Adhyaya 63

Verse 1

सुकर्मोवाच । तयोश्चापि द्विजश्रेष्ठ मातापित्रोश्च स्नातयोः । पुत्रस्यापि हि सर्वांगे पतंत्यंबुकणा यदा

ସୁକର୍ମ କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ସେହି ବିଧି ସମ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ସ୍ନାନ କରିଥିବା ମାତାପିତାଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଏବଂ ପୁତ୍ରର ମଧ୍ୟ, ଯେତେବେଳେ ତାହାର ସର୍ବାଙ୍ଗରେ ଜଳବିନ୍ଦୁ ପଡ଼େ—

Verse 2

सर्वतीर्थसमं स्नानं पुत्रस्यापि सुजायते । पतितं विकलं वृद्धमशक्तं सर्वकर्मसु

ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଏହି ସ୍ନାନ ସର୍ବତୀର୍ଥସ୍ନାନ ସମାନ ଫଳଦାୟକ ହୁଏ। ପତିତ, ବିକଳ, ବୃଦ୍ଧ ଏବଂ ସମସ୍ତ କର୍ମରେ ଅଶକ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏହା ଲାଭ ଦିଏ।

Verse 3

व्याधितं कुष्ठिनं तातं मातरं च तथाविधाम् । उपाचरति यः पुत्रस्तस्य पुण्यं वदाम्यहम्

ଯେ ପୁତ୍ର ରୋଗାକ୍ରାନ୍ତ କୁଷ୍ଠରୋଗୀ ପିତାଙ୍କୁ ଏବଂ ସେହିପରି ମାତାଙ୍କୁ ସ୍ନେହରେ ସେବା କରେ, ସେହି ପୁତ୍ରର ପୁଣ୍ୟକୁ ମୁଁ କହୁଛି।

Verse 4

विष्णुस्तस्य प्रसन्नात्मा जायते नात्र संशयः । प्रयाति वैष्णवं लोकं यदप्राप्यं हि योगिभिः

ତାହା ପ୍ରତି ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରସନ୍ନ ଓ କୃପାଳୁ ହୁଅନ୍ତି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସେ ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ଯାହା ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ।

Verse 5

पितरौ विकलौ दीनौ वृद्धावेतौ गुरू सुतः । महागदेन संप्राप्तौ परित्यजति पापधीः

ଯେତେବେଳେ ମାତାପିତା ଅଶକ୍ତ, ଦୀନ ଓ ବୃଦ୍ଧ ହୋଇ ଭୟଙ୍କର ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ପାପବୁଦ୍ଧି ପୁତ୍ର ସେମାନଙ୍କୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରେ।

Verse 6

पुत्रो नरकमाप्नोति दारुणं कृमिसंकुलम् । वृद्धाभ्यां च समाहूतो गुरूभ्यामिह सांप्रतम्

ଏପରି ପୁତ୍ର କୃମିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; ଏବଂ ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଏଠାରେ ସେଇ ଦୁଇ ବୃଦ୍ଧ ଗୁରୁସମ ଜନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆହ୍ୱାନିତ ହେଉଛି।

Verse 7

न प्रयाति सुतो भूत्वा तस्य पापं वदाम्यहम् । विष्ठाशी जायते मूढो ग्रामघ्रोणी न संशयः

ପୁତ୍ର ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଯଥାପଥେ ଯାଏ ନାହିଁ; ତାହାର ପାପ ମୁଁ କହୁଛି। ସେ ମୂଢ, ବିଷ୍ଠାଭୋଜୀ ଏବଂ ଗ୍ରାମର ଶୂକର ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଉଛି—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 8

यावज्जन्मसहस्रं तु पुनः श्वा चाभिजायते । पुत्रगेहेस्थितौ वृद्धौ माता च जनकस्तथा

ହଜାର ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ପୁନଃପୁନଃ କୁକୁର ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଉଛି; ଏବଂ ବୃଦ୍ଧ ମାତା ଓ ପିତା ମଧ୍ୟ ପୁତ୍ରର ଘରେ ହିଁ ଆଶ୍ରିତ ରହିଥାନ୍ତି।

Verse 9

अभोजयित्वा तावन्नं स्वयमत्ति च यः सुतः । मूत्रं विष्ठां स भुंजीत यावज्जन्मसहस्रकम्

ଯେ ପୁତ୍ର ସେମାନଙ୍କୁ ସେତେ ଅନ୍ନ ପ୍ରଥମେ ଭୋଜନ କରାଇବା ବିନା ନିଜେ ଖାଏ, ସେ ସହସ୍ର ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୂତ୍ର ଓ ବିଷ୍ଠା ଭୋଗ କରେ।

Verse 10

कृष्णसर्पो भवेत्पापी यावज्जन्मशतद्वयम् । मातरंपितरं वृद्धमवज्ञाय प्रवर्त्तते

ବୃଦ୍ଧ ମାତାପିତାଙ୍କୁ ଅବଜ୍ଞା କରି ଯେ ପାପୀ ଆଚରଣ କରେ, ସେ ଦୁଇଶେ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୃଷ୍ଣସର୍ପ (କଳା ସାପ) ହୁଏ।

