद्धा तदान्येन कारयेत्प्रयता स्वयम् । इमामनंतफलदां यस्तृतीयां समाचरेत्

ସେ ସମୟରେ ସେ ଯଦି ଅଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ, ତେବେ ସଂୟମରେ ନିଜେ ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି କର୍ମ କରାଇବା ଉଚିତ। ଯେ ଏହି ଅନନ୍ତଫଳଦାୟିନୀ ତୃତୀୟା-ବ୍ରତକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଆଚରେ, ସେ ମହାଫଳ ପାଏ।

Verse 102

कल्पकोटिशतं साग्रं शिवलोके महीयते । वित्तहीनोपि कुर्वीत यावद्वर्षमुपोषणम्

ଶତ କୋଟି କଳ୍ପରୁ ଅଧିକ କାଳ ସେ ଶିବଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ଧନହୀନ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉପବାସ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁ।

Verse 103

पुष्पमंत्रविधाने सोपि तत्फलमाप्नुयात् । नारी वा कुरुते या तु आत्मनः शुभमिच्छती

ପୁଷ୍ପ-ମନ୍ତ୍ରର ବିଧି ଅନୁସାରେ କଲେ ସେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଫଳ ପାଏ। ଏବଂ ନିଜ ମଙ୍ଗଳ ଇଚ୍ଛା କରି ଯେ ନାରୀ ଏହା କରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଲାଭ ପାଏ।

Verse 104

जन्मपौरुषमाप्नोति गौर्यनुग्रहकारितम् । इति पठति शृणोति वा य इत्थं गिरितनयाव्रतमिंद्रलोकसंस्थः

ଗୌରୀଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ସେ ଉତ୍ତମ ଜନ୍ମ ଓ ସତ୍ୟ ପୌରୁଷ ପାଏ। ଏଭଳି ଗିରିତନୟାଙ୍କ ଏହି ବ୍ରତକୁ ଯେ ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକରେ ବାସ କରେ।

Verse 105

मतिमपि च ददाति योपि देवैरमरवधूजनकिन्नरैः स पूज्यः । अन्यामपि प्रवक्ष्यामि तृतीयां पापनाशिनीम्

ଯେ ହିତକର ବୁଦ୍ଧି ଦାନ କରେ, ସେ ଦେବଗଣ, ଅପ୍ସରାମାନେ ଓ କିନ୍ନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପୂଜ୍ୟ ହୁଏ। ଏବେ ମୁଁ ପାପନାଶିନୀ ଅନ୍ୟ ଏକ ତୃତୀୟାକୁ ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି।

Verse 106

रसकल्याणिनीमेतां पुराकल्पभवा विदुः । माघेमासि तु संप्राप्य तृतीयां शुक्लपक्षतः

ଏହି ‘ରସକଲ୍ୟାଣିନୀ’ ବ୍ରତକୁ ସେମାନେ ପୁରାତନ, ପୂର୍ବକଳ୍ପଜନ୍ୟ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି। ମାଘମାସରେ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ତୃତୀୟା ତିଥିରେ ଏହା ଗ୍ରହଣ କରି ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 107

प्रातर्गंधेन पयसा तिलैः स्नानं समाचरेत् । स्नापयेन्मधुना देवीं तथैवेक्षुरसेन तु

ପ୍ରାତଃକାଳେ ସୁଗନ୍ଧିତ ଦ୍ରବ୍ୟ, କ୍ଷୀର ଓ ତିଳ ଦ୍ୱାରା ବିଧିପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ମଧୁଦ୍ୱାରା ଏବଂ ସେହିପରି ଇକ୍ଷୁରସଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସ୍ନାପନ କରାଯିବ।

Verse 108

गंधोदकेन च पुनः पूजनं कुंकुमेन तु । दक्षिणांगानि संपूज्य ततो वामानि पूजयेत्

ପୁନର୍ବାର ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳ ଓ କୁଙ୍କୁମଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଥମେ ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱର ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜି, ପରେ ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱର ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ପୂଜିବ।

Verse 109

ललितायै पदं देव्यै वामगुल्फौ ततोर्चयेत् । जंघे जानु तथा शांत्यै तथैवोरुं श्रियै नमः

ଦେବୀଙ୍କ ପଦଯୁଗଳକୁ ‘ଲଲିତା’ ପାଇଁ ପୂଜିବ; ପରେ ତାଙ୍କ ବାମ ଗୁଲ୍ଫ (ଗୋଡ଼ଘୁଣ୍ଟି) ପୂଜିବ। ଜଂଘା ଓ ଜାନୁକୁ ‘ଶାନ୍ତି’ ପାଇଁ ପୂଜି, ଏବଂ ତଦ୍ରୂପ ଊରୁକୁ ‘ଶ୍ରୀ’ ପାଇଁ ନମସ୍କାର କରିବ।

Verse 110

मदालसायै च कटिममलायै तथोदरम् । स्तनौ मदनवासिन्यै कुमुदायै च कंधराम्

‘ମଦାଲସା’ ପାଇଁ କଟିକୁ ଅର୍ପଣ କରିବ, ‘ଅମଲା’ ପାଇଁ ଉଦରକୁ; ‘ମଦନବାସିନୀ’ ପାଇଁ ସ୍ତନକୁ, ଏବଂ ‘କୁମୁଦା’ ପାଇଁ କନ୍ଧରା (ଗଳା)କୁ ଅର୍ପଣ କରିବ।

Verse 111

भुजं भुजाग्रं माधव्यै कमलायै सुखस्मिते । भ्रूललाटं च रुद्राण्यै शंकरायै तथालकं

ସେ ଭୁଜା ଓ ଭୁଜାଗ୍ରକୁ ମାଧବୀ ଏବଂ କମଲା (ଲକ୍ଷ୍ମୀ)ଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ; ମୃଦୁହାସକୁ ସୁଖସ୍ମିତାଙ୍କୁ; ଭ୍ରୂ ଓ ଲଲାଟକୁ ରୁଦ୍ରାଣୀ (ପାର୍ବତୀ)ଙ୍କୁ; ଏବଂ କେଶଲତାକୁ ଶଂକରାଙ୍କୁ ସମର୍ପଣ କଲେ।

Verse 112

मदनायै ललाटं तु मोहनायै पुनर्भ्रुवौ । नेत्रे चंद्रार्धधारिण्यै तुष्ट्यै च वदनं पुनः

