Adhyaya 78

Verse 1

ययातिरुवाच । एकेन गृह्यतां पुत्रा जरा मे दुःखदायिनी । धीरेण भवतां मध्ये तारुण्यं मम दीयताम्

ଯୟାତି କହିଲେ—‘ହେ ପୁତ୍ରମାନେ, ତୁମମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ମୋର ଦୁଃଖଦାୟିନୀ ଜରା ଗ୍ରହଣ କରୁ। ତୁମମଧ୍ୟରେ ଯେ ଧୀର, ସେ ମୋତେ ତାରୁଣ୍ୟ ଦାନ କରୁ।’

Verse 2

स्वकीयं हि महाभागाः स्वरूपमिदमुत्तमम् । संतप्तं मानसं मेद्य स्त्रियां सक्तं सुचंचलम्

ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନମାନେ! ଏହି ମୋର ନିଜସ୍ୱ ଉତ୍ତମ ଅବସ୍ଥା—ମୋ ମନ ଦୁଃଖତାପରେ ଦଗ୍ଧ, ସ୍ତ୍ରୀରେ ଆସକ୍ତ ଓ ଅତିଚଞ୍ଚଳ।

Verse 3

भाजनस्था यथा आप आवर्त्तयति पावकः । तथा मे मानसं पुत्राः कामानलसुचालितम्

ଯେପରି ପାତ୍ରସ୍ଥ ଜଳକୁ ଅଗ୍ନି ଆବର୍ତ୍ତିତ କରି ଚଳାୟମାନ କରେ, ସେପରି ହେ ପୁତ୍ରମାନେ! କାମାଗ୍ନି ମୋ ମନକୁ ଉଦ୍ବେଳିତ କରିଛି।

Verse 4

एको गृह्णातु मे पुत्रा जरां दुःखप्रदायिनीम् । स्वकं ददातु तारुण्यं यथाकामं चराम्यहम्

ମୋ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ମୋର ଦୁଃଖଦାୟିଣୀ ଜରା ଗ୍ରହଣ କରୁ; ନିଜ ତାରୁଣ୍ୟ ମୋତେ ଦିଅ; ତେବେ ମୁଁ ଇଚ୍ଛାମତେ ଚରିବି।

Verse 5

यो मे जरापसरणं करिष्यति सुतोत्तमः । स च मे भोक्ष्यते राज्यं धनुर्वंशं धरिष्यति

ଯେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ମୋର ଜରା ନିବାରଣ କରିବ, ସେଇ ମୋ ରାଜ୍ୟ ଭୋଗ କରିବ ଏବଂ ଧନୁର୍ବଂଶ—ରାଜବଂଶ—ଧାରଣ କରିବ।

Verse 6

तस्य सौख्यं सुसंपत्तिर्धनं धान्यं भविष्यति । विपुला संततिस्तस्य यशः कीर्तिर्भविष्यति

ତାହା ପାଇଁ ସୁଖ ଓ ସୁସମ୍ପତ୍ତି—ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟ—ହେବ; ତାହାର ବିପୁଳ ସନ୍ତତି ହେବ ଏବଂ ଯଶ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ଉଦ୍ଭବିତ ହେବ।

Verse 7

पुत्रा ऊचुः । भवान्धर्मपरो राजन्प्रजाः सत्येन पालकः । कस्मात्ते हीदृशो भावो जातः प्रकृतिचापलः

ପୁତ୍ରମାନେ କହିଲେ—ହେ ରାଜନ୍! ଆପଣ ଧର୍ମପରାୟଣ, ସତ୍ୟଦ୍ୱାରା ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ପାଳନ କରନ୍ତି। ତେବେ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରକୃତିବିରୋଧୀ ଏହି ଚଞ୍ଚଳ ଭାବ କାହିଁକି ଜନ୍ମିଲା?