Verse 11

ग्राहोपि जायते दुष्टो जन्मकोटिशतैरपि । तावेतौ कुत्सते पुत्रः कटुकैर्वचनैरपि

କୋଟିଶତ ଜନ୍ମ ଅତିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ପୁତ୍ର ଦୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଜନ୍ମିପାରେ; ଏବଂ ସେହି ପୁତ୍ର ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ (ମାତାପିତାଙ୍କୁ) କଟୁ ବଚନରେ ମଧ୍ୟ ନିନ୍ଦା କରେ।

Verse 12

स च पापी भवेद्व्याघ्रः पश्चादृक्षः प्रजायते । मातरंपितरं पुत्रो यो न मन्येत दुष्टधीः

ଯେ ଦୁଷ୍ଟବୁଦ୍ଧି ପୁତ୍ର ମାତାପିତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରେନାହିଁ, ସେ ପାପୀ ପ୍ରଥମେ ବ୍ୟାଘ୍ର (ବାଘ) ହୁଏ, ପରେ ଋକ୍ଷ (ଭାଲୁ) ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଏ।

Verse 13

कुंभीपाके वसेत्तावद्यावद्युगसहस्रकम् । नास्ति मातृसमं तीर्थं पुत्राणां च पितुः समम्

ସେ କୁମ୍ଭୀପାକ ନରକରେ ସହସ୍ର ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାସ କରେ। ମାତା ସମାନ କୌଣସି ତୀର୍ଥ ନାହିଁ, ଏବଂ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପିତା ସମାନ କେହି ନାହିଁ।

Verse 14

तारणाय हितायैव इहैव च परत्र च । तस्मादहं महाप्राज्ञ पितृदेवं प्रपूजये

ତାରଣ ଓ ହିତ ପାଇଁ—ଇହଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ଓ ପରଲୋକରେ ମଧ୍ୟ—ଏହିହେତୁ, ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ମୁଁ ପିତୃଦେବମାନଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କରେ।

Verse 15

मातृदेवं सर्वदेव योगयोगी तथाभवम् । मातृपितृप्रसादेन संजातं ज्ञानमुत्तमम्

ମୁଁ ମାତାଙ୍କୁ ଦେବୀ—ଅର୍ଥାତ୍ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ—ବୋଲି ମାନିଲି; ତେଣୁ ମୁଁ ଯୋଗର ଯୋଗୀ ହେଲି। ମାତାପିତାଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ମୋ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ ଜ୍ଞାନ ଜନ୍ମିଲା।

Verse 16

त्रिलोकीयं समस्ता तु संयाता मम वश्यताम् । अर्वाचीनगतिं जाने देवस्यास्य महात्मनः

ତ୍ରିଲୋକର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ମୋ ବଶକୁ ଆସିଛନ୍ତି; ତଥାପି ଏହି ମହାତ୍ମା ଦେବଙ୍କ ଅଗ୍ରଗତିକୁ ମୁଁ ବୁଝେ।

Verse 17

वासुदेवस्य तस्यैव पराचीनां महामते । सर्वं ज्ञानं समुद्भूतं पितृमातृप्रसादतः

ହେ ମହାମତେ, ପ୍ରାଚୀନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେହି ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ନେଇ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଉଦ୍ଭବିଲା—ପିତୃମାତୃ ପ୍ରସାଦରେ।

Verse 18

को न पूजयते विद्वान्पितरं मातरं तथा । सांगोपांगैरधीतैस्तैः श्रुतिशास्त्रसमन्वितैः

ବେଦର ଅଙ୍ଗ-ଉପାଙ୍ଗ ସହିତ ଅଧ୍ୟୟନରେ ଯୁକ୍ତ ଓ ଶ୍ରୁତି-ଶାସ୍ତ୍ରର ଉପଦେଶରେ ସମନ୍ୱିତ କେଉଁ ବିଦ୍ୱାନ ପିତାଙ୍କୁ ଏବଂ ସେହିପରି ମାତାଙ୍କୁ ପୂଜା ନ କରିବ?

