Shloka 125

Agastya Arghya Rite and the Gaurī & Sārasvata Vows

with Origin Narratives and Merit Statements

Devanagari script

क्षीरशाकं च दध्यन्नं पिंडशाकं तथैव च । माघादौ क्रमशो दद्यादेतानि करकोपरि

Transliteration

kṣīraśākaṃ ca dadhyannaṃ piṃḍaśākaṃ tathaiva ca | māghādau kramaśo dadyādetāni karakopari

Translation

ମାଘ ମାସରୁ ଆରମ୍ଭ କରି କ୍ରମେ—ଦୁଧରେ ରନ୍ଧା ଶାକ, ଦହି-ଅନ୍ନ, ଏବଂ ପିଣ୍ଡାକାର ଶାକ—ଏହିସବୁକୁ କରକ (ଛୋଟ କଳଶ) ଉପରେ ରଖି ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Word by Word

• क्षीर-शाकम्: milk-cooked vegetable/greens
• क्षीर-शाकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षीर (प्रातिपदिक) + शाक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; क्षीरेण/क्षीरयुक्तं शाकम् इति तृतीया-तत्पुरुषः

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपातः

• दधि-अन्नम्: curd-rice/food with curd
• दधि-अन्नम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दधि (प्रातिपदिक) + अन्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; दध्ना सह अन्नम्/दध्यन्नम् इति तत्पुरुषः

• पिण्ड-शाकम्: piṇḍa-śāka (a lump/ball vegetable preparation)
• पिण्ड-शाकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पिण्ड (प्रातिपदिक) + शाक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; पिण्डरूपं शाकम् इति कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः (परम्परया तत्पुरुषः)

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (Manner/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारार्थक-अव्ययम् (adverb: likewise)

• एव: indeed/also
• एव: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-निपातः

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपातः

• माघ-आदौ: beginning with Māgha (month)
• माघ-आदौ: Adhikarana (Time-locative/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: माघ (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; माघः आदिः यस्य (क्रमस्य) तस्मिन् इति; माघादौ = माघे आदौ (आदौ इति अव्ययवत्)

• क्रमशः: in sequence
• क्रमशः: Sambandha (Manner/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: क्रमशस् (अव्यय)
• Form: अव्ययम् (adverb: in order/ क्रमात्)

• दद्यात्: should give
• दद्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• एतानि: these (items)
• एतानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; सर्वनाम

• करक-उपरि: upon/on the karaka (pot)
• करक-उपरि: Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: करक (प्रातिपदिक) + उपरि (अव्यय)
• Form: उपरि (अव्यय, उपसर्गसदृश-स्थानवाचक) + षष्ठीसम्बन्धः (करकस्य उपरि)

Speaker

Not specified in the provided excerpt (context required from surrounding verses).

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Sandhi Resolution Notes

Sandhi Resolution Notes: क्षीरशाकं = क्षीर-शाकम्; दध्यन्नं = दधि-अन्नम्; पिंडशाकं = पिण्ड-शाकम्; तथैव = तथा एव; माघादौ = माघ-आदौ; दद्यादेतानि = दद्यात् एतानि; करकोपरि = करक-उपरि

Characters & Entities

• Māgha

FAQs

What ritual practice is indicated by placing items on a karaka (small pot)?

The verse describes a structured offering (dāna/naivedya-style) where prepared foods are formally presented on or with a ritual vessel (karaka), suggesting an ordered, observance-based giving beginning in Māgha.

Why does the verse specify “from Māgha onward” and “in order” (kramaśaḥ)?

It indicates a calendrical observance: offerings are to be made starting in Māgha and then continued sequentially, implying a monthly or staged ritual regimen rather than a one-time gift.

What ethical or devotional lesson can be drawn from this instruction?

It emphasizes disciplined generosity and regularity in religious practice—making offerings thoughtfully, at proper times, and in a prescribed order, reflecting sincerity and steadiness in dharma.