Verse 8

राजोवाच । आगता नर्तकाः पूर्वं पुरं मे हि प्रनर्तकाः । तेभ्यो मे कामसंमोहे जातो मोहश्च ईदृशः

ରାଜା କହିଲେ—ପୂର୍ବେ ମୋ ପୁରକୁ ନର୍ତ୍ତକମାନେ ଆସିଥିଲେ; ସେମାନେ ନିପୁଣ ପ୍ରଦର୍ଶକ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, କାମଜନିତ ସମ୍ମୋହ ମଧ୍ୟରେ, ମୋର ଏହିପରି ମୋହ ଜନ୍ମିଲା।

Verse 9

जरया व्यापितः कायो मन्मथाविष्टमानसः । संबभूव सुतश्रेष्ठाः कामेनाकुलव्याकुलः

ତାହାର ଦେହ ଜରାରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଥିଲା, ମନ ମନ୍ମଥରେ ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲା। ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ରମାନେ! କାମଦ୍ୱାରା ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକୁଳ ଓ ବ୍ୟାକୁଳ ହେଲା।

Verse 10

काचिद्दृष्टा मया नारी दिव्यरूपा वरानना । मया संभाषिता पुत्राः किंचिन्नोवाच मे सती

ମୁଁ ଜଣେ ନାରୀକୁ ଦେଖିଲି—ଦିବ୍ୟରୂପା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁଖମଣ୍ଡଳ ଥିବା। ହେ ପୁତ୍ରମାନେ! ମୁଁ ତାଙ୍କ ସହ କଥା ହେଲି, କିନ୍ତୁ ସେ ସତୀ ମୋତେ କିଛିମାତ୍ର କହିଲେ ନାହିଁ।

Verse 11

विशालानाम तस्याश्च सखी चारुविचक्षणा । सा मामाह शुभं वाक्यं मम सौख्यप्रदायकम्

ତାଙ୍କର ‘ବିଶାଳା’ ନାମରେ ଜଣେ ସଖୀ ଥିଲେ—ସୁନ୍ଦରୀ ଓ ବିଚକ୍ଷଣା। ସେ ମୋତେ ମଙ୍ଗଳମୟ ବାକ୍ୟ କହିଲେ, ଯାହା ମୋତେ ସୁଖ ପ୍ରଦାନ କଲା।

Verse 12

जराहीनो यदा स्यास्त्वं तदा ते सुप्रिया भवेत् । एवमंगीकृतं वाक्यं तयोक्तं गृहमागतः

ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଜରାରୁ ମୁକ୍ତ ହେବ, ସେତେବେଳେ ସେ ତୁମ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ହେବ। ତାଙ୍କ କଥା ଗ୍ରହଣ କରି ସେ ଘରକୁ ଫେରିଲା।

Verse 13

मया जरापनोदार्थं तदेवं समुदाहृतम् । एवं ज्ञात्वा प्रकर्तव्यं मत्सुखं हि सुपुत्रकाः

ଜରା ନିବାରଣର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ମୁଁ ଏହାକୁ ଏଭଳି ଘୋଷଣା କରିଛି। ଏଭଳି ଜାଣି, ମୋ ସନ୍ତୋଷ ପାଇଁ ଯଥୋଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ କର, ହେ ସୁପୁତ୍ରମାନେ।

Verse 14

तुरुरुवाच । शरीरं प्राप्यते पुत्रैः पितुर्मातुः प्रसादतः । धर्मश्च क्रियते राजञ्शरीरेण विपश्चिता

ତୁରୁ କହିଲା—ପିତାମାତାଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ପୁତ୍ରମାନେ ଶରୀର ପାଆନ୍ତି। ହେ ରାଜନ୍, ଶରୀର ଦ୍ୱାରାହିଁ ବିଦ୍ୱାନମାନେ ଧର୍ମ କରନ୍ତି।

Verse 15

पित्रोः शुश्रूषणं कार्यं पुत्रैश्चापि विशेषतः । न च यौवनदानस्य कालोऽयं मे नराधिप

ପୁତ୍ରମାନେ ବିଶେଷତଃ ପିତାମାତାଙ୍କ ସେବା-ଶୁଶ୍ରୂଷା କରିବା ଉଚିତ। ହେ ନରାଧିପ, ମୋ ପକ୍ଷରୁ ଯୌବନ ଦାନ କରିବାର ଏହି ସମୟ ନୁହେଁ।

Verse 16

प्रथमे वयसि भोक्तव्यं विषयं मानवैर्नृप । इदानीं तन्न कालोयं वर्तते तव सांप्रतम्

ହେ ନୃପ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପ୍ରଥମ ବୟସରେ ବିଷୟଭୋଗ କରିବା ଉଚିତ; କିନ୍ତୁ ଏବେ, ବର୍ତ୍ତମାନ, ତୁମ ପାଇଁ ଏହା ଯଥୋଚିତ ସମୟ ନୁହେଁ।