Verse 19

वेदैरपि च किं विप्रा पिता येन न पूजितः । माता न पूजिता येन तस्य वेदा निरर्थकाः

ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ଯେ ପିତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରେନି ତାହା ପାଇଁ ବେଦର ମଧ୍ୟ କି ଉପକାର? ଯେ ମାତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରେନି ତାହା ପାଇଁ ବେଦ ନିରର୍ଥକ ହୋଇଯାଏ।

Verse 20

यज्ञैश्च तपसा विप्र किं दानैः किं च पूजनैः । प्रयाति तस्य वैफल्यं न माता येन पूजिता

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯଜ୍ଞ ଓ ତପର କି ଲାଭ—ଦାନ ଓ ପୂଜାର କି? ଯେ ମାତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରେନି ତାହାର ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ ହୋଇଯାଏ।

Verse 21

न पिता पूजितो येन जीवमानो गृहे स्थितः । एष पुत्रस्य वै धर्मस्तथा तीर्थं नरेष्विह

ଯେ ମଣିଷ ଜୀବିତ ଓ ଘରେ ଥିବା ପିତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ କରେନି, ସେ ପୁତ୍ରଧର୍ମରେ ବିଫଳ; ଏଠାରେ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପିତୃସେବା ହିଁ ତୀର୍ଥ।

Verse 22

एष पुत्रस्य वै मोक्षस्तथा जन्मफलं शुभम् । एष पुत्रस्य वै यज्ञो दानमेव न संशयः

ଏହିଏ ପୁତ୍ରର ମୋକ୍ଷ, ଏହିଏ ତାହାର ଜନ୍ମର ଶୁଭ ଫଳ। ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଏହିଏ ଯଜ୍ଞ, ଏହିଏ ଦାନ—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 23

पितरं पूजयेन्नित्यं भक्त्या भावेन तत्परः । तस्य जातं समस्तं तद्यदुक्तं पूर्वमेव हि

ଭକ୍ତି ଓ ହୃଦୟର ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିବେଦିତ ହୋଇ ପିତାଙ୍କୁ ନିତ୍ୟ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; କାରଣ ତାଙ୍କଠାରୁ ଜନ୍ମିତ ସମସ୍ତ କିଛି ପୂର୍ବେ କହିଥିବା ପରି ହିଁ।

Verse 24

दानस्यापि फलं तेन तीर्थस्यापि न संशयः । यज्ञस्यापि फलं प्राप्तं माता येनाप्युपासिता

ଯେ ଭକ୍ତିସହିତ ମାତାଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ସେବା-ଉପାସନା କରେ, ସେ ଦାନର ଫଳ ପାଏ; ନିଶ୍ଚୟ ତୀର୍ଥସେବାର ଫଳ ମଧ୍ୟ; ଏବଂ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମଧ୍ୟ, କାରଣ ମାତା ଯଥୋଚିତ ଭାବେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇଛନ୍ତି।

Verse 25

पिता येन सुभक्त्या च नित्यमेवाप्युपासितः । तस्य सर्वा सुसंसिद्धा यज्ञाद्याः पुण्यदाः क्रियाः

ଯେ ବ୍ୟକ୍ତି ସୁଭକ୍ତିରେ ନିତ୍ୟ ପିତାଙ୍କୁ ସେବା-ଉପାସନା କରେ, ତାହାର ଯଜ୍ଞ ଆଦି ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ କ୍ରିୟା ସୁସିଦ୍ଧ ହୋଇଯାଏ।

Verse 26

एतदर्थं समाज्ञातं धर्मशास्त्रं श्रुतं मया । पितृभक्तिपरो नित्यं भवेत्पुत्रो हि पिप्पल

ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ମୁଁ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରକୁ ଯଥାବିଧି ଶୁଣି ଓ ଜାଣିଛି। ତେଣୁ, ହେ ପିପ୍ପଲ, ପୁତ୍ର ନିତ୍ୟ ପିତୃଭକ୍ତିରେ ପରାୟଣ ହେବା ଉଚିତ।

Verse 27

तुष्टे पितरि संप्राप्तं यदुराज्ञा पुरा सुखम् । रुष्टे पितरि च प्राप्तं महत्पापं पुरा शृणु

ଏବେ ଶୁଣ—ପୁରାତନ କାଳରେ ଯଦୁ ରାଜା ପିତା ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ସୁଖ ପାଇଥିଲେ; ଏବଂ ପିତା କ୍ରୁଦ୍ଧ ହେଲେ ସେ ମହାପାପର ଭାଗୀ ହୋଇଥିଲେ।

Verse 28

रुरुणा पौरवेणापि पित्रा शप्तेन भूतले । एवं ज्ञानं मया चाप्तं द्वावेतौ यदुपासितौ

ପୃଥିବୀରେ ପୌରବବଂଶୀ ରୁରୁ ମଧ୍ୟ—ପିତାଙ୍କ ଶାପ ପାଇଲାପରେ—ଏହିପରି ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରିଥିଲା। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଜ୍ଞାନ ପାଇଛି: ଉପାସ୍ୟ ଏହି ଦୁଇଜଣ ହିଁ।

Verse 29

एतयोश्च प्रसादेन प्राप्तं फलमनुत्तमम्

ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ଅନୁତ୍ତମ ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 63

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने मातापितृतीर्थमाहात्म्ये त्रिषष्टितमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ, ୱେନୋପାଖ୍ୟାନାନ୍ତର୍ଗତ ମାତାପିତୃତୀର୍ଥ-ମାହାତ୍ମ୍ୟ ବିଷୟକ ତ୍ରିଷଷ୍ଟିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।