Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

Śāpaprāpti (Receiving a Curse) — Mohinī Narrative

शशिहीनां निशां भूप ऋत्विग्घीनां क्रियामिव । पराजितो यथा मर्त्यः प्रम्लानकुसुमं यथा ॥ ११ ॥

śaśihīnāṃ niśāṃ bhūpa ṛtvigghīnāṃ kriyāmiva | parājito yathā martyaḥ pramlānakusumaṃ yathā || 11 ||

ହେ ଭୂପ, ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରହୀନ ରାତି, ଯେପରି ଋତ୍ୱିଜହୀନ ଯଜ୍ଞକ୍ରିୟା; ଯେପରି ପରାଜିତ ମନୁଷ୍ୟ, ଯେପରି ମ୍ଲାନ ପୁଷ୍ପ—ସେପରି ସବୁ ଶୋଭାହୀନ ହୁଏ।

śaśi-hīnāmdevoid of the moon
śaśi-hīnām:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśaśi (प्रातिपदिक) + hīna (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (śaśeḥ hīnā = devoid of moon)
niśāmnight
niśām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootniśā (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
bhūpaO king
bhūpa:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootbhūpa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Vocative (8th/सम्बोधन), Singular (एकवचन)
ṛtvig-hīnāmlacking officiating priests
ṛtvig-hīnām:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootṛtvij (प्रातिपदिक) + hīna (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (ṛtvijaḥ hīnā = lacking priests)
kriyāmritual act / rite
kriyām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkriyā (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
ivalike/as
iva:
Upamā-dyotaka (उपमा-द्योतक)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
FormUpamā-particle (उपमा-अव्यय)
parājitaḥdefeated
parājitaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootparā-ji (धातु) → parājita (कृदन्त, क्त)
FormPast passive participle (क्त), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
yathāas/just as
yathā:
Upamā-dyotaka (उपमा-द्योतक)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
FormComparative indeclinable (यथा-प्रकारेण)
martyaḥa mortal man
martyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmartya (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
pramlāna-kusumama withered flower
pramlāna-kusumam:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootpramlāna (प्रातिपदिक) + kusuma (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा) / Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); समासः कर्मधारयः (pramlānaṃ kusumam = a withered flower)
yathāas/just as
yathā:
Upamā-dyotaka (उपमा-द्योतक)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
FormComparative indeclinable (यथा-प्रकारेण)

Narada

Vrata: none

Rasa: {"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"karuna","emotional_journey":"A calm but poignant string of similes evokes lack, defeat, and fading beauty to stress the emptiness of a thing missing its essential support."}

FAQs

The verse teaches that when an essential supporting element is missing, the intended beauty, power, or auspiciousness is diminished—just as moonless night, priestless ritual, defeat, and a withered flower all signify loss of splendor and efficacy.

By using images of “missing essentials,” it implies that devotion must be complete—supported by right conduct and proper observances—so that bhakti is not merely sentiment but a well-formed, life-sustaining practice.

It points to ritual competence (kalpa in practice) and the functional role of ṛtvij (officiating priests) in yajña/kriyā—showing that correct performance and qualified agency are considered crucial for a rite’s intended result.