Verse 17

जरां तात प्रदत्वा वै पुत्रे तात महद्गताम् । पश्चात्सुखं प्रभोक्तव्यं न तु स्यात्तव जीवितम्

ହେ ତାତ! ମହାଗତି ପ୍ରାପ୍ତ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସତ୍ୟରେ ଜରା ଅର୍ପଣ କରି, ପରେ ସୁଖ ଭୋଗ କରିବା ଉଚିତ; ତେବେ ତୁମ ଜୀବନ ପୂର୍ବବତ୍ ରହିବ ନାହିଁ।

Verse 18

तस्माद्वाक्यं महाराज करिष्ये नैव ते पुनः । एवमाभाषत नृपं तुरुर्ज्येष्ठसुतस्तदा

ଏହେତୁ, ହେ ମହାରାଜ! ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପୁନର୍ବାର କେବେ ମଧ୍ୟ କରିବି ନାହିଁ। ଏଭଳି କହି ସେତେବେଳେ ତୁରୁଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠପୁତ୍ର ରାଜାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲା।

Verse 19

तुरोर्वाक्यं तु तच्छ्रुत्वा क्रुद्धो राजा बभूव सः । तुरुं शशाप धर्मात्मा क्रोधेनारुणलोचनः

ତୁରୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ରାଜା କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ଧର୍ମାତ୍ମା ସେ, କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ନୟନ ହୋଇ, ତୁରୁଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ।

Verse 20

अपध्वस्तस्त्वयाऽदेशो ममायं पापचेतन । तस्मात्पापी भव स्वत्वं सर्वधर्मबहिष्कृतः

ହେ ପାପଚେତନ! ତୁମେ ମୋର ଏହି ଆଜ୍ଞାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲ। ତେଣୁ ନିଜ କୃତ୍ୟରେ ପାପୀ ହେଅ—ସମସ୍ତ ଧର୍ମାଚରଣରୁ ବହିଷ୍କୃତ ହେଅ।

Verse 21

शिखया त्वं विहीनश्च वेदशास्त्रविवर्जितः । सर्वाचारविहीनस्त्वं भविष्यसि न संशयः

ତୁମେ ଶିଖାବିହୀନ ଓ ବେଦ-ଶାସ୍ତ୍ରରୁ ବର୍ଜିତ ହେବ। ତୁମେ ସମସ୍ତ ସଦାଚାରରୁ ହୀନ ହେବ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 22

ब्रह्मघ्नस्त्वं देवदुष्टः सुरापः सत्यवर्जितः । चंडकर्मप्रकर्ता त्वं भविष्यसि नराधमः

ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମହନ୍ତା, ଦେବଦ୍ରୋହୀ, ସୁରାପାନୀ ଓ ସତ୍ୟବର୍ଜିତ। ଚଣ୍ଡ କର୍ମରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହୋଇ ତୁମେ ଭବିଷ୍ୟତେ ନରାଧମ ହେବ।

Verse 23

सुरालीनः क्षुधी पापी गोघ्नश्च त्वं भविष्यसि । दुश्चर्मा मुक्तकच्छश्च ब्रह्मद्वेष्टा निराकृतिः

ତୁମେ ସୁରାସକ୍ତ, ସଦା କ୍ଷୁଧିତ ପାପୀ ଓ ଗୋହନ୍ତା ହେବ। ଚର୍ମରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ହେବ, ବସ୍ତ୍ର ଢିଲା ପଡ଼ିବ; ବ୍ରାହ୍ମଣଦ୍ୱେଷୀ ହୋଇ ନିନ୍ଦିତ ଓ ବହିଷ୍କୃତ ହେବ।

Verse 24

परदाराभिगामी त्वं महाचंडः प्रलंपटः । सर्वभक्षश्च दुर्मेधाः सदात्वं च भविष्यसि

ତୁମେ ପରଦାରାଭିଗାମୀ, ମହାଚଣ୍ଡ ଓ ଘୋର ଲମ୍ପଟ ହେବ। ସର୍ବଭକ୍ଷକ, ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିମାନ ହୋଇ ତୁମେ ସଦା ଏମିତି ରହିବ।

