Adhyaya 8

Verse 1

शौनक उवाच । समुद्रमथनं सूत पुरा कस्मात्कृतं गुरो । हृदये कौतुकं जातं श्रोतुं मे वद चामरैः

ଶୌନକ କହିଲେ—ହେ ସୂତ, ହେ ଗୁରୋ! ପୁରାତନ କାଳରେ ସମୁଦ୍ରମଥନ କାହିଁକି କରାଗଲା? ମୋ ହୃଦୟରେ କୌତୁହଳ ଜାଗିଛି; ଅମରମାନଙ୍କ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ସହିତ ମୋତେ କହ।

Verse 2

सूत उवाच । ब्रह्मन्वच्मि समासेन सिंधोर्मथनकारणम् । दुर्वाससेंद्र संवादमितिहासं शृणुष्व तत्

ସୂତ କହିଲେ—ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ ସିନ୍ଧୁମଥନର କାରଣ କହୁଛି। ଦୁର୍ବାସା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସଂବାଦର ସେଇ ପୁରାତନ ଇତିହାସ ଶୁଣ।

Verse 3

महातपा महातेजा दुर्वासा ईश्वरांशजः । ब्रह्मर्षिः प्रययौ स्वर्गमिन्द्रं द्रष्टुं स चैकदा

ମହାତପସ୍ବୀ, ମହାତେଜସ୍ବୀ, ଈଶ୍ୱରାଂଶଜ ଦୁର୍ବାସା—ସେଇ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ଏକଥର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ।

Verse 4

तस्मिन्ददर्श काले तं गजारूढं शचीपतिम् । दृष्ट्वा स्रजं पारिजातां ददौ तस्मै महामुनिः

ସେହି ସମୟରେ ସେ ଶଚୀପତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଗଜାରୂଢ ଦେଖିଲା। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ମହାମୁନି ପାରିଜାତ ପୁଷ୍ପମାଳା ତାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ॥

Verse 5

गृहीत्वा तां स्रजं चेंद्रो विन्यस्य गजमूर्द्धनि । देवराट्प्रययौ ब्रह्मन्ससैन्यो नंदनं प्रति

ସେ ମାଳାକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ଇନ୍ଦ୍ର ଗଜର ମସ୍ତକରେ ରଖିଲେ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ! ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ର ସସେନ୍ୟ ନନ୍ଦନବନ ପ୍ରତି ପ୍ରୟାଣ କଲେ॥

Verse 6

हस्ती चादाय तां मालां छित्त्वा तु धरणीतले । चिक्षेप च महाक्रुद्धस्तमित्याह महामुनिः

ତାପରେ ହାତୀ ସେ ମାଳାକୁ ଧରି ଛିଣ୍ଡି ଧରଣୀତଳେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲା। ମହାକ୍ରୋଧରେ ମହାମୁନି ତାହାକୁ ଏଭଳି କହିଲେ॥

Verse 7

त्रैलोक्यैकश्रियायुक्तो यस्मात्त्वमवमन्यसे । तव त्रैलोक्यश्रीर्नष्टा भवत्येव न संशयः

ତ୍ରିଲୋକର ଏକମାତ୍ର ଶ୍ରୀରେ ଯୁକ୍ତ ଯାହାକୁ ତୁମେ ଅବମାନ କଲ, ସେହି କାରଣରୁ ତୁମର ତ୍ରିଲୋକବ୍ୟାପୀ ଶ୍ରୀ ନିଶ୍ଚୟ ନଷ୍ଟ ହେବ—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ॥

Verse 8

इति श्रीपाद्मे महापुराणे ब्रह्मखंडे समुद्रमथनोद्योगोनामाष्टमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମ ମହାପୁରାଣର ବ୍ରହ୍ମଖଣ୍ଡରେ ‘ସମୁଦ୍ରମଥନୋଦ୍ୟୋଗ’ ନାମକ ଅଷ୍ଟମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା॥

Verse 9

नष्टमंतर्द्धानवत्यां तदा तस्यां जगत्त्रयम् । क्षुत्पिपासान्विताः सर्वे चुक्रुशुर्वै निरंतरम्