ଲଲାଟ ମଦନାଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ହେଲା; ଭ୍ରୂଦ୍ୱୟ ପୁନର୍ବାର ମୋହନାଙ୍କୁ; ନେତ୍ର ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରଧାରିଣୀ ଦେବୀଙ୍କୁ; ଏବଂ ମୁଖ ପୁନଃ ତୁଷ୍ଟିଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ ହେଲା।

Verse 113

उत्कंठिन्यै नमः कंठममृतायै नमस्तनुम् । रंभायै च महाबाहू विशोकायै नमः करौ

ଉତ୍କଣ୍ଠିନୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର—ମୋ କଣ୍ଠ ତାଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ହେଉ; ଅମୃତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର—ମୋ ଦେହ ତାଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ ହେଉ; ରମ୍ଭାଙ୍କୁ ମୋ ମହାବାହୁ ଅର୍ପିତ ହେଉ; ବିଶୋକାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର—ମୋ ଦୁଇ କର ତାଙ୍କୁ ନିବେଦିତ ହେଉ।

Verse 114

हृदयं मन्मथाह्वायै पाटलायै तथोदरं । कटिं सुरतवासिन्यै तथोरू पंकजश्रियै

ହୃଦୟ ମନ୍ମଥାହ୍ୱାଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ହେଉ; ଉଦର ତଥା ପାଟଲାଙ୍କୁ; କଟି ସୁରତବାସିନୀଙ୍କୁ; ଏବଂ ଊରୁ ପଙ୍କଜଶ୍ରୀଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ ହେଉ।

Verse 115

जानुजंघे नमो गौर्यै गुल्फौ शांत्यै तथार्चयेत् । धराधरायै पादौ तु विश्वकायै नमः शिरः

ଜାନୁ ଓ ଜଂଘାକୁ ଗୌରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ପୂଜିବା ଉଚିତ; ଗୁଲ୍ଫକୁ ଶାନ୍ତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି; ପାଦକୁ ଧରାଧରା ରୂପେ ବନ୍ଦନା କରିବା; ଏବଂ ଶିରକୁ ବିଶ୍ୱକାୟାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ନତ କରିବା।

Verse 116

नमो भवान्यै कामिन्यै वासुदेव्यै जगच्छ्रियै । आनंददायै नंदायै सुभद्रायै नमोनमः

ଭବାନୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ପ୍ରିୟ କାମିନୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଜଗତ୍‌ଶ୍ରୀ ଵାସୁଦେବୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଆନନ୍ଦଦାୟିନୀ ନନ୍ଦା ଓ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରଣାମ।

Verse 117

एवं संपूज्य विधिवद्द्विजदांपत्यमर्चयेत् । भोजयित्त्वा तथान्नेन मधुरेण विमत्सरः

ଏହିପରି ବିଧିପୂର୍ବକ ସମ୍ପୂଜନ କରି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବ; ଏବଂ ଇର୍ଷ୍ୟାହୀନ ହୋଇ ମଧୁର ଅନ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ଭୋଜନ କରାଇବ।

Verse 118

समोदकं वारिकुंभं शुक्लांबरयुगद्वयं । दत्त्वा सुवर्णकमलं गंधमाल्यैरथार्चयेत्

ଜଳଭରା ଜଳକୁମ୍ଭ, ଶ୍ୱେତ ବସ୍ତ୍ରର ଯୁଗଳ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କମଳ ଦାନ କରି, ପରେ ଗନ୍ଧ ଓ ମାଳାଦ୍ୱାରା ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବ।

Verse 119

प्रीयतामत्र कुमुदा गृह्णीयाल्लवणव्रतम् । अनेन विधिना देवीं मासिमासि सदार्चयेत्

ଏଠାରେ କୁମୁଦା ଦେବୀ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ; (ସାଧକ) ଲବଣ-ବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କରୁ। ଏହି ଵିଧିରେ ମାସେମାସେ ନିରନ୍ତର ଦେବୀଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବ।

Verse 120

लवणं वर्जयेन्माघे फाल्गुने च गुडं पुनः । नवनीतं तथा चैत्रे वर्ज्यं मधु च माधवे

ମାଘ ମାସରେ ଲବଣ ବର୍ଜନ କରିବ; ଫାଲ୍ଗୁନରେ ଗୁଡ଼। ଏହିପରି ଚୈତ୍ରରେ ନବନୀତ (ମକ୍ଖନ) ବର୍ଜ୍ୟ, ଏବଂ ମାଧବ (ବୈଶାଖ) ମାସରେ ମଧୁ ତ୍ୟାଗ କରିବ।

Verse 121

पानीयं ज्येष्ठमासे तु तथाषाढे च जीरकं । श्रावणे वर्जयेत्क्षीरं दधि भाद्रपदे तथा

ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସରେ ପ୍ରଚୁର ପାଣି ପାନ କରିବା ଉଚିତ; ଆଷାଢ଼ରେ ଜିରା ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ। ଶ୍ରାବଣରେ ଦୁଧ ବର୍ଜନ କରିବେ, ଭାଦ୍ରପଦରେ ଦହି ମଧ୍ୟ ବର୍ଜନ କରିବେ।

Verse 122

घृतमाश्वयुजे तद्वदूर्जे वर्ज्यं च माक्षिकं । धान्याकं मार्गशीर्षे तु पौषे वर्ज्या च शर्करा

ଆଶ୍ୱୟୁଜ ମାସରେ ଘିଅ ବର୍ଜନ କରିବେ; ତଦ୍ରୂପ ଊର୍ଜ (କାର୍ତ୍ତିକ) ମାସରେ ମଧୁ ବର୍ଜନ କରିବେ। ମାର୍ଗଶୀର୍ଷରେ ଧାନ୍ୟକ (ଧାନ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତି) ବର୍ଜ୍ୟ; ଏବଂ ପୌଷରେ ଶର୍କରା ବର୍ଜ୍ୟ।

Verse 123

व्रतांते करकं पूर्णमेतेषां मासिमासि च । दद्याद्विकालवेलायां भक्ष्यपात्रेण संयुतं

ବ୍ରତାନ୍ତେ—ଏବଂ ଏହି ନିୟମରେ ମାସେମାସେ ମଧ୍ୟ—ବିଧିସମୟରେ, ଭକ୍ଷ୍ୟପାତ୍ର ସହିତ ଜଳପୂର୍ଣ୍ଣ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରକ (କଳଶ) ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 124