Verse 25

सगोत्रां रमसे नारीं सर्वधर्मप्रणाशकः । पुण्यज्ञानविहीनात्मा कुष्ठवांश्च भविष्यसि

ଯଦି ତୁମେ ସଗୋତ୍ରା ନାରୀ ସହ ରମଣ କର, ତେବେ ତୁମେ ସର୍ବଧର୍ମନାଶକ ହେବ। ପୁଣ୍ୟ ଓ ସତ୍ୟଜ୍ଞାନବିହୀନ ହୋଇ ତୁମେ କୁଷ୍ଠରୋଗୀ ହେବ।

Verse 26

तव पुत्राश्च पौत्राश्च भविष्यंति न संशयः । ईदृशाः सर्वपुण्यघ्ना म्लेच्छाः सुकलुषीकृताः

ତୁମର ପୁତ୍ର ଓ ପୌତ୍ର ନିଶ୍ଚୟ ଜନ୍ମିବେ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସେମାନେ ଏମିତି ହେବେ: ମ୍ଲେଚ୍ଛ, ସର୍ବପୁଣ୍ୟନାଶକ, ପାପରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲୁଷିତ।

Verse 27

एवं तुरुं सुशप्त्वैव यदुं पुत्रमथाब्रवीत् । जरां वै धारयस्वेह भुंक्ष्व राज्यमकंटकम्

ଏଭଳି ତୁରୁଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଶାପ ଦେଇ ରାଜା ପରେ ପୁତ୍ର ଯଦୁଙ୍କୁ କହିଲେ— “ଏଠାରେ ତୁମେ ଜରା ଧାରଣ କର; କଣ୍ଟକରହିତ (ନିର୍ବିଘ୍ନ) ରାଜ୍ୟ ଭୋଗ କର।”

Verse 28

बद्धाञ्जलिपुटो भूत्वा यदू राजानमब्रवीत् । यदुरुवाच । जराभारं न शक्नोमि वोढुं तात कृपां कुरु

ହାତ ଯୋଡ଼ି ଯଦୁ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ— “ତାତ, ଜରାର ଭାର ମୁଁ ବହି ପାରୁନି; କୃପା କରନ୍ତୁ।”

Verse 29

शीतमध्वा कदन्नं च वयोतीताश्च योषितः । मनसः प्रातिकूल्यं च जरायाः पंचहेतवः

ଶୀତ ମଧୁ, ଅପଥ୍ୟ/ଦୁଷ୍ଟ ଅନ୍ନ, ବୟସ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ନାରୀମାନେ, ଏବଂ ମନର ପ୍ରତିକୂଳତା— ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ଜରାର କାରଣ।

Verse 30

जरादुःखं न शक्नोमि नवे वयसि भूपते । कः समर्थो हि वै धर्तुं क्षमस्व त्वं ममाधुना

ହେ ଭୂପତେ, ନବଯୌବନରେ ମୁଁ ଜରାଦୁଃଖ ସହି ପାରୁନି। ତାହା ବହିବାକୁ କିଏ ସମର୍ଥ? ଏବେ ମୋତେ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ।

Verse 31

यदुं क्रुद्धो महाराजः शशाप द्विजनंदन । राज्यार्हो न च ते वंशः कदाचिद्वै भविष्यति

ହେ ଦ୍ୱିଜନନ୍ଦନ, କ୍ରୋଧିତ ମହାରାଜ ଯଦୁଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ— “ତୁମେ ଓ ତୁମ ବଂଶ କେବେବି ରାଜ୍ୟାର୍ହ ହେବେ ନାହିଁ।”

Verse 32

बलतेजः क्षमाहीनः क्षात्रधर्मविवर्जितः । भविष्यति न संदेहो मच्छासनपराङ्मुखः

ସେ ବଳବାନ୍ ଓ ତେଜସ୍ବୀ ହେବ, କିନ୍ତୁ କ୍ଷମାହୀନ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟଧର୍ମବିହୀନ ହେବ; ମୋ ଆଜ୍ଞାରୁ ପରାଙ୍ମୁଖ ହୋଇଥିବାରୁ ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 33

यदुरुवाच । निर्दोषोहं महाराज कस्माच्छप्तस्त्वयाधुना । कृपां कुरुष्व दीनस्य प्रसादसुमुखो भव

ଯଦୁ କହିଲା—ହେ ମହାରାଜ, ମୁଁ ନିର୍ଦୋଷ; ତେବେ ଆପଣ ଏବେ ମୋତେ କାହିଁକି ଶାପ ଦେଲେ? ଏହି ଦୀନ ଉପରେ କୃପା କରନ୍ତୁ; ପ୍ରସନ୍ନମୁଖ ହୋଇ ଅନୁଗ୍ରହ କରନ୍ତୁ।

