Adhyaya 71

Verse 1

ययातिरुवाच । यत्त्वया सर्वमाख्यातं धर्माधर्ममनुत्तमम् । शृण्वतोऽथ मम श्रद्धा पुनरेव प्रवर्तते

ଯୟାତି କହିଲେ—ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମର ଅନୁତ୍ତମ ବିବେଚନା ସହିତ ଆପଣ ଯାହା ସବୁ କହିଲେ, ତାହା ଶୁଣୁଥିବାବେଳେ ମୋର ଶ୍ରଦ୍ଧା ପୁନର୍ବାର ଜାଗ୍ରତ ହୁଏ।

Verse 2

देवानां लोकसंस्थानां वद संख्याः प्रकीर्तिताः । यस्य पुण्यप्रसंगेन येन प्राप्तं च मातले

ହେ ମାତଲି! ଦେବଲୋକମାନଙ୍କର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସଂଖ୍ୟା ଓ ସେମାନଙ୍କର ବ୍ୟବସ୍ଥା କହ; କାହାର ପୁଣ୍ୟସଙ୍ଗରେ ଏବଂ କାହା ଦ୍ୱାରା ଏହି (ପଦ) ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି?

Verse 3

मातलिरुवाच । योगयुक्तं प्रवक्ष्यामि तपसा यदुपार्जितम् । देवानां लोकसंस्थानं सुखभोगप्रदायकम्

ମାତଲି କହିଲେ—ଯୋଗଯୁକ୍ତ ହୋଇ ତପସ୍ୟାଦ୍ୱାରା ଉପାର୍ଜିତ, ସୁଖ ଓ ଭୋଗ ପ୍ରଦାନକାରୀ ଦେବଲୋକମାନଙ୍କର ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି।

Verse 4

धर्मभावं प्रवक्ष्यामि आयासैरर्जितं पृथक् । उपरिष्टाच्च लोकानां स्वरूपं चाप्यनुक्रमात्

ମୁଁ ଧର୍ମଭାବକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି—ଯାହା ପ୍ରୟାସରେ ପୃଥକ୍ ଭାବେ ଅର୍ଜିତ ହୁଏ; ଏବଂ କ୍ରମକ୍ରମେ ଉପରିସ୍ଥ ଲୋକମାନଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ ମଧ୍ୟ କହିବି।

Verse 5

तत्राष्टगुणमैश्वर्यं पार्थिवं पिशिताशिनाम् । तस्मात्सद्यो गतानां च नराणां तत्समं स्मृतम्

ସେଠାରେ ମାଂସାଶୀମାନଙ୍କର ପାର୍ଥିବ ଅଷ୍ଟଗୁଣ ଐଶ୍ୱର୍ୟ କୁହାଯାଇଛି; ତେଣୁ ସଦ୍ୟଃ ଦେହ ଛାଡ଼ିଥିବା ନରମାନଙ୍କର ଅବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ତାହା ସମାନ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 6

रक्षसां षोडशगुणं पार्थिवानां च तद्विधम् । एवं निरवशेषं च यच्छेषं कुलतेजसाम्

ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତାହା ଷୋଡଶଗୁଣ; ପାର୍ଥିବ ରାଜମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସେହି ପ୍ରକାର। ଏଭଳି ନିରବଶେଷ ଯାହା ଶେଷ ରହେ, ତାହା କୁଳତେଜସ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ।

Verse 7

गंधर्वाणां च वायव्यं याक्षं च सकलं स्मृतम् । पांचभौतिकमिंद्रस्य चत्वारिंशद्गुणं महत्

ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତାହା ବାୟବ୍ୟ ସ୍ୱଭାବର ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି, ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତାହା ସେହି ଶ୍ରେଣୀର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି ସ୍ମୃତ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ତାହା ପଞ୍ଚଭୌତିକ ଏବଂ ମହାନ—ଚତ୍ୱାରିଂଶଦ୍ଗୁଣ ବୋଲି ଘୋଷିତ।

Verse 8

सोमस्य मानसं दिव्यं विश्वेशं पांचभौतिकम् । सौम्यं प्रजापतीशानामहंकारगुणाधिकम्

ସୋମଙ୍କ ମାନସଜନ୍ୟ ରୂପ ଦିବ୍ୟ—ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର, ପଞ୍ଚଭୌତିକ; ସ୍ୱଭାବେ ସୌମ୍ୟ, ପ୍ରଜାପତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଈଶ, ଏବଂ ଅହଂକାର-ଗୁଣରେ ଅଧିକ ଯୁକ୍ତ।

Verse 9

चतुष्षष्टिगुणं ब्राह्मं बौधमैश्वर्यमुत्तमम् । विष्णोः प्राधानिकं तंत्रमैश्वर्यं ब्रह्मणः पदम्