लड्डुकास्सेवकाश्चैव संयावमथ पूरिका । नारिका घृतपूर्णाश्च पिष्टपूर्णा च नंदिकी

ଲଡ୍ଡୁ ଓ ସେବକ, ତଥା ସଂଯାବ ଓ ପୂରିକା; ନାରିକା (ନଡ଼ିଆ ମିଷ୍ଟାନ୍ନ), ଘିଅ-ଭରା ପିଠା/ପେଷ୍ଟ୍ରି, ପିଠା-ଭରା କେକ, ଏବଂ ନନ୍ଦିକୀ—ଏହିସବୁ (ନୈବେଦ୍ୟ)।

Verse 125

क्षीरशाकं च दध्यन्नं पिंडशाकं तथैव च । माघादौ क्रमशो दद्यादेतानि करकोपरि

ମାଘ ମାସରୁ ଆରମ୍ଭ କରି କ୍ରମେ—ଦୁଧରେ ରନ୍ଧା ଶାକ, ଦହି-ଅନ୍ନ, ଏବଂ ପିଣ୍ଡାକାର ଶାକ—ଏହିସବୁକୁ କରକ (ଛୋଟ କଳଶ) ଉପରେ ରଖି ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 126

कुमुदा माधवी रंभा सुभद्रा च शिवा जया । ललिता कमलानंगा मंगला रति लालसा

କୁମୁଦା, ମାଧବୀ, ରମ୍ଭା, ସୁଭଦ୍ରା, ଏବଂ ଶିବା ଓ ଜୟା; ତଥା ଲଲିତା, କମଲା, ଅନଙ୍ଗା, ମଙ୍ଗଳା, ରତି ଓ ଲାଲସା।

Verse 127

क्रमान्माघादिमासेषु प्रीयतामिति कीर्तयेत् । सर्वत्र पंचगव्यं च प्राशनं समुदाहृतं

ମାଘ ଆଦି ମାସଗୁଡ଼ିକରେ କ୍ରମେ ‘ପ୍ରୀୟତାମ୍’—‘ପ୍ରଭୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ’—ବୋଲି କୀର୍ତ୍ତନ କରିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ପ୍ରାଶନ ମଧ୍ୟ ବିଧିରୂପେ କହାଯାଇଛି।

Verse 128

उपवासी भवेन्नित्यमशक्तौ नक्तमिष्यते । कुर्यादेवमिदं नारी रसकल्याणिनी व्रतं

ସେ ନିତ୍ୟ ଉପବାସୀ ହେବା ଉଚିତ; ଅଶକ୍ତ ହେଲେ ନକ୍ତଭୋଜନ—କେବଳ ରାତିରେ ଭୋଜନ—ଅନୁମୋଦିତ। ଏଭଳି ଭାବେ ନାରୀ ‘ରସକଲ୍ୟାଣିନୀ’ ନାମକ ବ୍ରତ ପାଳନ କରୁ।

Verse 129

पुनर्माघे च संप्राप्ते शर्करा कलशोपरि । कृत्वा तु कांचनीं गौरीं पंचरत्नसमन्वितां

ମାଘ ମାସ ପୁନର୍ବାର ଆସିଲେ, ଶର୍କରାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଳଶର ଉପରେ ପଞ୍ଚରତ୍ନସମନ୍ୱିତ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟୀ ଗୌରୀଙ୍କ ପ୍ରତିମା ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।

Verse 130

स्वकीयांगुष्ठमात्रं च साक्षसूत्रकमंडलुं । चतुर्भुजामिंदुयुतां सितनेत्रपटावृतां

ସେ ନିଜ ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠମାତ୍ର ପରିମାଣର; ହାତରେ ଅକ୍ଷସୂତ୍ର ଓ କମଣ୍ଡଲୁ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ଚତୁର୍ଭୁଜା, ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭାଯୁକ୍ତ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଶୁଭ୍ର ନୟନ ପଟଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ଥିଲା।

Verse 131

तद्वद्गोमिथुनं चैव सुवर्णस्य सितांबरं । सवस्त्रं भाजनं दद्याद्भवानी प्रीयतामिति

ସେହିପରି ଗୋ-ଯୁଗଳ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ଶ୍ୱେତ ବସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ; ବସ୍ତ୍ରସହିତ ପାତ୍ର ଦାନ କରି—“ଭବାନୀ ପ୍ରୀତ ହେଉନ୍ତୁ” ବୋଲି କହିବା।

Verse 132

अनेनविधिना यस्तु रसकल्याणिनीव्रतं । कुर्याच्च सर्वपापेभ्यस्तत्क्षणादेव मुच्यते

ଏହି ବିଧିରେ ଯେ ରସକଲ୍ୟାଣିନୀ ବ୍ରତ କରେ, ସେ ସେହି କ୍ଷଣରେ ହିଁ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 133

भवानां च सहस्रं तु न दुःखी जायते क्वचित् । अग्निष्टोमसहस्रेण यत्फलं तदवाप्नुयात्

ତୁମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସହସ୍ର ଜଣ ମଧ୍ୟ କେବେ ଦୁଃଖୀ ହେବେ ନାହିଁ; ସହସ୍ର ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ସମାନ ପୁଣ୍ୟଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 134

नारी वा कुरुते या तु कुमारी वा वरानने । विधवा च वराकी वा सापि तत्फलभागिनी

ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ! ନାରୀ କରୁ କି କୁମାରୀ, କିମ୍ବା ବିଧବା ଓ ଦୀନା ନାରୀ କରୁ—ସେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଫଳର ଭାଗିନୀ ହୁଏ।

Verse 135

सौभाग्यारोग्यसंपन्ना गौरीलोके महीयते । इति पठति य इत्थं यः शृणोति प्रसंगात् । सकलकलुषमुक्तः पार्वतीलोकमेति

ସୌଭାଗ୍ୟ ଓ ଆରୋଗ୍ୟରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ଗୌରୀଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ଯେ ଏହାକୁ ଏଭଳି ପଢ଼େ ଏବଂ ଯେ ପ୍ରସଙ୍ଗବଶତଃ ଶୁଣେ, ସେ ସମସ୍ତ କଲୁଷରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ପାର୍ବତୀଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 136