Verse 34

राजोवाच । महादेवः कुले ते वै स्वांशेनापि हि पुत्रक । करिष्यति विसृष्टिं च तदा पूतं कुलं तव

ରାଜା କହିଲେ—ହେ ପୁତ୍ର, ତୋର କୁଳରେ ମହାଦେବ ନିଜ ସ୍ୱାଂଶରେ ମଧ୍ୟ ଏକ ପ୍ରକଟତା କରିବେ; ତେବେ ତୋର ବଂଶ ପବିତ୍ର ହେବ।

Verse 35

यदुरुवाच । अहं पुत्रो महाराज निर्दोषः शापितस्त्वया । अनुग्रहो दीयतां मे यदि मे वर्त्तते दया

ଯଦୁ କହିଲା—ହେ ମହାରାଜ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ର; ତଥାପି ନିର୍ଦୋଷ ହୋଇ ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶାପିତ ହୋଇଛି। ଯଦି ମୋପରେ ଦୟା ଅଛି, ତେବେ ମୋତେ ଅନୁଗ୍ରହ ଦିଅନ୍ତୁ।

Verse 36

राजोवाच । यो भवेज्ज्येष्ठपुत्रस्तु पितुर्दुःखापहारकः । राज्यदायं सुभुंक्ते च भारवोढा भवेत्स हि

ରାଜା କହିଲେ—ଯେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର, ସେ ପିତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ହରଣ କରେ; ସେଇ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ତରାଧିକାର ଭୋଗ କରେ ଏବଂ କୁଳର ଭାର ବହନ କରେ।

Verse 37

त्वया धर्मं न प्रवृत्तमभाष्योसि न संशयः । भवता नाशिताज्ञा मे महादंडेन घातिनः

ତୁମେ ଧର୍ମକୁ ପ୍ରବୃତ୍ତ କରିନାହ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ତୁମେ ଯୁକ୍ତିବଚନରେ ବୁଝିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ ନୁହ। ତୁମେ ମୋ ଆଜ୍ଞାକୁ ନାଶ କରି, ମହାଦଣ୍ଡରେ ଆଘାତ କରୁଛ।

Verse 38

तस्मादनुग्रहो नास्ति यथेष्टं च तथा कुरु । यदुरुवाच । यस्मान्मे नाशितं राज्यं कुलं रूपं त्वया नृप

ଏହିହେତୁ ତୁମ ପାଇଁ କୌଣସି ଅନୁଗ୍ରହ ନାହିଁ—ଯେମିତି ଇଚ୍ଛା ସେମିତି କର। ଯଦୁ କହିଲେ: ହେ ନୃପ, ତୁମେ ମୋର ରାଜ୍ୟ, କୁଳ ଓ ରୂପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନାଶ କରିଛ।

Verse 39

तस्माद्दुष्टो भविष्यामि तव वंशपतिर्नृप । तव वंशे भविष्यंति नानाभेदास्तु क्षत्त्रियाः

ଏହିହେତୁ, ହେ ନୃପ, ମୁଁ ତୁମ ବଂଶର ଦୁଷ୍ଟ ଅଧିପତି ହେବି; ତୁମ ବଂଶରେ ନାନାଭେଦ ଥିବା କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବେ।

Verse 40

तेषां ग्रामान्सुदेशांश्च स्त्रियो रत्नानि यानि वै । भोक्ष्यंति च न संदेहो अतिचंडा महाबलाः

ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଗ୍ରାମ ଓ ସୁନ୍ଦର ଦେଶ, ତଥା ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ଯେଉଁ ରତ୍ନଧନ ଅଛି ସବୁକୁ ଭୋଗ/ହଡପ କରିବେ; କାରଣ ସେମାନେ ଅତିଚଣ୍ଡ ଓ ମହାବଳୀ।

Verse 41

मम वंशात्समुत्पन्नास्तुरुष्का म्लेच्छरूपिणः । त्वया ये नाशिताः सर्वे शप्ताः शापैः सुदारुणैः

