Shloka 59

Śāpaprāpti (Receiving a Curse) — Mohinī Narrative

Devanagari script

हत्यायुतं भर्तृवधो निरर्थकमेतत्समं विप्रवरैः पुराकृतम् । न चापि चास्या भवतीह शुद्धिः समिद्भवह्नौ पतनेऽपि देवाः ॥ ५९ ॥

Transliteration

hatyāyutaṃ bhartṛvadho nirarthakametatsamaṃ vipravaraiḥ purākṛtam | na cāpi cāsyā bhavatīha śuddhiḥ samidbhavahnau patane'pi devāḥ || 59 ||

Translation

ପତିହତ୍ୟା ଦଶହଜାର ହତ୍ୟା ସମାନ, ସର୍ବଥା ବିନାଶକର କର୍ମ— ଏହା ପୂର୍ବେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି। ଏମିତି ନାରୀକୁ ଏଠାରେ ଶୁଦ୍ଧି ନାହିଁ; ସମିଧାରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଅଗ୍ନିରେ ପଡ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ ଦେବମାନେ ତାହାକୁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଭାବେ ମାନନ୍ତି ନାହିଁ।

Word by Word

• हत्यायुतम्: a mass of killings (sin)
• हत्यायुतम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हत्यायुत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सन्दर्भे ‘हत्यायुतं (पापम्/कर्म)’ इति

• भर्तृ-वधः: the killing of the husband
• भर्तृ-वधः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भर्तृ (प्रातिपदिक) + वध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘भर्तुः वधः’

• निरर्थकम्: futile/meaningless
• निरर्थकम्: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: निरर्थक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण of ‘एतत्/कर्म’

• एतत्: this
• एतत्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• समम्: equal/same
• समम्: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘equal/same’

• विप्र-वरैः: by the best brāhmaṇas
• विप्र-वरैः: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक) + वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (instrumental), बहुवचन; ‘श्रेष्ठा विप्राः’

• पुरा: formerly
• पुरा: Kāla (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• कृतम्: done
• कृतम्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: कर्मणि-क्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘done/made’

• न: not
• न: Pratiṣedha (प्रतिषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• अपि: even
• अपि: Nipāta (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (even/also)

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• अस्याः: of her
• अस्याः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• भवति: is/occurs
• भवति: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लट्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• इह: here
• इह: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय

• शुद्धिः: purification
• शुद्धिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शुद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• समित्-भव-वह्नौ: in the fire fed by fuel-sticks
• समित्-भव-वह्नौ: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: समित् (प्रातिपदिक) + भव (प्रातिपदिक) + वह्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; पाठभेद: ‘समिद्धवह्नौ’; अत्र ‘समित्’ (fuel-stick) + ‘भव’ (arising from) + ‘वह्नि’ (fire)

• पतने: in falling (into it)
• पतने: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पतन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• अपि: even
• अपि: Nipāta (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (even)

• देवाः: O gods / the gods
• देवाः: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बोधनार्थे सम्भवः

Speaker

Sage Narada (narrative voice within Uttara-Bhaga)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bibhatsa

Secondary Rasa: raudra

Characters & Entities

• Devas

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It emphasizes the extreme gravity of bhartṛ-vadha (husband-slaying) as a mahāpātaka-like act, warning that ordinary ritual expiations are not spiritually efficacious for certain crimes and that dharma has hard boundaries.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly, it shows that bhakti is not a license to ignore dharma: devotion in the Purāṇic worldview is grounded in moral conduct, and severe adharma obstructs inner purity required for genuine devotion.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It points to Kalpa (Dharmaśāstra/ritual procedure) by discussing prayāścitta—how ritual acts like entering a consecrated fire may be considered expiation in some cases, yet are deemed invalid for certain grave transgressions.