मतिमपि च विधत्ते यो नराणां प्रियार्थं । विबुधपतिजनानां लोकगः स्यादमोघः । तथैवान्यां प्रवक्ष्यामि तृतीयां पापनाशिनीम्

ଯେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହିତ ପାଇଁ ଜ୍ଞାନମୟ ପରାମର୍ଶ ମଧ୍ୟ ଦେଇଥାଏ, ସେ ଦେବାଧିପତିଙ୍କ ଭକ୍ତଜନଙ୍କ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିଚରି ପୁଣ୍ୟରେ ଅମୋଘ ହୁଏ। ଏହିପରି ଏବେ ମୁଁ ପାପନାଶିନୀ ତୃତୀୟ ବିଧି କହୁଛି।

Verse 137

नाम्ना च लोकविख्यातामग्र्यानंदकरीमिमां । यदा शुक्लतृतीयायामषाढर्क्षं भवेत्क्वचित्

ଏହି ବ୍ରତଟି ନାମରେ ଜଗତେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆନନ୍ଦଦାୟିନୀ। ଯେତେବେଳେ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷର ତୃତୀୟା ତିଥିରେ କେବେ ଆଷାଢ଼ ନକ୍ଷତ୍ର ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଏହାକୁ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 138

ब्रह्मर्क्षं वाथ च मघा हस्तो मूलमथापि वा । दर्भगंधोदकैः स्नानं तदा सम्यक्समाचरेत्

ବ୍ରହ୍ମାର୍କ୍ଷ, କିମ୍ବା ମଘା, କିମ୍ବା ହସ୍ତ, କିମ୍ବା ମୂଳ ନକ୍ଷତ୍ର ଥିଲେ, ଦର୍ଭାର ସୁଗନ୍ଧ ମିଶା ଜଳରେ ସେତେବେଳେ ଯଥାବିଧି ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 139

शुक्लमाल्यांबरधरः शुक्लगंधानुलेपनः । भवानीमर्चयेद्भक्त्या शुक्लपुष्पैः सुगंधिभिः

ଶ୍ୱେତ ମାଳା ଓ ଶ୍ୱେତ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଶ୍ୱେତ ସୁଗନ୍ଧିତ ଲେପନ କରି, ସୁଗନ୍ଧିତ ଶ୍ୱେତ ପୁଷ୍ପଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତିସହିତ ଭବାନୀଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 140

महादेवं च सकलमुपविष्टं महासने । वासुदेव्यै नमः पादौ शंकरायै नमो हरेः

ଏବଂ (ସେ) ସମଗ୍ର ମହିମାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମହାଦେବଙ୍କୁ ମହାସନରେ ଉପବିଷ୍ଟ ଦେଖିଲା। (ସେ ପ୍ରଣାମ କଲା:) “ବାସୁଦେବୀଙ୍କୁ ନମଃ, ପାଦଦ୍ୱୟକୁ ନମଃ; ଶଙ୍କରାଙ୍କୁ ନମଃ, ହରିଙ୍କୁ ନମଃ।”

Verse 141

जंघेशोकविनाशिन्यै मानदायै नमः प्रभोः । रंभायै पूजयेदूरू शिवाय च पिनाकिने

ଜଂଘାର ଶୋକ ନାଶକାରିଣୀ ମାନଦା-ରୂପ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଉରୁଦ୍ୱୟକୁ ରମ୍ଭା-ରୂପେ ପୂଜି, ପିନାକଧାରୀ ଶିବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆରାଧନା କରୁ।

Verse 142

आनंदिन्यै कटिं देव्याः शूलिनश्शूलपाणये । माधव्यै च तथा नाभिमथ शंभोर्भवाय वै

ଦେବୀଙ୍କ କଟିକୁ ଆନନ୍ଦିନୀଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ; ଶୂଳଧାରୀ ଶିବଙ୍କ ଶୂଳପାଣିଙ୍କୁ ଶୂଳ ଦିଆଗଲା। ତଥା ନାଭିକୁ ମାଧବୀଙ୍କୁ—ସେଇ ଶମ୍ଭୁ, ଭବ (ଶିବ) ଅଟନ୍ତି।

Verse 143

स्तनौ चानंदकारिण्यै शंकरस्येंदुधारिणे । उत्कंठिन्यै नमः कंठं नीलकंठाय वै हरेः

ଆନନ୍ଦଦାୟିନୀ ସ୍ତନଦ୍ୱୟକୁ ନମସ୍କାର; ଇନ୍ଦୁଧାରୀ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଉତ୍କଣ୍ଠିନୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଏବଂ କଣ୍ଠକୁ—ନୀଳକଣ୍ଠ ହର (ଶିବ)ଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 144

करावुत्पलधारिण्यै रुद्राय जगतः प्रभो । बाहू च परिरंभिण्यै नृत्यप्रीताय वै हरेः

ହାତରେ ଉତ୍ପଳ (ପଦ୍ମ) ଧାରଣକାରିଣୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଜଗତ୍ପ୍ରଭୁ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ପରିରମ୍ଭଣକାରିଣୀ ବାହୁଦ୍ୱୟକୁ ନମସ୍କାର; ନୃତ୍ୟପ୍ରୀତ ହର (ଶିବ)ଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 145

देव्या मुखं विलासिन्यै वृषभाय पुनर्विभोः । स्मितं च स्मरणीयायै विश्ववक्त्राय वै विभोः

ଦେବୀଙ୍କ ମୁଖ ବିଲାସିନୀଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ହେଲା; ଏବଂ ହେ ବିଭୋ, ବୃଷଭ (ନନ୍ଦୀ) ମହାବଳଙ୍କୁ। ତାଙ୍କ ସ୍ମରଣୀୟ ସ୍ମିତ ସ୍ମରଣୀୟଙ୍କୁ; ଏବଂ ହେ ବିଭୋ, ବିଶ୍ୱବକ୍ତ୍ର (ବିଶ୍ୱମୁଖ) ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ହେଲା।

Verse 146

नेत्रे मंदारवासिन्यै विश्वधाम्ने त्रिशूलिनः । भ्रुवौ नृत्यप्रियायै च शंभोर्वै पाशशूलिने