ମୋ ବଂଶରୁ ତୁରୁଷ୍କମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ସେମାନେ ମ୍ଲେଚ୍ଛରୂପଧାରୀ। ତୁମେ ଯେମାନଙ୍କୁ ନାଶ କରିଛ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଅତିଦାରୁଣ ଶାପରେ ଶପ୍ତ ଓ ପୀଡିତ ହୋଇଛନ୍ତି।

Verse 42

एवं बभाषे राजानं यदुः क्रुद्धो नृपोत्तम । अथ क्रुद्धो महाराजः पुनश्चैवं शशाप ह

ଏହିପରି କ୍ରୋଧିତ ଯଦୁ, ହେ ନୃପୋତ୍ତମ, ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲା। ତାପରେ ମହାରାଜ ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧେ ପୁନର୍ବାର ଏହିପରି ଶାପ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।

Verse 43

मत्प्रजानाशकाः सर्वे वंशजास्ते शृणुष्व हि । यावच्चंद्रश्च सूर्यश्च पृथ्वी नक्षत्रतारकाः

ଶୁଣ—ତୋର ସମସ୍ତ ବଂଶଜ ମୋ ପ୍ରଜାଙ୍କର ନାଶକ ହେବେ; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟ, ପୃଥିବୀ ଓ ନକ୍ଷତ୍ର-ତାରାମାନେ ରହିବେ ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।

Verse 44

तावन्म्लेच्छाः प्रपक्ष्यंते कुंभीपाके चरौ रवे । कुरुं दृष्ट्वा ततो बालं क्रीडमानं सुलक्षणम्

ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିଜ ଗତିରେ ଚାଲୁଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମ୍ଲେଚ୍ଛମାନେ କୁମ୍ଭୀପାକ ନରକରେ ପକାଯିବେ। ପରେ ସେଠାରେ କ୍ରୀଡା କରୁଥିବା ସୁଲକ୍ଷଣ ବାଳକକୁ ଦେଖି ସେମାନେ କୁରୁଙ୍କ ଦିଗକୁ ଚାହିଲେ।

Verse 45

समाह्वयति तं राजा न सुतं नृपनंदनम् । शिशुं ज्ञात्वा परित्यक्तः सकुरुस्तेन वै तदा

ରାଜା ତାକୁ ଡାକିଲେ, ହେ ନୃପନନ୍ଦନ; କିନ୍ତୁ ତାକୁ ପୁତ୍ର ଭାବେ ସ୍ୱୀକାର କଲେ ନାହିଁ। ସେ କେବଳ ଶିଶୁ ବୋଲି ଜାଣି, ସେହି ସମୟରେ କୁରୁ ତାକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କଲା।

Verse 46

शर्मिष्ठायाः सुतं पुण्यं तं पूरुं जगदीश्वरः । समाहूय बभाषे च जरा मे गृह्यतां पुनः

ତାପରେ ଜଗଦୀଶ୍ୱର ଶର୍ମିଷ୍ଠାଙ୍କ ପୁଣ୍ୟବାନ ପୁତ୍ର ପୂରୁଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ—“ମୋ ଜରା, ଅର୍ଥାତ୍ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ପୁନର୍ବାର ତୁମେ ଗ୍ରହଣ କର।”

Verse 47

भुंक्ष्व राज्यं मया दत्तं सुपुण्यं हतकंटकम् । पूरुरुवाच । राज्यं देवे न भोक्तव्यं पित्रा भुक्तं यथा तव

ମୋ ଦ୍ୱାରା ଦତ୍ତ ଏହି ଅତିପୁଣ୍ୟମୟ, କଣ୍ଟକରହିତ ରାଜ୍ୟ ଭୋଗ କର। ପୂରୁ କହିଲା—ହେ ଦେବ! ପିତା ଯେପରି ପୂର୍ବେ ଭୋଗ କରିଛନ୍ତି, ସେହି ରାଜ୍ୟ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଭୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; ତୁମେ ଯେପରି ଭୋଗ କରିଥିଲ, ସେପରି।

Verse 48

त्वदादेशं करिष्यामि जरा मे दीयतां नृप । तारुण्येन ममाद्यैव भूत्वा सुंदररूपदृक्

ହେ ନୃପ! ମୁଁ ତୁମ ଆଦେଶ ପାଳନ କରିବି। ମୋତେ ଜରା ଦିଅ; ଏବଂ ଆଜିହିଁ ଯୌବନବାନ ହୋଇ ସୁନ୍ଦର ରୂପକୁ ଦେଖିବି।

