Shloka 47

Saṃdhyāvalī-ākhyāna

Mohinī-parīkṣā; Dvādaśī-vrata-mahattva

Devanagari script

तं तु दृष्ट्वा विशालाक्षी ब्राह्मणं हृष्टमानसा । अपूर्वं भक्तिभावेन ददौ सत्कृत्य चासनम् ॥ ४७ ॥

Transliteration

taṃ tu dṛṣṭvā viśālākṣī brāhmaṇaṃ hṛṣṭamānasā | apūrvaṃ bhaktibhāvena dadau satkṛtya cāsanam || 47 ||

Translation

ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି ବିଶାଳାକ୍ଷୀଙ୍କ ମନ ହର୍ଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ସେ ଅପୂର୍ବ ଭକ୍ତିଭାବରେ ସତ୍କାର କରି ଯଥାବିଧି ଆସନ ଅର୍ପଣ କଲେ।

Word by Word

• तम्: him
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपातः/अवधारणार्थक-अव्ययम् (particle: but/indeed)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), परस्मैपदी; अर्थः—‘having seen’

• विशालाक्षी: Viśālākṣī (the wide-eyed lady)
• विशालाक्षी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विशाल + अक्षि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; कर्मधारय-समासः (‘विशालानि अक्षी यस्याः/या’)

• ब्राह्मणम्: the brāhmaṇa
• ब्राह्मणम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्

• हृष्टमानसा: with a delighted mind
• हृष्टमानसा: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: हृष्ट + मानस् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (विशालाक्षी-विशेषणम्); कर्मधारयः—‘हृष्टं मानसं यस्याः/या’

• अपूर्वम्: unprecedented/rare
• अपूर्वम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अपूर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘आसनम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• भक्तिभावेन: with a feeling of devotion
• भक्तिभावेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति + भाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘भक्तेः भावः’

• ददौ: gave
• ददौ: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• सत्कृत्य: having honored
• सत्कृत्य: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: सम् + कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund), उपसर्गः ‘सम्’; अर्थः—‘having honored/received respectfully’

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction: and)

• आसनम्: a seat
• आसनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: आसन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

Speaker

Narada (narrative voice within Uttara-Bhaga context)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Rasa: {"primary_rasa":"bhakti","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_journey":"Joyful recognition of a holy guest blossoms into reverential hospitality offered with ‘unprecedented’ devotion."}

Characters & Entities

• Brahmana

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches that devotion is not only inner emotion but is proven through dharmic conduct—joyfully honoring a worthy guest (especially a brāhmaṇa) with respectful hospitality.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti here appears as bhakti-bhāva expressed through humble service: welcoming, honoring, and offering a seat—practical devotion that purifies the heart and supports sacred living.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Rather than a technical Vedanga lesson, it highlights sadācāra aligned with Dharmaśāstra norms of atithi-satkāra (guest reception): satkāra and offering āsana as a basic ritual etiquette within Vedic culture.