ନେତ୍ର ମନ୍ଦାରବାସିନୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ହେଲା, ଏବଂ ବିଶ୍ୱଧାମ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ। ଭ୍ରୂଯୁଗଳ ନୃତ୍ୟପ୍ରିୟ—ପାଶ ଓ ଶୂଳଧାରୀ—ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ ହେଲା।

Verse 147

देव्या ललाटमिंद्राण्यै वृषवाहाय वै विभोः । स्वाहायै मकुटं देव्या विभो गंगाधराय वै

ଦେବୀଙ୍କ ଲଲାଟ-ତିଳକ ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ହେଲା, ଏବଂ ବୃଷବାହନ ମହାବିଭୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ। ଦେବୀଙ୍କ ମକୁଟ ସ୍ୱାହାଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ ହେଲା, ଏବଂ ମହାବିଭୁ ଗଙ୍ଗାଧରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ।

Verse 148

विश्वकायौ विश्वभुजौ विश्वपादमुखौ शिवौ । प्रसन्नवरदौ वंदे पार्वतीपरमेश्वरौ

ଯାହାଙ୍କ ଦେହ ହିଁ ବିଶ୍ୱ, ଯାହାଙ୍କ ଭୁଜା ହିଁ ବିଶ୍ୱ, ଯାହାଙ୍କ ପାଦ ଓ ମୁଖ ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ୱ—ସେହି ପ୍ରସନ୍ନ ବରଦାତା ଶିବସ୍ୱରୂପ ପାର୍ବତୀ-ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ମୁଁ ବନ୍ଦନା କରେ।

Verse 149

एवं संपूज्य विधिवदग्रतः शिवयोः पुनः । पद्मोत्पलानि रजसा नानावर्णेन कारयेत्

ଏଭଳି ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରି, ପୁନର୍ବାର ଶିବ-ଦମ୍ପତିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନାନାବର୍ଣ୍ଣ ରଜ (ରଙ୍ଗ ଗୁଣ୍ଡ) ଦ୍ୱାରା ପଦ୍ମ ଓ ଉତ୍ପଳ ତିଆରି କରାଯିବ।

Verse 150

शंखचक्रे सकटके स्वस्तिकं शुभकारकम् । यावंतः पांसवस्तत्र रजसः पतिता भुवि

ଶଙ୍ଖ-ଚକ୍ର ଚିହ୍ନିତ ସେହି ଶକଟ (ରଥ/ଗାଡ଼ି) ଉପରେ ଶୁଭକାରକ ସ୍ୱସ୍ତିକ ଅଛି। ସେଠାରେ ରଜର ଯେତେ ଧୂଳିକଣ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଛି—

Verse 151

तावद्वर्षसहस्राणि शिवलोके महीयते । चत्वारि घृतपात्राणि सहिरण्यानि शक्तितः

ଏତେ ସହସ୍ର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଶିବଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସହିତ ଘିଅର ଚାରି ପାତ୍ର ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 152

दत्वा द्विजाय करकमुदकेन समन्वितम् । प्रतिपक्षं चतुर्मासं यावदेतान्निवेदयेत्

ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରକ (ଜଳପାତ୍ର) ଏକ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ଦାନ କରି, ବିଧିଅନୁସାରେ ସମଗ୍ର ଚାତୁର୍ମାସରେ ପ୍ରତି ପକ୍ଷେ ଏହି ନିବେଦନଗୁଡ଼ିକ କରି ଯିବା ଉଚିତ।

Verse 153

ततस्तु चतुरो मासान्पूर्ववत्करकोपरि । चत्वारि घृतपात्राणि तिलपात्राण्यंनंतरं

ତାପରେ ଚାରି ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ପୂର୍ବବତ୍ କରକର ଉପରେ (ସ୍ଥାପିତ ପାତ୍ରରେ) ଘିଅର ଚାରି ପାତ୍ର ରଖିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ତାହା ପରେ ତିଳର ପାତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ରଖିବା ଉଚିତ।

Verse 154

गंधोदकं पुष्पवारि चंदनं कुङ्कुमोदकं । अपक्वं दधिदुग्धं च गोशृंगोदकमेव च

ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳ, ପୁଷ୍ପଜଳ, ଚନ୍ଦନଜଳ ଓ କୁଙ୍କୁମଜଳ; ତଥା ଅପକ୍ୱ (ତାଜା) ଦହି ଓ ଦୁଧ, ଏବଂ ଗୋଶୃଙ୍ଗରେ ରଖା ଜଳ ମଧ୍ୟ (ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ)।

Verse 155

अब्दोदकं तथा वारिकुष्ठचूर्णान्वितं पुनः । उशीरसलिलं चैव यवचूर्णोदकं पुनः

ତଥା ଅବ୍ଦୋଦକ ମଧ୍ୟ; ପୁନଃ କୁଷ୍ଠଚୂର୍ଣ୍ଣମିଶ୍ରିତ ଜଳ; ଉଶୀରସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳ; ଏବଂ ପୁନଃ ଯବଚୂର୍ଣ୍ଣମିଶ୍ରିତ ଜଳ (ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ)।

Verse 156

तिलोदकं च संप्राश्यस्वपेन्मार्गशिरादिषु । मासेषु पक्षद्वितयं प्राशनं समुदाहृतम्

ତିଳମିଶ୍ରିତ ଜଳ (ତିଳୋଦକ) ପାନ କରି ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ଆଦି ମାସରେ ଶୟନ କରିବ; ସେହି ମାସଗୁଡ଼ିକରେ ଦୁଇ ପକ୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତିଳୋଦକ-ପ୍ରାଶନ ବିଧି କୁହାଯାଇଛି।

Verse 157

सर्वत्रशुक्लपुष्पाणिप्रशस्तानिसदार्चने । दानकाले च सर्वत्र मंत्रमेतमुदीरयेत्

ନିତ୍ୟ ପୂଜାରେ ସର୍ବତ୍ର ଶ୍ୱେତ ପୁଷ୍ପ ପ୍ରଶଂସିତ; ଦାନକାଳରେ ମଧ୍ୟ ସର୍ବତ୍ର ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 158