Verse 49

भुंक्ष्व भोगान्सुकर्माणि विषयासक्तचेतसा । यावदिच्छा महाभाग विहरस्व तया सह

ସୁକର୍ମରେ ଅର୍ଜିତ ଭୋଗଗୁଡ଼ିକୁ ବିଷୟାସକ୍ତ ଚିତ୍ତରେ ଭୋଗ କର। ହେ ମହାଭାଗ! ଯେତେଦିନ ଇଚ୍ଛା, ସେତେଦିନ ତାଙ୍କ ସହ ବିହାର କର।

Verse 50

यावज्जीवाम्यहं तात जरां तावद्धराम्यहम् । एवमुक्तस्तु तेनापि पूरुणा जगतीपतिः

ହେ ତାତ! ମୁଁ ଯେତେଦିନ ବଞ୍ଚିବି, ସେତେଦିନ ଜରାକୁ ମୁଁ ଧାରଣ କରିବି। ଏଭଳି ପୂରୁ ମଧ୍ୟ ଜଗତୀପତିଙ୍କୁ କହିଲା।

Verse 51

हर्षेण महताविष्टस्तं पुत्रं प्रत्युवाच सः । यस्माद्वत्स ममाज्ञा वै न हता कृतवानिह

ମହା ହର୍ଷରେ ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇ ସେ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ—ହେ ବତ୍ସ! ତୁମେ ଏଠାରେ ମୋ ଆଜ୍ଞାକୁ ଲଂଘନ କରିନାହ; ତେଣୁ ତୁମେ ଯଥୋଚିତ କର୍ମ କରିଛ।

Verse 52

तस्मादहं विधास्यामि बहुसौख्यप्रदायकम् । यस्माज्जरागृहीता मे दत्तं तारुण्यकं स्वकम्

ଏହିହେତୁ ମୁଁ ବହୁସୁଖଦାୟକ ଏକ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବି; କାରଣ ଜରାରେ ଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୋର ନିଜ ଯୌବନ ପୁନଃ ମୋତେ ଦତ୍ତ ହୋଇଛି।

Verse 53

तेन राज्यं प्रभुंक्ष्व त्वं मया दत्तं महामते । एवमुक्तः सुपूरुश्च तेन राज्ञा महीपते

ହେ ମହାମତେ! ମୋ ଦ୍ୱାରା ଦତ୍ତ ଏହି ରାଜ୍ୟକୁ ତୁମେ ଶାସନ କର। ସେ ରାଜା ଏପରି କହିଲେ, ହେ ମହୀପତେ, ସୁପୂରୁ ମଧ୍ୟ ସେ ଭାର ଗ୍ରହଣ କଲା।

Verse 54

तारुण्यंदत्तवानस्मै जग्राहास्माज्जरां नृप । ततः कृते विनिमये वयसोस्तातपुत्रयोः

ହେ ନୃପ! ସେ ତାଙ୍କୁ ଯୌବନ ଦେଲା ଏବଂ ତାଙ୍କଠାରୁ ଜରା ଗ୍ରହଣ କଲା। ଏପରି ଭାବେ ପିତା-ପୁତ୍ରଙ୍କ ବୟସର ବିନିମୟ ସମ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

Verse 55

तस्माद्वृद्धतरः पूरुः सर्वांगेषु व्यदृश्यत । नूतनत्वं गतो राजा यथा षोडशवार्षिकः

ଏହିପରି ପୂରୁ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ଅଧିକ ବୃଦ୍ଧ ଭାବେ ଦେଖାଗଲା; ରାଜା ତୁ ନବଯୌବନ ପାଇଲେ, ଯେପରି ସେ ଷୋଳ ବର୍ଷର।

Verse 56

रूपेण महताविष्टो द्वितीय इव मन्मथः । धनूराज्यं च छत्रं च व्यजनं चासनं गजम्

ଅସାଧାରଣ ରୂପଲାବଣ୍ୟରେ ଆବିଷ୍ଟ ସେ ଦ୍ୱିତୀୟ ମନ୍ମଥ ପରି ଦେଖାଗଲା; ଏବଂ ସେଠାରେ ରାଜଧନୁ, ରାଜଛତ୍ର, ଚାମର, ସିଂହାସନ ଓ ଗଜ ମଧ୍ୟ ଥିଲା।