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଚଉଷଠିଗୁଣ ବୋଲି କୀର୍ତ୍ତିତ; ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ସର୍ବୋତ୍ତମ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ତନ୍ତ୍ର ଆଦ୍ୟ ଓ ପ୍ରଧାନ; ଏବଂ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ହିଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପରମ ପଦ।

Verse 10

श्रीमच्छिवपुरे दिव्ये ऐश्वर्यं सर्वकामिकम् । अनंतगुणमैश्वर्यं शिवस्यात्मगुणं महत्

ଦିବ୍ୟ ଶ୍ରୀମଦ୍ ଶିବପୁରରେ ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣକାରୀ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଅଛି। ଅନନ୍ତ ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ ସେଇ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ହିଁ ସ୍ୱୟଂ ଶିବଙ୍କ ମହାନ ଆତ୍ମଗୁଣ।

Verse 11

आदिमध्यांतरहितं विशुद्धं तत्त्वलक्षणम् । सर्वावभासकं सूक्ष्ममनौपम्यं परात्परम्

ସେ ତତ୍ତ୍ୱ ଆଦି-ମଧ୍ୟ-ଅନ୍ତ ରହିତ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଶୁଦ୍ଧ ଓ ପରମସତ୍ୟ-ଲକ୍ଷଣ; ସର୍ବକୁ ପ୍ରକାଶ କରୁଥିବା, ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଅନୁପମ ଏବଂ ପରାତ୍ପର।

Verse 12

सुसंपूर्णं जगद्वेषं पशुपाशाविमोक्षणम् । यो यत्स्थानमनुप्राप्तस्तस्य भोगस्तदात्मकः

ଏହି (ଉପଦେଶ) ଜଗତର ଦ୍ୱେଷକୁ ସୁସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରେ ଏବଂ ପଶୁପାଶ ବନ୍ଧନରୁ ବିମୋଚନ କୁହେ। ଯେ ଯେଉଁ ଅବସ୍ଥାକୁ ପାଏ, ତାହାର ଭୋଗ ସେଇ ଅବସ୍ଥାସ୍ୱରୂପ ହୁଏ।

Verse 13

विमानं तत्समानं च भवेदीशप्रसादतः । नानारूपाणि ताराणां दृश्यंते कोटयस्त्विमा

ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ସେଇ (ଦିବ୍ୟ) ବିମାନ ସମାନ ବିମାନ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଏବଂ ସେଠାରେ ନାନାରୂପ ତାରାମାନଙ୍କର ଏହି କୋଟି କୋଟି ସମୂହ ଦେଖାଯାଏ।

Verse 14

अष्टविंशतिरेवं ते संदीप्ताः सुकृतात्मनाम् । ये कुर्वंति नमस्कारमीश्वराय क्वचित्क्वचित्

ଏହିପରି ସୁକୃତାତ୍ମମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଅଠାଇଶ ଫଳ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ—ଯେମାନେ ସମୟେ ସମୟେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି।

Verse 15

संपर्कात्कौतुकाल्लोभात्तद्विमानं लभंति ते । नामसंकीर्तनाद्वापि प्रसंगेन शिवस्य यः

ସଙ୍ଗରୁ, କୌତୁହଳରୁ କିମ୍ବା ଲୋଭରୁ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ସେହି ଦିବ୍ୟ ବିମାନ ପାଆନ୍ତି; ଏବଂ ଯେ କେହି ପ୍ରସଙ୍ଗବଶତଃ ଶିବନାମ ସଙ୍କୀର୍ତ୍ତନ କରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ତାହା ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 16

कुर्याद्वापि नमस्कारं न तस्य विलयो भवेत् । इत्येता गतयस्तत्र महत्यः शिवकर्मणि

ଯେ କେବଳ ନମସ୍କାର ମାତ୍ର କରେ, ତାହାର ପତନ ହୁଏ ନାହିଁ; ଶିବକର୍ମରେ ସେଠାରେ ଏପରି ମହାନ ଗତି-ଫଳ ହୁଏ।

Verse 17

कर्मणाभ्यंतरेणापि पुंसामीशानभावतः । प्रसंगेनापि ये कुर्युः शंकरस्मरणं नराः

କର୍ମର ମଧ୍ୟରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଈଶାନ (ଶିବ) ଭାବରେ, ପ୍ରସଙ୍ଗବଶତଃ ମଧ୍ୟ ଯେ ନରମାନେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁଣ୍ୟଭାଗୀ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 18

तैर्लभ्यं त्वतुलं सौख्यं किं पुनस्तत्परायणैः । विष्णुचिंतां प्रकुर्वंति ध्यानेन गतमानसाः

ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅତୁଲ ସୁଖ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ—ତେବେ ଯେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତାଙ୍କରେ ପରାୟଣ, ସେମାନଙ୍କ କଥା କ’ଣ କହିବା; ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ମନରେ ସେମାନେ ନିରନ୍ତର ବିଷ୍ଣୁଚିନ୍ତନ କରନ୍ତି।