गौरी मे प्रीयतां नित्यमघनाशाय मंगला । सौभाग्यायास्तु ललिता भवानी सर्वसिद्धये

ଗୌରୀ ମୋ ପ୍ରତି ନିତ୍ୟ ପ୍ରୀତ ହେଉନ୍ତୁ; ମଙ୍ଗଳା ମୋ ପାପ ନାଶ କରୁନ୍ତୁ। ଲଲିତା ମୋତେ ସୌଭାଗ୍ୟ ଦିଅନ୍ତୁ; ଭବାନୀ ମୋତେ ସର୍ବସିଦ୍ଧି ପ୍ରଦାନ କରୁନ୍ତୁ।

Verse 159

संवत्सरांते लवणं गुडकुंकुमसंयुतम् । चंदनेनयुतं कुंभं सहस्वर्णांबुजेन च

ବର୍ଷାନ୍ତେ ଗୁଡ଼ ଓ କୁଙ୍କୁମଯୁକ୍ତ ଲବଣ ଦାନ କରିବ; ଏବଂ ଚନ୍ଦନଯୁକ୍ତ କୁମ୍ଭକୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କମଳ ସହ ଅର୍ପଣ କରିବ।

Verse 160

उमायाः प्रीतये हैमं तद्विदिक्षुफलैर्युतम् । सास्तरावरणां शय्यां सविश्रामां निवेदयेत्

ଉମାଙ୍କ ପ୍ରୀତି ପାଇଁ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ଶୟ୍ୟା ନିବେଦନ କରିବ; ତାହା ସେହି ଦେଶର ଫଳ ଓ ଇଖୁ ସହିତ, ଶୟନବସ୍ତ୍ର-ଆବରଣ ସମେତ ବିଶ୍ରାମଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ସଜାଇ ଅର୍ପଣ କରିବ।

Verse 161

सपत्नीकाय विप्राय गौरी मे प्रीयतामिति । आत्मानंदकरीं नाम प्राप्नुयात्संपदं नरः

ଯେ ପୁରୁଷ ପତ୍ନୀସହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଇ “ଗୌରୀ ମୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ” ବୋଲି କହେ, ସେ ‘ଆତ୍ମାନନ୍ଦକରୀ’ ନାମକ (ଅନ୍ତରାନନ୍ଦଦାୟିନୀ) ସମ୍ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 162

आयुरानंदसंपन्नो न क्वचिच्छोकमाप्नुयात् । नारी वा कुरुते या तु कुमारी विधवा तथा

ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ଆନନ୍ଦସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ସେ କେବେ ଶୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏନାହିଁ। ଯେ ନାରୀ ଏହା କରେ—କୁମାରୀ ହେଉ କି ବିଧବା—ତାହା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଫଳ ହିଁ।

Verse 163

सापि तत्फलमाप्नोति देव्यनुग्रहलालिता । प्रतिपक्षमुपोष्यैवं मंत्रार्चनविधानतः

ଦେବୀଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ଲାଳିତ ସେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଫଳ ପାଏ—ପ୍ରତି ପକ୍ଷରେ ଉପବାସ କରି, ବିଧିଅନୁସାରେ ମନ୍ତ୍ରାର୍ଚ୍ଚନା କରି।

Verse 164

रुद्राणां लोकमाप्नोति पुनरावृत्तिदुर्लभम् । इमां यः शृणुयान्नित्यं श्रावयेद्वापि भक्तितः

ଯେ ଏହି କଥାକୁ ନିତ୍ୟ ଶୁଣେ କିମ୍ବା ଭକ୍ତିରେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଶୁଣାଏ, ସେ ରୁଦ୍ରଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ—ଯେଉଁଠାରୁ ପୁନରାବୃତ୍ତି (ପୁନର୍ଜନ୍ମ) ଦୁର୍ଲଭ।

Verse 165

शक्रलोकं स गत्वा तु पूज्यते कल्पसंस्थितः । शंकर उवाच । एवंविधा भवति चेन्नारी व्रतपरायणा

ସେ ଶକ୍ରଲୋକ (ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକ)କୁ ଯାଇ ଏକ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୂଜିତ ହୁଏ। ଶଙ୍କର କହିଲେ—ଯଦି କୌଣସି ନାରୀ ଏପରି ଭାବେ ବ୍ରତପରାୟଣା ଓ ଦୃଢନିଷ୍ଠ ହୁଏ, ତେବେ ତାହାର ଫଳ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ହୁଏ।

Verse 166

सावित्री तु वराकी सा तस्याः शापस्तु कीदृशः । न काचिद्गणना चास्ति यतस्त्रैलोक्यसुंदरी

କିନ୍ତୁ ସେ ଦୁଃଖିନୀ ସାବିତ୍ରୀ—ତାଙ୍କର ଶାପ କେମିତି? ତାହାର କୌଣସି ମାପ ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ତ୍ରିଲୋକସୁନ୍ଦରୀ।

Verse 167

सा पूर्वस्यापि वन्द्या च लक्ष्मीर्विष्णुप्रतिग्रहात् । मया पूर्वं तवार्थाय दक्षयज्ञस्तु नाशितः

ସେ ପୂର୍ବଯୁଗରେ ମଧ୍ୟ ବନ୍ଦନୀୟା; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଗ୍ରହଣରୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମଧ୍ୟ ବନ୍ଦ୍ୟା ହେଲେ। ପୂର୍ବେ ତୁମ ପାଇଁ ମୁଁ ଦକ୍ଷଯଜ୍ଞକୁ ନାଶ କରିଥିଲି।

Verse 168

लक्ष्म्यर्थं विष्णुना चापि वारिधिर्मथितः पुरा । आज्ञाकरौ भवत्योश्च मा कुरुष्व भयं क्वचित्

ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ନିମିତ୍ତେ ବିଷ୍ଣୁ ପୂର୍ବେ ସମୁଦ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ମଥିଥିଲେ। ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଆଜ୍ଞାପାଳକ ହେଅ; କେବେ ଭୟ କରନି।

Verse 169

सावित्र्या मानना कार्या कुपितायाः प्रसादनम् । मया च विष्णुना चैव ब्रह्मणा मानमीप्सुना

ସାବିତ୍ରୀଙ୍କୁ ଯଥୋଚିତ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ; ସେ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହେଲେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ—ମୋ ଦ୍ୱାରା, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ, ଏବଂ ମାନ ଆକାଂକ୍ଷୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ।

Verse 170

गमिष्ये ब्रह्मसदनं त्वं च तिष्ठ वरानने । एवमुक्त्वा गतो रुद्रो गौरी तत्र व्यवस्थिता

“ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସଦନକୁ ଯିବି; ତୁମେ ଏଠାରେ ରୁହ, ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ।” ଏମିତି କହି ରୁଦ୍ର ଚାଲିଗଲେ, ଏବଂ ଗୌରୀ ସେଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲେ।

Verse 171

कृतं युगं समग्रं च यज्ञे तस्मिन्हुताशनः । वहंस्तु हव्यं देवानां प्रीणयानो जगत्त्रयम्

ସେହି ଯଜ୍ଞରେ ହୁତାଶନ (ଅଗ୍ନି) ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ହବ୍ୟ ବହନ କରି ତ୍ରିଲୋକକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ; ସମଗ୍ର କୃତଯୁଗ ପ୍ରବଳ ହେଲା।

Verse 172

भोजनं द्विजमुख्येषु भोगान्विद्याधरे गणे । कामावाप्तिं मनुष्येषु सर्वमेव ददौ प्रभुः

ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଭୋଜନ, ବିଦ୍ୟାଧରଗଣକୁ ଭୋଗ, ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ କାମନାସିଦ୍ଧି—ସବୁକିଛି ଦାନ କଲେ।

Verse 173

रुद्रेणोक्तस्तदा विष्णुर्धर्मांस्ते त्वं प्रकीर्त्तय । गौरीधर्मान्सरस्वत्या व्रतं यत्परिकीर्तितम्

ତେବେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ କଥାରେ ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ—“ତୁମେ ସେହି ଧର୍ମମାନଙ୍କୁ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତନ କର; ଗୌରୀଧର୍ମ ଓ ବର୍ଣ୍ଣିତ ସରସ୍ୱତୀବ୍ରତକୁ।”

Verse 174

इत्येवमुक्ते रुद्रेण विष्णुः प्रोवाच सादरम् । नाहं धर्मं ख्यापयिष्ये स्वकीयं शंकराधुना

ରୁଦ୍ର ଏପରି କହିଲେ, ବିଷ୍ଣୁ ଆଦରସହ କହିଲେ—“ହେ ଶଙ୍କର, ଏବେ ମୁଁ ମୋର ସ୍ୱଧର୍ମ ପ୍ରଚାର କରିବି ନାହିଁ।”

Verse 175

भवानाख्यातु माहात्म्यं मदीयं सुरसत्तम । त्वया वै कथितं पूर्वं कृते वै पापसंक्षयः

ହେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୟାକରି ମୋର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତୁ। ଆପଣ ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ କହିଥିଲେ; ତାହାର କୀର୍ତ୍ତନରେ ନିଶ୍ଚୟ ପାପକ୍ଷୟ ହୁଏ।

Verse 176

भविष्यति न संदेहो भवान्पूतो भविष्यति । भीष्म उवाच । मधुरा गीर्भवेत्केन व्रतेन मुनिसत्तम

ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ହେବ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଆପଣ ନିଶ୍ଚୟ ପବିତ୍ର ହେବେ। ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, କେଉଁ ବ୍ରତରେ ବାଣୀ ମଧୁର ହୁଏ?

Verse 177

तथैव जनसौभाग्यं मतिर्विद्यासु कौशलम् । अभेदश्चापि दांपत्ये संगो बंधुजनेन च

ସେହିପରି ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୌଭାଗ୍ୟ ଓ ଲୋକପ୍ରିୟତା, ବିଦ୍ୟାରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ମତି ଓ କୌଶଳ, ଦାମ୍ପତ୍ୟରେ ଏକତା, ଏବଂ ବନ୍ଧୁଜନ ସହ ନିକଟ ସଙ୍ଗ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 178

आयुश्च विपुलं पुंसां तन्मे कथय सत्तम । पुलस्त्य उवाच । सम्यक्पृष्टं त्वया राजन्शृणु सारस्वतं व्रतम्

ଏବଂ ପୁରୁଷମାନେ ବିପୁଳ ଆୟୁ କିପରି ପାଆନ୍ତି, ହେ ସତ୍ତମ, ତାହା ମୋତେ କହନ୍ତୁ। ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ହେ ରାଜନ୍, ତୁମେ ଭଲଭାବେ ପଚାରିଛ; ସାରସ୍ୱତ ବ୍ରତ ଶୁଣ।

Verse 179

यस्य संकीर्तनादेव देवी तुष्येत्सरस्वती । यावद्भक्तः स्तवं कुर्यादेतद्व्रतमनुत्तमम्

ଯାହାର ସଂକୀର୍ତ୍ତନ ମାତ୍ରରେ ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି—ଭକ୍ତ ଯେତେଦିନ/ଯେତେକ୍ଷଣ ସ୍ତବ ପାଠ କରେ, ସେତେକ୍ଷଣ ଏହି ବ୍ରତ ଅନୁତ୍ତମ ବୋଲି ଗଣ୍ୟ।

Verse 180

प्राग्वासरादौ संपूज्य दिव्यं स्तवं समारभेत् । अथवा रविवारेण ग्रहताराबलेन च

ଦିନର ଆରମ୍ଭରେ ପ୍ରଥମେ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରି ଦିବ୍ୟ ସ୍ତବର ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ; କିମ୍ବା ରବିବାରେ, ଗ୍ରହ-ତାରା-ବଳ (ଶୁଭ ପ୍ରଭାବ) ଅନୁସାରେ ମଧ୍ୟ କରିପାରେ।

Verse 181

पायसं भोजयेद्विप्रान्कुर्याद्ब्राह्मणवाचनम् । शुक्लवस्त्राणि दत्त्वा च सहिरण्यानि शक्तितः

ପାୟସ (ଖୀର) ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱିଜ-ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇବା, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶାସ୍ତ୍ରପାଠ କରାଇବା। ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଶ୍ୱେତ ବସ୍ତ୍ର ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦାନ କରିବା।

Verse 182

गायत्रीं पूजयेद्भक्त्या शुक्लमाल्यानुलेपनैः । यथा न देवि भगवान्ब्रह्मा लोकपितामहः

ଭକ୍ତିରେ ଗାୟତ୍ରୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା; ଶ୍ୱେତ ମାଳା ଓ ଶ୍ୱେତ ଅନୁଲେପନ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବା—ହେ ଦେବୀ, ଯେପରି ଲୋକପିତାମହ ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମା କରନ୍ତି।