ଅନ୍ତର୍ଧାନଶକ୍ତିଯୁକ୍ତା ସେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେବା ସହ, କ୍ଷୁଧା-ପିପାସାରେ ପୀଡିତ ତ୍ରିଲୋକ ନିରନ୍ତର କ୍ରନ୍ଦନ କଲା।

Verse 10

न ववर्षुर्वारिवाहाः शुष्काश्चैव जलाशयाः । सर्वे ते शाखिनः शुष्काः फलपुष्पविवर्जिताः

ବର୍ଷାବାହୀ ମେଘମାନେ ବର୍ଷିଲେ ନାହିଁ, ଜଳାଶୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଶୁଷ୍କ ହେଲେ; ସମସ୍ତ ବୃକ୍ଷ ଶୁଷ୍କ ହୋଇ ଫଳ-ପୁଷ୍ପହୀନ ହେଲେ।

Verse 11

क्षुत्पिपासार्दिताः सर्वे ब्रह्मणः सन्निधिं ययुः । तं सर्वे कथयामासुः दुःखशोकं पितामहम्

କ୍ଷୁଧା-ପିପାସାରେ ପୀଡିତ ସମସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସନ୍ନିଧିକୁ ଗଲେ ଏବଂ ପିତାମହଙ୍କୁ ନିଜ ଦୁଃଖ-ଶୋକ ଜଣାଇଲେ।

Verse 12

देवानां वचनं श्रुत्वा धाता देवगणैः सह । भृग्वादिमुनिभिश्चैव प्रययौ क्षीरसागरम्

ଦେବମାନଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ଧାତା (ବ୍ରହ୍ମା) ଦେବଗଣ ସହ ଏବଂ ଭୃଗୁ ଆଦି ମୁନିମାନଙ୍କ ସହ କ୍ଷୀରସାଗରକୁ ପ୍ରୟାଣ କଲେ।

Verse 13

विष्णुं समर्चयामास क्षीराब्धेरुत्तरे तटे । मंत्रमष्टाक्षरं वेधा जपन्ध्यायन्जगत्पतिम्

କ୍ଷୀରସାଗରର ଉତ୍ତର ତଟରେ ବେଧା (ବ୍ରହ୍ମା) ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ଆରାଧନା କଲେ; ଅଷ୍ଟାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଜପି ଜଗତ୍ପତିଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ।

Verse 14

ततः प्रसन्नो भगवान्सर्वेषां च दिवौकसाम् । वैनतेयं समारुह्य चागतः सदयः प्रभुः

ତେବେ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀ ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କରୁଣାମୟ ଭଗବାନ୍ ପ୍ରଭୁ ବୈନତେୟ (ଗରୁଡ଼) ଉପରେ ଆରୋହଣ କରି ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।

Verse 15

पीतवस्त्रं चतुर्बाहुं शंखचक्रगदाधरम् । दृष्ट्वा तं जगतामीशं पुंडरीकनिभेक्षणम्

ପୀତବସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଚତୁର୍ଭୁଜ, ଶଙ୍ଖ-ଚକ୍ର-ଗଦାଧାରୀ, ପଦ୍ମନୟନ ଜଗଦୀଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖି (ସେମାନେ ଭକ୍ତିବିସ୍ମୟରେ ମଗ୍ନ ହେଲେ)।

Verse 16

विष्णुं भवोदधेः पोतं वनमालाविभूषितम् । श्रीवत्सकौस्तुभोरस्कमानंदाश्रुपरिप्लुताः

ଭବସାଗର ପାର କରାଇବା ନୌକାସ୍ୱରୂପ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ବନମାଳାରେ ବିଭୂଷିତ, ବକ୍ଷସ୍ଥଳେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଓ କୌସ୍ତୁଭମଣି ଧାରଣ କରିଥିବା ଦେଖି ସେମାନେ ଆନନ୍ଦାଶ୍ରୁରେ ପ୍ଲୁତ ହେଲେ।