Verse 19

ते यांति परमं स्थानं तद्विष्णोः परमं पदम् । शैवं च वैष्णवं रूपमेकरूपं नरोत्तम

ସେମାନେ ପରମ ଧାମକୁ—ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରମ ପଦକୁ—ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ହେ ନରୋତ୍ତମ! ଶୈବ ଓ ବୈଷ୍ଣବ ରୂପ ସତ୍ୟରେ ଏକେଇ ସ୍ୱରୂପ।

Verse 20

द्वयोश्च अंतरं नास्ति एकरूपमहात्मनोः । शिवाय विष्णुरूपाय शिवरूपाय विष्णवे

ଏକସ୍ୱରୂପ ମହାତ୍ମା ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଭେଦ ନାହିଁ—ବିଷ୍ଣୁରୂପ ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଶିବରୂପ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 21

शिवस्य हृदयं विष्णुर्विष्णोश्च हृदयं शिवः । एकमूर्तिस्त्रयो देवा ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः

ଶିବଙ୍କ ହୃଦୟ ବିଷ୍ଣୁ, ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ହୃଦୟ ଶିବ। ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ମହେଶ୍ୱର—ତିନି ରୂପରେ ଦେଖାଗଲେ ମଧ୍ୟ—ସେମାନେ ଏକେଇ ମୂର୍ତ୍ତିତତ୍ତ୍ୱ।

Verse 22

त्रयाणामंतरं नास्ति गुणभेदाः प्रकीर्तिताः । शिवभक्तोसि राजेंद्र तथा भागवतोसि वै

ସେଇ ତିନିଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରକୃତ ଭେଦ ନାହିଁ; ଗୁଣଭେଦ କେବଳ କଥିତ। ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ତୁମେ ଶିବଭକ୍ତ, ଏବଂ ନିଶ୍ଚୟ ଭାଗବତ (ବିଷ୍ଣୁ) ଭକ୍ତ ମଧ୍ୟ।

Verse 23

तेन देवाः प्रसन्नास्ते ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । सुप्रीता वरदा राजन्कर्मणस्तव सुव्रत

ସେଇ କର୍ମଦ୍ୱାରା ସେ ଦେବମାନେ—ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ୱର—ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ହେ ରାଜନ୍, ହେ ସୁବ୍ରତ! ତୁମ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତ ହୋଇ ବରଦାତା ହେଲେ।

Verse 24

इंद्रादेशात्समायातः सन्निधौ तव मानद । ऐंद्रमेनं पदं याहि पश्चाद्ब्राह्मं महेश्वरम्

ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଏହିଜଣ ତୁମ ସନ୍ନିଧିକୁ ଆସିଛି, ହେ ମାନଦ। ଏହାକୁ ପ୍ରଥମେ ଐନ୍ଦ୍ର ପଦକୁ ନେଇଯାଅ, ପରେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ, ହେ ମହେଶ୍ୱର।

Verse 25

वैष्णवं च प्रयाहि त्वं दाहप्रलयवर्जितम् । अनेनापि विमानेन दिव्येन सर्वगामिना

ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଦାହ-ପ୍ରଳୟରହିତ ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକକୁ ପ୍ରୟାଣ କର। ଏହି ଦିବ୍ୟ ସର୍ବଗାମୀ ବିମାନରେ ଗମନ କର।

Verse 26

दिव्यमूर्तिरतो भुंक्ष्व दिव्यभोगान्मनोरमान् । समारुह्य विमानं त्वं पुष्पकं सुखगामिनम्

ଅତଏବ ଦିବ୍ୟମୂର୍ତ୍ତି ଧାରଣ କରି ମନୋହର ଦିବ୍ୟଭୋଗ ଉପଭୋଗ କର। ପରେ ସୁଖଗାମୀ ପୁଷ୍ପକ ବିମାନରେ ଆରୋହଣ କରି ସୁଖେ ପ୍ରୟାଣ କର।

Verse 27

सुकर्मोवाच । एवमुक्त्वा द्विजश्रेष्ठ मौनवान्मातलिस्तदा । राजानं धर्मतत्त्वज्ञं ययातिं नहुषात्मजम्

ସୁକର୍ମ କହିଲା—ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଭଳି କହି ମାତଲି ତେବେ ଧର୍ମତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ ନହୁଷପୁତ୍ର ରାଜା ଯୟାତିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ମୌନ ହୋଇ ରହିଲା।

Verse 71

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने मातापितृतीर्थवर्णने ययाति । चरित्रे एकसप्ततितमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀ ପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ, ବେନୋପାଖ୍ୟାନାନ୍ତର୍ଗତ ମାତାପିତୃତୀର୍ଥବର୍ଣ୍ଣନ ଓ ଯୟାତିଚରିତ୍ରର ଏକସପ୍ତତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।