Shloka 29

The Dialogue between Rukmāṅgada and Dharmāṅgada

Devanagari script

पित्रा नियुक्तो भवतां पालनाय हिताय च । पितुर्वाक्यं मया कार्यं सर्वथा धर्ममिच्छता ॥ २९ ॥

Transliteration

pitrā niyukto bhavatāṃ pālanāya hitāya ca | piturvākyaṃ mayā kāryaṃ sarvathā dharmamicchatā || 29 ||

Translation

ପିତା ମୋତେ ତୁମମାନଙ୍କ ପାଳନ ଓ ହିତ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ କରିଛନ୍ତି। ତେଣୁ ସର୍ବଥା ଧର୍ମ ଇଚ୍ଛୁକ ମୁଁ ପିତୃବାକ୍ୟ ଅବଶ୍ୟ କରିବି।

Word by Word

• पित्रा: by (my) father
• पित्रा: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्

• नियुक्तः: appointed
• नियुक्तः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: नि + युज् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्; ‘appointed/assigned’

• भवताम्: of you (all)
• भवताम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: भवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (आदरार्थे), षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), बहुवचनम्

• पालनाय: for protection/governance
• पालनाय: Sampradāna (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: पालन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्तिः (Dative), एकवचनम्; प्रयोजनार्थ (for the purpose of)

• हिताय: for welfare
• हिताय: Sampradāna (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: हित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचनम्; प्रयोजनार्थ

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयार्थक

• पितुः: of (my) father
• पितुः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचनम्

• वाक्यम्: command; word
• वाक्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचनम्

• मया: by me
• मया: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्

• कार्यम्: must be done
• कार्यम्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: यत्/अनीयर्-अर्थे ‘कार्य’ (gerundive/obligation adjective), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; अत्र विधेय-भावः ‘must be done’

• सर्वथा: in every way
• सर्वथा: Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वथा (अव्यय)
• Form: अव्यय, प्रकार/परिमाणवाचक (in every way/always)

• धर्मम्: dharma; righteousness
• धर्मम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचनम्

• इच्छता: by (one) desiring
• इच्छता: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: इष्/इच्छ् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present participle), पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचनम्; ‘by (me) desiring’

Speaker

Unspecified (a dutiful son/agent speaking within the narrative of Uttara-Bhaga, Adhyaya 9)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: vira

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It elevates obedience to a righteous command—especially a father’s dharmic instruction—into a spiritual discipline, framing protection and welfare of others as a direct expression of dharma.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

While not explicitly naming bhakti, it supports bhakti’s ethical foundation: sincere devotion is strengthened by integrity, humility, and faithful performance of one’s entrusted duty (seva-like protection done for others’ good).

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

The verse primarily highlights dharma-śāstric ethics (kartavya and niyoga) rather than a specific Vedanga; its practical takeaway is disciplined adherence to rightful authority and responsibility in social order.