Verse 183

त्वां परित्यज्य तिष्ठेच्च तथा भव वरप्रदा । वेदशास्त्राणि धर्माणि नृत्यगीतादिकं च यत्

ତୁମକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ମଧ୍ୟ ଯେ ନିଷ୍ଠାରେ ଅଟୁଟ ରହେ, ସେ ବରପ୍ରଦ ହେଉ। ବେଦ-ଶାସ୍ତ୍ର, ଧର୍ମକର୍ମ ଓ ନୃତ୍ୟ-ଗୀତାଦି ଯାହା କିଛି—ସବୁ ତାହାରେ ସିଦ୍ଧ ହେଉ।

Verse 184

न विहीनं त्वया देवि तथा मे संतु सिद्धयः । लक्ष्मीर्मेधा धरा पुष्टिर्गौरी तुष्टिर्जया मतिः

ହେ ଦେବୀ, ମୁଁ କେବେ ତୁମ ବିନା ନ ରହିଯାଉ; ଏବଂ ମୋର ସିଦ୍ଧିମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ। (ମୋତେ) ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ମେଧା, ଧରା, ପୁଷ୍ଟି, ଗୌରୀ, ତୁଷ୍ଟି, ଜୟା ଓ ମତି ପ୍ରଦାନ କର।

Verse 185

एताभिः पाहि चाष्टाभिमूर्तिभिर्मां सरस्वति । एवं संपूज्य गायत्रीं वीणाकमलधारिणीम्

ହେ ସରସ୍ୱତୀ, ତୁମ ଏହି ଅଷ୍ଟମୂର୍ତ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ରକ୍ଷା କର। ଏଭଳି ଭାବେ ବୀଣା ଓ କମଳଧାରିଣୀ ଗାୟତ୍ରୀଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରି (ପରବର୍ତ୍ତୀ କର୍ମ କରିବା)।

Verse 186

शुक्लपुष्पाक्षतैर्भक्त्या सकमंडलु पुस्तकाम् । मौनव्रतेन भुंजीत सायंप्रातश्च धर्मवित्

ଧର୍ମଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି ଭକ୍ତିସହ ଶ୍ୱେତ ପୁଷ୍ପ ଓ ଅକ୍ଷତ, ସହିତ କମଣ୍ଡଳୁ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ରଖି ପୂଜା କରୁ। ମୌନବ୍ରତ ପାଳନ କରି ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ପ୍ରାତଃକାଳେ ଭୋଜନ କରୁ।

Verse 187

पंचम्यां प्रतिपक्षं च गां च विप्राय शोभनाम् । तथैव तंडुलप्रस्थं घृतपात्रेण संयुतम्

ପଞ୍ଚମୀ ତିଥିରେ ଓ ପ୍ରତିପକ୍ଷରେ ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଶୋଭନ ଗାଈ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ସେହିପରି ଘୃତପାତ୍ର ସହିତ ଏକ ପ୍ରସ୍ଥ ଚାଉଳ ମଧ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 188

क्षीरं दद्याद्धिरण्यं च गायत्री प्रीयतामिति । संध्यायां च तथा मौनमेतत्कुर्वन्समाचरेत्

କ୍ଷୀର ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦାନ କରି ‘ଗାୟତ୍ରୀ ପ୍ରୀତ ହେଉନ୍ତୁ’ ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ଉଚିତ। ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ମୌନ ମଧ୍ୟ ପାଳନ କରି, ଏଭଳି କରି ବିଧିମତ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 189

न रात्र्यां भोजनं कुर्याद्यावन्मासास्त्रयोदश । समाप्ते तु व्रते दद्याद्भोजनं शुक्लतंडुलैः

ତେର ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାତିରେ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ବ୍ରତ ସମାପ୍ତିରେ ଶ୍ୱେତ ଚାଉଳରେ ପକାଇଥିବା ଭୋଜନ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 190

दिव्यां वितानं घंटां च सितनेत्रपटान्विताम् । चंदनं वस्त्रयुग्मं च दध्यन्नं सुरसं पुनः

ଦିବ୍ୟ ବିତାନ (ଛତ୍ର) ଓ ଶ୍ୱେତ ପଟପରଦାରେ ଶୋଭିତ ଘଣ୍ଟା, ଚନ୍ଦନ, ବସ୍ତ୍ରଯୁଗ୍ମ, ଏବଂ ପୁନଃ ଅତି ସୁରସ ଦଧ୍ୟନ୍ନ (ଦହି-ଭାତ) ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 191

अथोपदेष्टारमपि भक्त्या संपूजयेद्गुरुम् । वित्तशाठ्येनरहितो वस्त्रमाल्यानुलेपनैः

ତାପରେ ଭକ୍ତିସହିତ ଉପଦେଶଦାତା ଗୁରୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଯଥାବିଧି ସମ୍ପୂଜନ କରିବା ଉଚିତ। ଧନବିଷୟରେ କପଟ ଛାଡ଼ି ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଅନୁଲେପନ ଅର୍ପଣ କର।

Verse 192

अनेन विधिना यस्तु कुर्यात्सारस्वतं व्रतम् । सौभाग्यमतियुक्तस्तु सूक्ष्मकंठश्च जायते

ଏହି ବିଧିରେ ଯେ ସାରସ୍ୱତ ବ୍ରତ କରେ, ସେ ସୌଭାଗ୍ୟ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବୁଦ୍ଧିରେ ଯୁକ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ ସୁକୁମାର/ମଧୁର କଣ୍ଠ ସହ ଜନ୍ମ ଲାଭ କରେ।

Verse 193

सरस्वत्याः प्रसादेन ब्रह्मलोके महीयते । नारी वा कुरुते या तु सापि तत्फलभागिनी

ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ସେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ଯଦି କୌଣସି ନାରୀ ଏହା କରେ, ସେମଧ୍ୟ ସେହି ଫଳର ଭାଗିନୀ ହୁଏ।

Verse 194

ब्रह्मलोके वसेद्राजन्यावत्कल्पायुत त्रयम् । सारस्वतं व्रतं यस्तु शृणुयादपि वा पठेत्

ହେ ରାଜନ୍, ଯେ ସାରସ୍ୱତ ବ୍ରତର କଥା ଶୁଣେ କିମ୍ବା ପଢ଼େ ମାତ୍ର, ସେ ତିନି ଅୟୁତ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ବାସ କରେ।