Verse 17

तुष्टुवुर्जयशब्देन नमश्चक्रुर्निरंतरम् । श्रीभगवानुवाच । वरं वृणीध्वं भो देवाः कस्माद्यूयं समागताः । वरदोऽस्मि तद्वदत वो ददामि च नान्यथा

ସେମାନେ ‘ଜୟ’ ଶବ୍ଦରେ ସ୍ତୁତି କଲେ ଓ ନିରନ୍ତର ନମସ୍କାର କଲେ। ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ—“ହେ ଦେବମାନେ, ବର ଚୟନ କର; କେଉଁ କାରଣରେ ତୁମେ ଏଠାକୁ ଆସିଛ? ମୁଁ ବରଦାତା; କହ, ମୁଁ ସେହି ଦେବି, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।”

Verse 18

देवा ऊचुः । कृपालो ब्रह्मशापेन संपद्धीनं जगत्त्रयम् । क्षुत्पिपासार्दितं नाथ सदेवासुरमानुषम्

ଦେବମାନେ କହିଲେ—“ହେ କୃପାଳୁ ନାଥ! ବ୍ରହ୍ମଶାପରେ ତ୍ରିଲୋକର ସମୃଦ୍ଧି ହରାଇଗଲା; ଦେବ-ଅସୁର-ମାନବ ସହିତ ସମସ୍ତେ ଭୁଖ ଓ ପିଆସରେ ପୀଡିତ।”

Verse 19

रक्ष सर्वानिमांल्लोकान्याताः स्म शरणं तव । श्रीभगवानुवाच । इंदिरा ब्रह्मशापेन चान्तर्द्धानं गता सुराः

“ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ଆସିଛୁ।” ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ— “ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶାପରେ ଇନ୍ଦିରା (ଲକ୍ଷ୍ମୀ) ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ତିରୋଭୂତ ହେଲେ।”

Verse 20

यस्याः कटाक्षमात्रेण जगदैश्वर्यसंयुतम् । तदा यूयं सुराः सर्वे चोत्पाट्य स्वर्णपर्वतम्

“ଯାହାଙ୍କର କେବଳ କଟାକ୍ଷମାତ୍ରେ ଜଗତ୍ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ-ସମୃଦ୍ଧିରେ ଯୁକ୍ତ ହୁଏ। ତେଣୁ ହେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବତକୁ ମଧ୍ୟ ଉପାଡ଼ି ଆଣ।”

Verse 21

मंदरं घर्घरं कृत्वा सर्पराजेन वेष्टितम् । कुरुध्वं मथनं देवाः सदैत्याः क्षीरसागरम्

“ମନ୍ଦର ପର୍ବତକୁ ମଥନଦଣ୍ଡ କରି, ସର୍ପରାଜ ବାସୁକି ଦ୍ୱାରା ଘେରି, ଦେବମାନେ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ କ୍ଷୀରସାଗରକୁ ମଥନ କର।”

Verse 22

तस्मादुत्पत्स्यते लक्ष्मीर्जगन्माता च भोः सुराः । तया हृष्टा महाभागा भविष्यथ न संशयः

“ଏହେତୁ ହେ ଦେବମାନେ, ସେଠାରୁ ଜଗନ୍ମାତା ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଉଦ୍ଭବିତ ହେବେ। ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହୃଷ୍ଟ ହୋଇ ତୁମେ ସମସ୍ତେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଓ ସମୃଦ୍ଧ ହେବ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।”

Verse 23

धारयाम्यहमेवाद्रिं कूर्मरूपेण सर्वतः । इत्युक्त्वा भगवान्विष्णुरंतर्द्धानं जगाम सः । जग्मुः सुरासुराः सर्वे समुद्रमथनं द्विज

“ମୁଁ କୂର୍ମରୂପ ଧାରଣ କରି ଏହି ପର୍ବତକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଧାରଣ କରିବି।” ଏହିପରି କହି ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ। ତାପରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ସମସ୍ତ ଦେବ ଓ ଅସୁର ସମୁଦ୍ରମଥନ ପାଇଁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।