Verse 57

कोशं देशं बलं सर्वं चामरं स्यंदनं तथा । ददौ तस्य महाराजः पूरोश्चैव महात्मनः

ସେଇ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ମହାରାଜ ପୁରୁ କୋଷ, ଦେଶ, ସମଗ୍ର ସେନାବଳ ଏବଂ ଚାମର ଓ ରଥ ପରି ରାଜଚିହ୍ନମାନେ ମଧ୍ୟ ଦାନ କଲେ।

Verse 58

कामासक्तश्च धर्मात्मा तां नारीमनुचिंतयन् । तत्सरः सागरप्रख्यंकामाख्यं नहुषात्मजः

ଧର୍ମାତ୍ମା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ନହୁଷପୁତ୍ର କାମାସକ୍ତ ହେଲା; ସେଇ ନାରୀକୁ ନିରନ୍ତର ଚିନ୍ତା କରି ସାଗରସମ ବିଶାଳ ‘କାମା’ ନାମକ ସରୋବର ସ୍ଥାପନ କଲା।

Verse 59

अश्रुबिंदुमती यत्र जगाम लघुविक्रमः । तां दृष्ट्वा तु विशालाक्षीं चारुपीनपयोधराम्

ସେଠାରେ ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁମତୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଲଘୁବିକ୍ରମ ଗଲା; ତାଙ୍କୁ ବିଶାଳନୟନା, ସୁନ୍ଦର ଓ ପୀନସ୍ତନା ଦେଖି—

Verse 60

विशालां च महाराजः कंदर्पाकृष्टमानसः । राजोवाच । आगतोऽस्मि महाभागे विशाले चारुलोचने

ତାପରେ କନ୍ଦର୍ପାକୃଷ୍ଟ ମନ ଥିବା ମହାରାଜ ବିଶାଳାଙ୍କୁ କହିଲେ— “ହେ ମହାଭାଗେ ବିଶାଳେ, ହେ ଚାରୁଲୋଚନେ, ମୁଁ ଆସିଛି।”

Verse 61

जरात्यागःकृतो भद्रे तारुण्येन समन्वितः । युवा भूत्वा समायातो भवत्वेषा ममाधुना

ହେ ଭଦ୍ରେ, ମୁଁ ଜରାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଛି ଏବଂ ତାରୁଣ୍ୟରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇଛି; ଯୁବକ ହୋଇ ଫେରିଆସିଛି— ଏବେ ସେ (ସ୍ତ୍ରୀ) ମୋର ହେଉ।

Verse 62

यंयं हि वांछते चैषा तंतं दद्मि न संशयः । विशालोवाच । यदा भवान्समायातो जरां दुष्टां विहाय च

“ସେ ଯାହା ଯାହା ଇଚ୍ଛା କରେ, ନିଃସନ୍ଦେହେ ମୁଁ ସେହି ସେହି ଦେଉଛି।” ବିଶାଳ କହିଲେ—“ଆପଣ ଦୁଷ୍ଟ ଜରାକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଯେତେବେଳେ ଆସିଲେ…”

Verse 63

दोषेणैकेनलिप्तोसि भवंतं नैव मन्यते । राजोवाच । मम दोषं वदस्व त्वं यदि जानासि निश्चितम्

ଏକମାତ୍ର ଦୋଷରେ ଲିପ୍ତ ହେବାରୁ ସେ ଆପଣଙ୍କୁ ଆଦର କରୁନାହିଁ। ରାଜା କହିଲେ—“ଯଦି ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜାଣ, ମୋ ଦୋଷ କୁହ।”

Verse 64

तं तु दोषं परित्यक्ष्येगुणरूपंनसंशयः

କିନ୍ତୁ ସେହି ଦୋଷକୁ ମୁଁ ପରିତ୍ୟାଗ କରିବି; ନିଃସନ୍ଦେହେ ଗୁଣସ୍ୱରୂପରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେବି।

Verse 78

इति श्रीपद्मपुराणेभूमिखंडेवेनोपाख्यानेमातापितृतीर्थवर्णने ययातिचरितेऽष्टसप्ततितमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀ ପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ, ୱେନୋପାଖ୍ୟାନ ଅନ୍ତର୍ଗତ, ମାତା-ପିତୃ ତୀର୍ଥବର୍ଣ୍ଣନ ଓ ଯୟାତିଚରିତ ସହିତ ଅଷ୍ଟସପ୍ତତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।